________________
તરવાથસૂત્રને મૂળપાઠ
છે – ભવનવાસી, વ્યતર અને તિક ૬. ૪ઃ૩, ૨૦ બાર કલ્પ
-આગમમાં ૧૨ કલ્પને એકમતે સ્વીકાર છે.
- guavir S. ૨૪૩; ૩રક્ષચળ રૂ. ૨૧૧- ૧૨ (૩,૧૯) સૂત્ર ૪ (૩) માં ૧૨ કલ્પને સ્વીકાર છે.
પણ ૪: (૧૯) માં ૧૬ કલ્પની ગણના કરવામાં
આવી છે. – તિોયomતિ ૮.૧૧૪ માં ૧૨ કોની ગણના
કરવામાં આવી છે. ૭.૫ ૩૮ કેઈ આચાર્ય કાળને પણ દ્રવ્ય ગણવે છે. (૩૯) કાળ પણ દ્રવ્ય છે.
આગમિક પરંપરામાં લેકનું વિવેચન પાંચ અસ્તિકા અથવા છઃ દ્રવ્યના રૂપમાં કરવામાં આવ્યું છે. બીજા એક મત પ્રમાણે કાળને પણ એક સ્વતંત્ર દ્રવ્ય માનવામાં આવ્યો છે. જેમકે ઉત્તરાયણ ૨૮.૭–૮ પહેલા મત પ્રમાણે કાળને કાં તે પાંચ અસ્તિકાયોથી તદ્દન અલગ રાખવામાં આવ્યો છે અથવા તે એને જીવ અને અજીવના પર્યાય તરીકે માનવામાં આવ્યો છે. એટલે આ કિસ્સાને કઈ તાવિક ભેદને ન ગણી શકાય. ૮. ૮: ૨૬ સમ્યક્ત્વ, હાસ્ય, રતિ અને પુરુષનો પુણ્યકર્મોમાં
(૨૫) સમાવેશ એમને પુણ્યકર્મોમાં સમાવેશ
સિદ્ધસેન ગણિએ આ ચા-કર્મોને પુણ્યમાં સમાવેશ કરવાનું યંગ્ય ગણ્યું નથી પણ તેમણે એવી કારિકાઓ ઉદધૃત કરી છે જેનાથી બને મનું સમર્થન થાય.
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
