Siddha Hemchandra Shabdanushasane Agyat kartuka Dhundika Part 05

SR No.: 003295
Original Sutra Author: N/A
Author: Vimalkirtivijay
Publisher: Kalikal Sarvagya Shri Hemchandracharya Navam Janmashatabdi Smruti Sanskar Shikshannidhi Ahmedabad
Publication Year: 2012
Total Pages: 400
Language: Hindi, Sanskrit
Classification: Book_Devnagari
File Size: 17 MB

Page 32

पञ्चमाध्यायस्य प्रथमः पादः ॥
[ नन्दयिता ] 'टुनदु समृद्धौ' (३१२) नद् । 'उदितः स्वरान्नोऽन्तः ' ( ४|४|९८ ) नन्द् । नन्दन्तं प्रयुङ्क्ते । 'प्रयोक्तृ० ' ( ३।४।२०) णिग्प्र० । नन्दयतीति । 'णक-तृचौ' (५११४८ ) तृच्प्र० तृ । स्ताद्यशितोऽत्रोणादेरिट्' (४।४।३२) इट् । 'नामिनो गुणोऽक्ङिति ' ( ४ | ३ | १) गु० ए । 'एदैतोऽयाय् ' (१।२।२३) अय् ।
[ कार्यम् ] 'डुकृंग् करणे' (८८८) कृ । क्रियत इति कार्यम् । 'ऋवर्ण व्यञ्जनाद् घ्यण्' (५।१।१७) घ्यण्प्र० → य । 'नामिनोऽकलि-हले:' ( ४|३|५१) वृ० आर् । घ्यणि यो न स्यात् ।
[ गोदः ] 'डुदांग्क् दाने' (१९३८) दा, गोपूर्व० । गां ददातीति । 'आतो डोऽह्वा-वा-मः' (५/१/७६) डप्र० अ । ‘डित्यन्त्यस्वरादेः' (२।१।११४) आलुक् । डविषयेऽत्राऽण् न स्यात् ।
→fa I
[कृतिः ] 'डुकृंग् करणे' (८८८) कृ । करणं कृति: । 'स्त्रियां क्तिः' (५/३/९१) क्तिप्र० (८८८) चि । चयनं = चितिः । 'स्त्रियां क्तिः' (५/३/९१) क्तिप्र०
[चितिः ] 'चिंग्ट् चयने'
ति ।
[रक्षितम् ] 'रक्ष पालने' (५६७) रक्ष् । रक्षणं = रक्षितम् । 'क्लीबे क्तः' (५|३|१२३) क्तप्रत । स्ताद्यशितोऽत्रोणादेरिट्' (४।४।३२) इट् ।
=
१५
[रक्षणम् ] रक्ष पालने (५६७) रक्ष् । रक्ष्यते = रक्षणम् । यजि - स्वपि रक्षि-यति- प्रच्छो नः' (५।३।८५) नप्र० न भवति । 'अनट्' (५।३।१२४) अनट्प्र० अन । 'र- षृवर्णान्नो ण एकपदेऽनन्त्यस्या - ऽल-च-ट-तवर्ग-श- सान्तरे
(१|३|६०) न० ण० । घञादिर्न भवति ।
[चिकीर्षा ] 'डुकंग् करणे' (८८८) कृ । कर्तुमिच्छति । 'तुमर्हादिच्छायां सन्नतत्सन: ' ( ३।४।२१) सन्प्र० । 'स्वर - हन-गमोः सनि धुटि' (४|१|१०४) दीर्घः । 'ऋतां क्ङितीर्' (४|४|११६) इर् । 'सन् - यङश्च' (४|११३) द्विः । 'कङश्चञ्' (४|१|४६ ) कि० → चि० । 'नाम्यन्तस्था- कवर्गात् ० ' (२।३।१५) षत्वम् । 'भ्वादेर्नामिनो० ' (२|१|६३) दीर्घः । चिकीर्षणं = चिकीर्षा । 'शंसि प्रत्ययात्' (५|३|१०५) अप्र० । 'आत्' (२|४|१८) आप्प्र० आ । 'अतः ' (४।३।८२) अलोपः ।
=
[जिहीर्षा ] 'हंग् हरणे' (८८५) हृ । हर्तुमिच्छति । 'तुमर्हादिच्छायां०' ( ३।४।२१) सन्प्र० । 'स्वर - हन - गमोः सनि धुटि' (४|१|१०४) दीर्घः । 'ऋतां क्ङितीर्' (४|४|११६ ) इर् । 'सन् - यङश्च' (४।१।३) द्विः । 'ग- होर्ज:' ( ४|१|४०) हि० → जि० । 'नाम्यन्तस्था० ' (२|३|१५ ) षत्वम् । 'भ्वादेर्नामिनो० ' (२।१।६३) दीर्घः । जिहीर्षणं जिहीर्षा । शंसिप्रत्ययात् (५।३।१०५) अप्र० । 'अतः' (४।३।८२) अलोपः । 'आत्' (२।४।१८) आप्प्र० आ । अत्र तिर्न स्यात् । [ ईषत्पान: ] ईषत् 'पां पाने' (२) पा । ईषत् पीयते । 'शासू-युधि - दृशि - धृषि - मृषा - ऽऽतोऽन: ' ( ५|३|१४१ )
अनप्र० ।
[ सुपान: ] सुखेन पीयते । 'शासू-युधि - दृशि - धृषि - मृषा - ऽऽतोऽन:' ( ५।३।१४१) अनप्र० स्यात् ॥छ ||
ॠवर्ण व्यञ्जनाद् घ्यण् ॥ ५।१।१७ ॥
[ ऋवर्णव्यञ्जनाद्] ऋवर्णश्च व्यञ्जनं च = ऋवर्णव्यञ्जनम्, तस्मात् ।
[ घ्यण् ] घ्यण् प्रथमा सि ।
[ कार्यम् ] 'डुकंग् करणे' (८८८) कृ । क्रियत इति । अनेन घ्यण्प्र०य । 'नामिनोऽकलि-हले:' ( ४|३|५१) वृ० आर् ।
For Private Personal Use Only
। अत्र खलू न