SearchBrowseAboutContactDonate
Page Preview
Page 513
Loading...
Download File
Download File
Page Text
________________ ४७६ गणिनीय-अष्टाध्यायी-प्रवचनम् प्रत्ययस्य लुक (३) लवणाल्लुक् ।२४। प०वि०-लवणात् ५ ।१ लुक् ११ । अनु०-तेन, संसृष्टे इति चानुवर्तते। अन्वय:-तेन लवणात् संसृष्टे प्रत्ययस्य लुक्। अर्थ:-तेन इति तृतीयासमाल्लवण-शब्दात् प्रातिपदिकात् संसृष्ट इत्यस्मिन्नर्थे विहितस्य प्रत्ययस्य लुग् भवति । अत्र द्रव्यवाची लवणशब्दो गृह्यते न तु गुणवाची। उदा०-लवणेन संसृष्ट:-लवण: सूप: । लवणं शाकम् । लवणा यवागूः । आर्यभाषा अर्थ-(तेन) तृतीया-समर्थ (लवण) लवण प्रातिपदिक से (संसृष्टे) संसृष्ट अर्थ में यथाविहित ठक् प्रत्यय का लुक् होता है। यहां द्रव्यवाची लवण' शब्द का ग्रहण है, गुणवाची का नहीं। उदा०-लवण से संसृष्ट-लवण सूप (नमकीन दाल)। लवण से संसृष्ट-लवण शाक (नमकीन साग)। लवण से संसृष्ट-लवणा यवागू (नमकीन राबड़ी)। सिद्धि-लवणः । लवण+टा+ठक् । लवण+० । लवण+सु। लवणः । यहां तृतीया-समर्थ लवण' शब्द से संसृष्ट अर्थ में इस सूत्र से यथाविहित प्रत्यय का लुक्-विधान किया गया है। प्राग्वहतेष्ठक्' (४।४।१) से प्राग्वहतीय ठक्' प्रत्यय प्राप्त है। उसका लुक् हो जाता है। ऐसे ही-लवणं शाकम्, लवणा यवागूः । अण् (४) मुद्गादण् ।२५। प०वि०-मुद्गात् ५।१ अण् १।१ । अनु०-तेन, संसृष्टे इति चानुवर्तते । अन्वय:-तेन मुद्गात् संसृष्टेऽण् । अर्थ:-तेन इति तृतीयासमर्थाद् मुद्ग-शब्दात् प्रातिपदिकात् संसृष्ट इत्यस्मिन्नर्थेऽण् प्रत्ययो भवति। उदा०-मुद्गेन संसृष्ट:-मौद्ग ओदन: । मौद्गी यवागूः । आर्यभाषा: अर्थ-तिन) तृतीया-समर्थ (मुद्गात्) मुद्ग प्रातिपदिक से (संसृष्टे) संसृष्ट अर्थ में (अण्) अण् प्रत्यय होता है। Jain Education International For Private & Personal Use Only www.jainelibrary.org
SR No.003298
Book TitlePaniniya Ashtadhyayi Pravachanam Part 03
Original Sutra AuthorN/A
AuthorSudarshanacharya
PublisherBramharshi Swami Virjanand Arsh Dharmarth Nyas Zajjar
Publication Year1998
Total Pages624
LanguageHindi, Sanskrit
ClassificationBook_Devnagari
File Size22 MB
JainGPT.orgInstagram
Copyright © Jain Education International. All rights reserved. | Privacy Policy