Page Text
________________
४ स्थानकाध्ययने उद्देशः १ अग्रमहिष्यः विकृत्यः कूटागाराः २७३ - २७७ सूत्राणि श्री स्थानाङ्ग सूत्र सानुवाद भाग १ भए। ४ अंतर ह्युं, भाटे पुरुषविशेषना अंतरनुं नि३पए। ४२वा भाटे भृतसूत्र हे छे. 'भ्रियते' पोषए। डरायो ते મૃતઃ અનુકંપા કરાયેલ તે આ ભૃતક અર્થાત્ કામ કરનાર. નક્કી કરેલ મૂલ્યદ્વારા કામ ક૨વા માટે દ૨૨ોજ જે ગ્રહણ કરાય છે (રખાય છેં) તે દિવસભૃતક ૧, યાત્રા–દેશાંતરગમનમાં સહાય માટે નિયત મૂલ્યદ્વારા જે પોષણ કરાય છે તે યાત્રાભૃતક ૨, મૂલ્ય અને કાલનો નિર્ણય કરીને નિયત કરેલ સમય પ્રમાણે જેની પાસેથી કાર્ય કરાવાય છે તે ઉચ્ચતામૃતક ૩, અને કબ્બાડભૂતક એટલે પૃથ્વી ખોદનાર ઓડ વગેરે. બે હાથ અથવા ત્રણ હાથ ભૂમિ તારે ખોદવી અને તેના બદલામાં આટલું ધન તને આપીશ એમ કહીને પોતાનું કાર્ય જેને સોંપાય છે તે કબ્બાડભૂતક. અહિં આ સંબંધી બે ગાથા દર્શાવે છે— दिवसभयओ उ घेप्पर, छिन्त्रेण धणेण दिवसदेवसियं ।
जत्ता उ होइ गमणं, उभयं वा [आगमनं चेत्यर्थः] एत्तियधणेणं ॥ ७६॥ [निशीथ भा० ३७१९ त्ति] कब्बाल ओड्डमाई, हत्थमियं कम्म एत्तियधणेणं । एच्चिर कालुच्चते, कायव्वं 'कम्म जं बेंति ॥ ७७ ॥ [ निशीथ भा० ३७२०] રોજનો પગાર નક્કી કરીને જે રખાય તે દિવસ ભૃતક, યાત્રા માટે જે સાથે રખાય તે યાત્રાભૃતક, નિયત સમયમાં જેની પાસેથી કામ લેવું ઉચ્ચતામૃતક (કોન્ટ્રાકટર), બે હાથ-ત્રણ હાથ ભૂમિ ખોદવી એવું નક્કી કરીને જે રખાય તે કબ્બાડભૂતક, उहेवाय छे. (हेहार) (७६-७७)
લૌકિક પુરુષવિશેષનું અંતર કહ્યું, હવે લોકોત્તર પુરુષવિશેષના અંતરનું પ્રતિપાદન કરવા માટે પ્રતિસેવિ સૂત્ર જણાવે છે. તેમાં સંપ્રકટ–અગીતાર્થોની સમક્ષ અકલ્પનીય આહારાદિ પ્રતિસેવવાનો સ્વભાવ છે જેનો તે સંપ્રકટ પ્રતિસેવી ૧, એવી રીતે સર્વત્ર જાણવું. વિશેષ એ કે-પ્રચ્છન્ન-અગીતાર્થ સમક્ષ નહિં, અહિં પહેલા ત્રણ ભાંગામાં પુષ્ટ આલંબન (ખાસ કારણ प्रसंगे ने होष सेवाय ते) बडुंश वगेरे, अथवा जास द्वारा सिवाय (घोष सेवनार ) पार्श्वस्था (पासत्यो) वगेरे, योथा लांगामां તો નિગ્રંથ અથવા સ્નાતક હોય છે. II૨૭૨ની
અંતરના અધિકારથી જ દેવપુરુષોનો સ્ત્રી વડે કરાયેલ અંતરને પ્રતિપાદન કરતા થકા સૂત્રકાર કહે છે— चमरस्स णं असुरिंदस्स असुरकुमाररन्नो सोमस्स महारन्नो चत्तारि अग्गमहिसीओ पन्नत्ताओ, तंजहा- कणगा, कणगलता, चित्तगुत्ता, वसुंधरा । एवं जमस्स, वरुणस्स, , वेसमणस्स । बलिस्स णं वतिरोयणिंदस्स वतिरोयणरन्नो सोमस्स महारन्नो चत्तारि अग्गमहिसीओ पन्नत्ताओ, तंजहा - मित्तगा, सुभद्दा, विज्जुत्ता, असणी, एवं जमस्स, वेसमणस्स, वरुणस्स (१) धरणस्स णं णागकुमारिंदस्स नागकुमाररन्नो कालवालस्स महारनो चत्तारि अग्गमहिसीओ पन्नत्ताओ, तंजहा - असोगा, विमला, सुप्पभा, सुंदसणा । एवं जाव संखवालस्स । भूताणंदस्स कुमारिदस्सागकुमाररन्नो कालवालस्स महारन्नो चत्तारि अग्ग महिसीओ पन्नत्ताओ, तंजहा - सुनंदा, सुभद्दा, सुजाता, सुमणा । एवं जाव सेलवालस्स । जहा धरणस्स एवं सव्वेसिं दाहिणिंदलोगपालाणं जाव घोसस्स । जहा भूताणंदस्स एवं जाव महाघोसस्स लोगपालाणं (२) ।
कालस्स णं पिसार्तिदस्स पिसायरन्नो चत्तारि अग्गमहिसीओ पन्नत्ताओ, तंजहा - कमला, कमलप्पभा, उप्पला, सुदंसणा । एवं महाकालस्स वि। सुरूवस्स णं भूर्तिदस्स भूतरन्नो चत्तारि अग्गमहिसीओ पन्नत्ताओ, तंजहा - रूववती, बहुरूवा, सुरूवा, सुभगा, एवं पडिरूवस्स वि । पुण्णभद्दस्स णं जक्खिदस्स जक्खरन्नो चत्तारि अग्गमहिसीओ पन्नत्ताओ, तंजहा - पुत्ता, बहुपुत्तिता, उत्तमा, तारगा, एवं माणिभद्दस्स वि (३)। भीमस्स णं रक्खर्सिदस्स रक्खसरन्नो चत्तारि अग्गमहिसीओ पन्नत्ताओ, तंजहा - पउमा, वसुमती, कणगा,
1. આ ચાર પ્રકારના ભૃતકોની નોકરી કે કામ પૂર્ણ ન થયેલ હોય તો તેને દીક્ષા આપવી કલ્પે નહિ એમ નિશીથભાષ્ય અને ચૂર્ણિમાં કહેલું छे, खेम गाथावृत्तिद्वार भावे छे.
335
| SR No. | 005767 |
| Book Title | Sthanang Sutra Part 01 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jayanandvijay |
| Publisher | Guru Ramchandra Prakashan Samiti |
| Publication Year | |
| Total Pages | 520 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati & agam_sthanang |
| File Size | 14 MB |