________________
લોકસા૨ ૫-૬
*. પરંતુ આ સંસારમાં સંયમને હિતકર જાણીને તેને સ્વીકાર કરીને
જીતેન્દ્રિય થઈને, સાધક પિતાની પ્રગતિ સાધે. આ રીતે મોક્ષાથી વીર સાધક સદા સર્વજ્ઞ ભગવાનના શાસ્ત્રનું
આલંબન લઈને સંયમમાં સતત પુરુષાર્થ કરે.એમ હું કહું છું. ૧૭૪. પાપપ્રવાહ :
ઊર્વ-અધે અને તિછી – એમ ત્રણેય દિશામાં સર્વત્ર છે. પરંતુ, જીવને જ્યાં જ્યાં આસક્તિ થાય છે, ત્યાં ત્યાં કર્મબંધ થાય છે
–એમ સમજે. કર્મબંધ દ્વારા ચાલતું જન્મ-મરણનું સંસારચક્ર જોઈને, તથા પરમાર્થને વિચાર કરીને
જ્ઞાની કર્મબંધના નિમિત્તાથી દૂર રહે. ૧૭૫. જે સાધક કર્મબંધના પ્રવાહને રોકવા માટે
દીજ્ઞા લઈને સંયમપૂર્વક જીવન વિતાવે છે,
તે મહાપુરુષ અનાસક્ત બનતું જાય છે, * અર્થાત્ –દષ્ટ બની બધુંય જુએ-જાણે, પરંતુ ઈછે નહીં.
વળી આ સંસારમાં જન્મમરણનું સ્વરૂપ જાણીને
તે તે નિમિત્તમાં ન ફસાતાં, સ્વ-સ્વરૂપમાં મગ્ન રહે. આ રીતે સંસારનો પાર પામી સાધક મોક્ષમાં બિરાજમાન થાય છે. જબુ. મુક્તાત્માનું સ્વરૂપ સમજાવવા કઈ પણ શબ્દ સમર્થ નથી. તે સમજવા તર્કશક્તિ કે બુદ્ધિ પણ કારગત નીવડે તેમ નથી. આ વિષયમાં ફક્ત એટલું જ કહી શકાય કે – તે મુક્ત જીવ નિષ્કર્મા થયેલ હોવાથી
સંપૂર્ણ જ્ઞાનદશામાં જ્યોતિ સ્વરૂપે બિરાજમાન છે. સંસ્થાનની અપેક્ષાઓ --મેક્ષે ગયેલા આ મુક્ત જી
લાંબા કે ટૂંકા પણ નથી, ગાળ, ત્રિકેણ કે ચતુષ્કોણ પણ નથી. વર્ણની અપેક્ષાએ –કાળા-ધોળા પણ નથી,
અથવા, લાલ-લીલા કે પીળા પણ નથી.
