Gyansara

SR No.: 004567
Original Sutra Author: N/A
Author: Pradyumnasuri, Malti K Shah
Publisher: Shrutgyan Prasarak Sabha
Publication Year: 2007
Total Pages: 240
Language: Gujarati, Sanskrit
Classification: Book_Gujarati & Spiritual
File Size: 10 MB

Page 55

३४
ज्ञानसार
पुरःपुरःस्फुरत्तृष्णा मृगतृष्णानुकारिषु ।
इंद्रियार्थेषु धावंति त्यक्त्वा ज्ञानामृतं जडा: ।। ६ ।। बा०- पुरःपुरः क० आगलि आगलि । स्फुरत्तृष्णा क० वधती छई तृष्णा जेहनइं एहवा थको । मृगतृष्णा क० झांझूआना पाणी, तेहना । अनुकारी क० तेहनइ सरिखा एहवानइ विषइ। इंद्रियार्थेषु क० इंद्रियना अर्थ जे रूप-रस-गंध-स्पर्श-शब्द तेहनइं विषई । धावंति क० दोडइं छइ । त्यक्त्वा क० छांडीनइ । ज्ञानामृतं क० ज्ञानरूप अमृत प्रतिं । जडा: क० मूर्ख। ६
અર્થ : આગળ આગળ વધતી તૃષ્ણા જેઓને છે એવા જડ લોકો જ્ઞાનરૂપ અમૃતને છોડીને ઝાંઝવાના પાણી જેવા ઇંદ્રિયોના વિષયો (અર્થ) એટલે કે રૂપ, २स, गंध, स्पर्श, श६ ५।७१ हो3 छ. ७
पतंग,गमीनेभसारंगा यांति दुर्दशाम् ।
एकैकेंद्रियदोषाच्चेद दुष्टैस्तैः किं न पंचभिः ।। ७ ।। बा०- पतंग क० पतंगिउं । भंग क० भ्रमर । मीन क० मत्स्य। इभ क० हाथी । सारंगा क० मृग ए । यांति क० पुहचइ छइ । दुर्दशां क० माठी दशा, जे मरणरूप ते प्रति । एकैकेंद्रियदोषात् क० एकेक इंद्रियनो जे दोष ते थकी । चेत् क० जो । दुष्टैः क० दोषवंत ते। तैः क० ते पांच इंद्रिय। किं कः स्युं । न क० नहि । पंचभिः क० पांचे । ७
अर्थ : ही पंतगिया, भ्रमर, मत्स्य, हाथी मने भूरा (४२९.) अमेर मेड इंद्रियना દોષથી મરણરૂપ માઠી દશા(દુર્દશા)ને પામે છે, તો દોષવંત પાંચ ઇંદ્રિયોથી શું ન હોય? ૭
विवेकद्वीपहर्यक्षैः समाधिधनतस्करैः ।
इंद्रियैर्न जितोयोऽसौ धीराणां धुरि गण्यते ।। ८ ।। इंद्रियजयाष्टकम् ।।७।। बा०- विवेक रूप जे । द्वि(द्वी)प क० हाथी ते हणवानइं । हर्यक्ष क० सीह एहवे। समाधि क० निर्विकल्प ध्यानरूप जे । धन क० द्रव्य ते लूटवानइं । तस्कर क० चोर एहवे। इंद्रियैः क० इंद्रिये । न क० नहिं । जित: क० जित्यो। य: क जे । असौ क० ए। धीराणां क० धीर पुरुषनई मध्यइ । धुरि क० पहिलो । गण्यते क० गणिइ । ८
इंद्रियजयनुं अष्टक पूरुं थयुं ।। ७ ।।
અર્થ : વિવેકરૂપ હાથીને હણવા માટે સિંહ સમાન, નિર્વિકલ્પ ધ્યાનરૂપ સમાધિધનને લૂંટવા માટે ચોર સમાન (એવી) ઇંદ્રિયો વડે જે જીતાયો નથી એ ધીર પુરુષોમાં ५डेतो (भुण्य) ९॥य छ. ८
द्रिय४यन मष्ट पूरे थयुं. ॥ ७ ॥
१. 4,5,7,8,9, सारिंग । २. 1, 2, 4, 5, एकेक, 3 एकेके । ३. 3 भने 8मां 'थकी'न। पहले मात्र 'की' छ. ४. 1, निर्विकल्प श६ नथी ५. 4,5,7,8,9,10,11 य: क. जे