Page Text
________________
अतीन्द्रियार्थदर्शिपरीक्षा
७०३ यथा शौद्धोदनेः, तद्वाक्यस्य चाप्रामाण्यम्; तथा अन्येषां कनककाश्यपादीनां तद्वचसां चेति ॥३१७८ ॥
ईदृशां पुद्गलानां च कल्प्यमानाप्यनादिता।
अप्रामाण्यपदस्थत्वान्न तस्मादतिरिच्यते॥३१७९॥ ततश्चेदृशां पुद्गलानां तद्वाक्यानां चानादिता कल्पितापि सती न' तस्मादप्रामाण्यादतिरिच्यते-दूरीभवति; अप्रामाण्यपद एव स्थितत्वात् ॥ ३१७९ ॥
अतोऽनादित्वसामान्यं बुद्धानमभिधीयते। मीमांसकायमानैस्तैर्यद् वेदाध्यायिनामिव॥३१८०॥
तदज्ञानविशेषत्वान्न तेयां याति तुल्यताम्। ___ प्रमाणत्वाप्रमाणत्वे स्यातामेवं ह्यनादिनी॥३१८१॥ तत्र यदि नामानादित्वमात्रेण बुद्धादेर्वेदाध्यायिभिः सह साम्यमुपवर्णितम्, तथापि नानादित्वात् प्रामाण्यं सिध्यति; प्रामाण्याप्रामाण्ययोरनादित्वाविरोधात्। केवलं वेदाध्यायिनां बुद्धादीनां च प्रमाणत्वाप्रमाणत्वे यथाक्रममनादिनी स्याताम् । न तु द्वयोरनादित्वात् प्रमाणत्वमेव वा, अप्रमाणत्वमेव वा सिध्यतीति समुदायार्थः ॥ ३१८०-३१८१॥ एतदेव दृष्टान्तेन स्पष्टीकुर्वनाह
ये प्रमाणतदाभासगुणदोषा ह्यनादयः। न तेऽनादित्वमात्रेण सर्वे गच्छन्ति तुल्यताम्॥३१८२॥
सुवर्ण व्यवहाराङ्गमनाद्यन्तं यथास्थितम्।
.. मायासुवर्णमप्येवमिति किं तेन तत्समम् !॥३१८३॥ [G.830] प्रमाणतदाभासयोर्गुणदोषा इति विग्रहः ॥ ३१८२-३१८३ ॥
इदानीमभावप्रमाणविषयीकृतविग्रहस्यासिद्धतापरिहारेण सर्वज्ञस्याभावं प्रसाधयन् वेदस्य ततो विशेषमाह__.. सर्वज्ञत्वं च बुद्धादेर्या च वेदस्य नित्यता।
तुल्ये जल्पन्ति ये तेभ्यो विशेषः कथ्यतेऽधुना॥३१८४॥ तुल्ये जल्पन्तीति । सम्यक् प्रतिपत्तिहेतुत्वेन द्वयोरपि साम्यात्-नित्यवेदद्वारेण चातीन्द्रियार्थप्रतीतिः, सर्वज्ञवचनद्वारेण चेति न कश्चिद् विशेष इति य एवं जल्पन्ति,तेभ्य एवंवादिभ्यो वेदस्य विशेषः कथ्यते ॥ ३१८४॥
तथा हि-सर्वदर्शी प्रत्यक्षानुमानशाब्दोपमानार्थापत्तीनां मध्ये नैकेनापि प्रमाणेन सिद्धः, . तत् कथमभावप्रमाणग्रासीकृतमूर्तेरसतस्तस्य प्रमाणभूतेनागोपालाङ्गनादिप्रतीतेन वेदेन साम्यं भविष्यतीति मन्यमानः सर्वज्ञ इत्यादिना प्रत्यक्षादिप्रमाणपञ्चकप्रसिद्धतामस्य निराकरोति
. सर्वज्ञो दृश्यते तावन्नेदानीमस्मदादिभिः।
दृष्टो न चैकदेशोऽस्ति लिङ्गं वा योऽनुमापयेत्॥३१८५॥ (१) न तावत् प्रत्यक्षेणास्मदादिभिरर्वाग्दर्शनैः सर्वज्ञो दृश्यते, तथा हि-अर्वाग्दर्शिनः
१. पा० पुस्तके नास्ति।
२. विग्रहत्वास्याः -गा।
३३.भाव पसाधयन-पा।
| SR No. | 002259 |
| Book Title | Tattvasangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Dwarikadas Shastri |
| Publisher | Bauddh Bharati |
| Publication Year | 1997 |
| Total Pages | 450 |
| Language | Hindi, Sanskrit |
| Classification | Book_Devnagari |
| File Size | 8 MB |