________________
આચારાંગસન્ન તપશ્ચર્યાને હેતુ શરીર કસવાનો છે તથા મન અને ઇદ્રિના ઉશ્કેરાટને શિમાવવાને છે, શરીરને શિથિલ બનાવવાનું નહિ.
ઉપધિ અને સાધનસામગ્રી ઘટે એટલે ઉપાધિ અને પાપ બનેય ઘટે
જેટલે દેહાધ્યાસ છૂટે તેટલું જ જીવન નૈસર્ગિક બને.
કેટલાક સાધકો પૂર્વગ્રહ અને પૂર્વાધ્યાસના સંઘરી રાખેલા વળગાડને સાથે લઈને ફરતા હોવાથી સમર્પણભાવ કેળવી શક્તા નથી..
વ્યક્તિ અને વિશ્વને ગાઢ સંબંધ છે. વ્યક્તિનું સૂક્ષ્મ કે સ્થળ : પ્રત્યેક આંદોલન જળાશયના કુંડાળાની પેઠે ઠેઠ કિનારા સુધી ફરી વળે છે.
વ્યક્તિના સુધાર વિના વિશ્વને સુધાર શક્ય નથી, સ્વદયા વિના પરદયા શક્ય નથી, સંયમ વિના દયા કે વિશ્વબંધુત્વ પ્રાપ્ય નથી, ત્યાગ સિવાય વિāક્ય સાધ્ય નથી, સ્વાર્પણ સિવાય નિરાસક્તિની પ્રાપ્તિ નથી અને નિરાસક્તિ વિના સાચું સુખ કે શાંતિ શક્ય નથી.
કેઈક મુનિ ચારિત્રથી ભ્રષ્ટ થાય છે, પરંતુ શ્રદ્ધાવાળો હોવાને લીધે શુદ્ધ આચારનો ઉપદેશ આપે છે, પરંતુ કેટલાક તે ચારિત્રની સાથે શ્રદ્ધાથી પણ ભષ્ટ થઈ જાય છે તેથી તેઓ સંસારમાં દીર્ઘ પરિભ્રમણ કર્યા કરે છે.
જેમ, કાચબાને ભાગ્યયોગે તક મળી હોવા છતાં મેહમાં મુંઝાઈ તક હારી ગયે, તેમ કઈક સાધક રૂપાદિમાં આસક્ત થઈ સંયમથી પતિત થઈ જાય છે તેથી રાજગો પણ ઉત્પન્ન થઈ જાય છે. સાધનાની તક મળી હોવા છતાં નજીવા સુખને માટે તે બધું ગુમાવી દે છે અને સંસારચક્રમાં અટવા જાય છે.
विमोक्खो
ચિત્તમાં ઉદ્ભવેલા વિકારો દૂર કરવા અનેક ઉપાયો બતાવ્યા છે.
મેહ અને કામ વાસનામાં સપડાયા બાદ એના વેગને સહન ન કરી શકે તે વ્રતભંગ ન થાય તે હેતુથી સાધક છેવટે દેહની મમતા છેડીને મૃત્યુને ભેટવા સુધીની તૈયારી પણ કરે
એમ કહી ત્રણ પ્રકારના મરણેનું સ્વરૂપ બતાવ્યું છે.
મુનિએ અકલ્પ આહારાદિ લેવા નહિ આ કારણે કેઈક ગૃહસ્થ ગુસ્સે થાય તે તેને સાધ્વાચાર સમજાવવો, છતાં કષ્ટ આપે તે તે સમ. ભાવે સહન કરી સમાધિમરણને પણ ભેટે, પરંતુ અક૯ય લે નહિ.
