________________
૧૬
पवनोपक्रमाभिहतस्याशुदाहो भवती। तद्वत् । यथा वा सङ्ख्यानाचार्यः करणलायवार्थे गुणकारभागहाराभ्यां राशि छेदादेवापवर्तयति न च सङ्ख्येघास्वार्थस्याभावो भवति तद्वदुपक्रमाभिहतो मरणसमुदघातदुःखात : कर्मप्रत्ययमनामोगपूर्वकं करणविशेषमुत्पाद्य फलोपभोगलाघवार्थ कर्मापवर्तयति न चास्य फलाभाव इति । किं चान्यत् । यथा वा धौतपटो जलार्द्र एव संहतश्चिरेण शोषमुपयाति स एव च वितानितः सूर्यरश्मिवाय्वभिहत: क्षिप्रं शोषमुपयाति न च संहते तस्मिन् प्रभूतस्नेहागमा नापि वितानितेऽकृत्स्नशोषः तद्वद् यथोक्तनिमित्तापवर्तनैः कर्मण: क्षिप्रं फलोपभोगो भवति । न च कृतप्रणाशाकृताभ्यागमाफल्यानि"।
--तत्त्वार्थभाष्य २, ५२ ।
ગસત્ર “आयुर्विपाकं कर्म द्विविधं सोपक्रम निरुपक्रमं च । तत्र यथार्द्र वस्त्रं वितानितं हसीयसा कालेन शुष्येत्तथा सोपक्रमम् । यथा च तदेव संपिण्डितं चिरेण संशुष्येदेवं निरुपक्रमम् । यथा वाग्निः शुष्के कक्षे मुक्तो वातेन समन्ततो युक्तः क्षेपीयसा कालेन दहेतु तथा सोपक्रमम्। यथा वा स एवाग्निस्तृणराशौ क्रमशोऽवयवेषु न्यस्तश्चिरेण दहेत् तथा निरुपक्रमम् । तदैकभविकमायुष्करं कर्म द्विविधं सेापक्रम निरुपक्रमं च"।
-योगभाष्य ३, २२ । અક્ષપાનું “ન્યાયદર્શન’ ઈસવીસનના આરંભે લગભગ રચાયેલું મનાય છે. તેના ઉપરનું “વાસ્યાયનભાષ્ય” બીજાત્રીજા સૈકાની ભાષ્યકાળની પ્રાથમિક કૃતિઓમાંની એક કૃતિ છે. તેના કેટલાક શબ્દો અને વિષય તત્વાર્થભાષ્યમાં છે.
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
