________________
અધ્યાય ૫-જુન ૨૩-૩૫ સ્નિગ્ધત્વ અને રૂક્ષત્વથી બંધ થાય છે.
પૌગલિક સ્કંધની ઉત્પત્તિ એના અવયવભૂત પરમાણુ આદિના પારસ્પરિક સંગમાત્રથી થતી નથી. એને માટે સંગ ઉપરાંત બીજું પણ કાંઈક અપેક્ષિત છે, એ બતાવવું એ આ સૂત્રને ઉદ્દેશ છે. અવયવોના પારસ્પરિક સંયોગ ઉપરાંત એમાં સ્નિગ્ધત્વ – ચીકણાપણું, રૂક્ષત્વ – લૂખાપણું એ ગુણ હોવા પણ જરૂરી છે. જ્યારે નિગ્ધ અને રૂક્ષ અવયવ પરસ્પર મળે છે ત્યારે એમનો બંધ એટલે કે એકત્વપરિણામ થાય છે. આ બંધથી થાણુક આદિ સ્કંધ બને છે.
સ્નિગ્ધ, રૂક્ષ અવયવોને શ્લેષ બે પ્રકારે થઈ શકે છે. : સદશ અને વિસદશ. સ્નિગ્ધને સ્નિગ્ધની સાથે અને રૂક્ષને રૂક્ષની સાથે શ્લેષ થ એ સદશ કહેવાય છે. સ્નિગ્ધને રૂક્ષની સાથે સંગ થ એ વિસદશ શ્લેષ છે. [૨] હવે બંધના સામાન્ય વિધાનમાં અપવાદ બતાવે છેઃ
न जघन्यगुणानाम् ।३३। गुणसाम्ये सहशानाम् ॥३४॥
यधिकादिगुणानां तु ॥३५॥ જઘન્ય ગુણ – અંશ – વાળા સ્નિગ્ધ અને રૂક્ષ અવયવને બંધ થતું નથી.
સમાન અંશ હોય તે સદશ અર્થાત્ સર સરખા સ્નિગ્ધ-સ્નિગ્ધ અવયને તથા સરખે સરખા રૂક્ષ-રૂક્ષ અવયવોને બંધ થતો નથી.
બે અંશ અધિકવાળા આદિ અવયને તે બંધ થાય છે.
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
