________________
કાગનો કાવ્યપ્રકાર ફાગ રમી તે ફરિ ફરિ, નેમિ જિસેસર બારિ.
(પકૃત નેમિનાથ ફાગ)
એ ફાગુ ઉછરંગ રમાઈ જે માસ વસંતે.
(કીર્તિસૂરિ ફાગ) ફાગુ જે રમાતા અને ખેલાતા તેમાં વિવિધ પ્રકારનાં સમૂહનૃત્યો હશે. આવા કેટલાંક ફાગુઓ ફક્ત રમનારા પૂરતા જ મર્યાદિત રહેતાં, અથવા એમાં કોઈક માત્ર પ્રેક્ષક તરીકે પણ રહેતા. પરંતુ સમય જતાં આ કાવ્યસ્વરૂપે એક જાહેર મનોરંજક કાર્યક્રમનું રૂપ ધારણ કર્યું હશે. વિવિધ રાગરાગિણીમાં, વાજિંત્રો સાથે ફાગુ પ્રેક્ષક-સમુદાય સમક્ષ ગવાતાં-ખેલાતાં હશે, એટલું જ નહિ, એવા કાર્યક્રમો એક કરતાં વધુ દિવસ સુધી ચાલતા રહેતા હશે ! નીચેના કેટલાક ઉલ્લેખો પરથી એ જોઈ શકાશે :
વેણા વંસ વજાવઈ એ, ભાવઈ પંચમ રાગ, રંગ ભરિ ઇક ખેલ ગેલિઈ જિણવર ફાગ.
(રાણપુરમંડન ચતુર્મુખ આદિનાથ ફાગ)
વેણા યંત્ર કરઈ આલિ વિણિ, કરઈ ગાનિ તે સવિ સુરમણી;
મૃદંગ સરમંડલ વાજંત, ભરત ભાવ કરી રમાઈ વસંત.
(અજ્ઞાત કવિકૃત યુપઈ ફાગ)
વાજે ઝાંઝ પખાજ ને, સાહેલી રમે ફાગ. તાલી દઈ તારુણી, ગાય નવલા રે રાગ.
(પ્રેમાનંદ કૃત “ભાસ')
X
X
X
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
