________________
૧૮
તરવાથસૂત્ર
૧-૨. ગમે તેવી ક્ષુધા અને તૃષાની વેદના છતાં સ્વીકારેલ મર્યાદા વિરુદ્ધ આહાપાણી ન લેતાં સમભાવપૂર્વક એ વેદનાઓ સહન કરવી, તે અનુક્રમે “સુધા” અને પિપાસા' પરીષહ. ૩-૪. ગમે તેટલી ટાઢ અને ગરમીની મુશ્કેલી છતાં તેને દૂર કરવા અક૯ય કઈ પણ વસ્તુનું સેવન કર્યા વિના જ સમભાવપૂર્વક એ વેદનાઓ સહી લેવી, તે અનુક્રમે “શીત” અને ઉષ્ણ પરીષહ. ૫. ડાંસ મચ્છર વગેરે જતુઓના આવી પડેલ ઉપદ્રવમાં ખિન્ન ન થતાં તેને સમભાવપૂર્વક સહી લેવો, તે દશમશક પરીષહ. ૬. નગ્નપણાને સમભાવપૂર્વક સહન કરવું તે “નગ્નત્વ” પરીષહ. ૭. સ્વીકારેલ માર્ગમાં અનેક મુશ્કેલીઓને લીધે કંટાળાને પ્રસંગ આવે ત્યારે કંટાળે ન લાવતાં ધૈર્યપૂર્વક તેમાં રસ લે, તે “અરતિપરીષહ ૮. સાધક પુરુષ કે સ્ત્રીએ પિતાની સાધનામાં વિજાતીય આકર્ષણથી
૧. આ પરીષહના વિષયમાં વેતાંબર, દિગંબર બંને સંપ્રદાયમાં ખાસ મતભેદ છે; એ જ મતભેદને લીધે શ્વેતાંબર અને દિગંબર એવાં નામો પડેલાં છે. શ્વેતાંબર શાસ્ત્રો વિશિષ્ટ સાધકો માટે સર્વથા નઝપણું સ્વીકારતા હોવા છતાં અન્ય સાધક માટે મર્યાદિત વસ્ત્રપાત્રની આજ્ઞા આપે છે, અને તેવી આજ્ઞા પ્રમાણે અમૂઈિતભાવથી વસ્ત્રાપાત્ર સ્વીકારનારને પણ તેઓ સાધુ તરીકે માને છે જ્યારે દિગંબર શાસ્ત્રો મુનિનામધારક બધા સાધુ માટે એક સરખું એકાંતિક નગ્નત્વનું વિધાન કરે છે. નગ્નત્વને “અચેલક પરીષહ પણું કહે છે. આધુનિક શોધક વિદ્વાને વસ્ત્રાપાટા ધારણ કરવાની તાંબરીય મતની પરંપરામાં ભગવાન પાર્શ્વનાથની સવસ્ત્ર પરંપરાનું મૂળ જુએ છે, અને સર્વથા નગ્નપણું રાખવાની દિગંબરીય મતની પરંપરામાં ભગવાન મહાવીરની અવશ્વ પરંપરાનું મૂળ જુએ છે.
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
