________________
परिशिष्टम् - १ बालवबोध-भावानुवादौ
जो धरइ दिसिवयमंमि, सो अभयं देई सव्वजीवाणं ।
भुवणंमि पसरमाणं भवसमुद्दे पडिखलेई ।। इति वचनात् ।।
तथा अनर्थ निःप्रयोजनः दंडीइ हणीइं ते दंड मन-वचन-कायाना योग । तेह थिकी जे विरम बीजुं गुणव्रत । तथा जावज्जीव ग्रह्या छइ व्रत तेहनूं अथवा दिशव्रतनूं ज दिनप्रतई संक्षेप करवूं ते देशावगाशिक । त्रीजूं गुणव्रत हिवइ यद्यपि ए व्रत शिक्षाव्रत पणई प्रसिद्ध छइ तथापि सर्व व्रतनइं गुणकारकमांहि गुणव्रतपणि विवक्षूं ते भणी [अ] दोष इति गाथार्थ ।।४ ॥
અર્થ : સર્વ દિશાઓમાં જવા-આવવાની મર્યાદા કરવારૂપ દિગ્વિરમણવ્રત, આત્માને નિરર્થક પાપદંડ થાય તેવી પ્રવૃત્તિનું નિયમન તે અનર્થદંડવિરમણવ્રત, દરેક વ્રતોની મર્યાદાને વધારે સંક્ષેપમાં લેવી તે દેશાવકાશિકવ્રત. આ ત્રણ વ્રતો મૂળ પાંચ અણુવ્રતોને પાળવામાં ગુણ ક૨ના૨ હોવાથી ગુણવ્રત કહેવાય છે. (૪)
भोगाणं परिसंखा सामाइय अतिहिसंविभागो य ।
पोसहविही य सव्वो चउरो सिक्खाओ वुत्ताओ ।। ५ ।।
२९१
बाला० हवइ शिक्षाव्रत कहीइं छइ - गाथा - भोगणक० एकवार भोगवीइं आहारादिक । तथा वारवार भोगवीइ वस्त्रादिक । तेहनी जे संख्या परिमाण करवूं ते प्रथम शिक्षाव्रत । एहनइ पणि जावज्जीव अंगीकार करवा माटे गुणव्रत पणि प्रसीघ छइ । तथापि दिन दिन प्रति वारवार संक्षेप करवा हुंती नित्य प्रत्यभिसवा माटे । शिक्षाव्रत पणइ विवक्ष्य पणि दोष नही । तथा सामाईकसमचित्तपणं ते बीजूं शिक्षाव्रत । तथा अतिथ्य [ अतिथि ] साधु तेहनइं संविभाग आहारादिकनूं देवूं जूं शिक्षाव्रत । तथा पौषध कहता धर्मपुष्टि, तेहनी जे विधि " सव्वउ आहारपोसहं" इत्यादि । ते चउथउं शिक्षाव्रत । ए च्यारि शिक्षाव्रत कही इति गाथार्थ । । ५॥
अर्थ : लोग-उपलोगनी वस्तुनुं नियमन (संक्षेप) ते भोगोपभोग विरभए। व्रत, २રાગદ્વેષનાથીને સમભાવની સાધનારૂપ સામાયિકવ્રત, ૩-સાધુ કે શ્રાવકરૂપ પાત્રમાં વિધિપૂર્વક દાન તે અતિથિસંવિભાગ વ્રત, ૪-આહારાદિના ત્યાગ રૂપ ચાર પ્રકારનો પૌષધ તે પૌષધવ્રત. આ ચાર વ્રતો અભ્યાસરૂપ હોવાથી શિક્ષાવ્રત કહેવાય છે. (૫)
आसुक्कारे मरणे अच्छिन्नाए य जीवियासाए । नाहि वा अमुको पच्छिमसंलेहणमकिच्चा ।।६।। आलोइय निस्सल्लो स घरे चेवाऽऽरुहितु संथारं । जइ मरइ देसविरओ तं वृत्तं बालपंडिययं ।।७।।
Jain Education International 2010_02
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
