Atmanand Prakash Pustak 024 Ank 03

Author(s): Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Catalog link: https://jainqq.org/explore/531276/1

Page #1

అంత
බංබංබ श्रीमद्विजयानन्दसूरि सद्गुरुभ्यां नमः
વિષય १ पराशा- विराम.
२ प्रथम प्रभु-अशुभ.... ૩ વિશ્વરચના પ્રબંધ ૪ જીવ, મન અને ઇંદ્રિના
સલાપરૂપ કથા. अनोत्तर....
***
श्री
आत्मानन्द प्रकाश.
॥ स्रग्धरावृत्तम् ।।
जैना रक्षन्तु धर्मं विमलमतियुतास्त्यक्तरागादिदोषा जैनान् धर्मश्च पातु प्रशिथिलप्रबलकोधशत्रूनुदारान् । जैनैरुत्साहशीलैः प्रिय निनविषयैरस्तु भद्रं स्वभूमेर् 'आत्मानन्द' प्रकाशो षितरतु च सुखं श्री जिनाज्ञापरेभ्यः ॥ १ ॥
पु० २४ मुं
वीर सं. २४५२. आश्विन आत्म सं. ३१
अंक ३ जो.
प्रकाशक- श्री जैन आत्मानन्द सभा-भावनगर. 2
વિષયાનુક્રમણિકા.
પૃષ્ઠ ...fe
७०
...७१
...७६
...७८
Reg. No. B. 431
વિષય
૬ રાત્રિભોજન. ૭ સાંસારિક જીવન.
11
८ सुधारेरा.
૯
ધ્યાને અપૂર્વ અનાવ.
१० वर्तमान सभायार....
૧૧ સ્વીકાર અને સમાલાચના.
वार्षिक मूल्य ३. १) पास अर्थ ४ माना.
...
पृष्ट
...८२
...८४
...८५
...८१
...GR
...९४
ભાવનગર-માનંદ પ્રીન્ટીંગ પ્રેસમાં શાહ ગુલાબચંદ સલ્લુભાઇએ છાપ્યું.
అంఅంఅంఅంఅంఅంఅం
ॐ
అంఅంఅంఅంఅ

Page #2

૧ શ્રી કાવ્યસુધાકર. ૩ શ્રી આચારાપદેશ.
૪ શ્રી ધર્મ રત્નપ્રકરણ.
અમારા માનવ ંતા લાઇફ મેમ્બરેશને ભેટ.
આ સભા તરફથી અનેક વિવિધ સાહિત્યના અનેક ગ્રંથા પ્રકટ થતા હેાવાથી, આ સભાના લાઇક મેમ્બરે અત્યાર સુધીમાં અનેક ગ્રંથ ભેટ મેળવી એક ધાર્મિક સારી લાઇબ્રેરી કરી શકયા છે, તે તેઓશ્રીના ધ્યાનમાંજ છે. ગ્રંથા ભેટ આપવાની ઉદારતા આ સભાએ જેવી રાખેલ છે તેવી કાઈએ ભાગ્યેજ રાખેલ હેાવાથી તેને લઇને અનેક અધુએ દર માસે નવા નવા લાઇક્ મેમ્બર થતા જાય છે. દિવસાનુસિ અનેક ગ્રંથા સભા તરફથી ભેટ મળતા હાવાથી આર્થિક દૃષ્ટિએ વિશેષ લાભ વ્યાજની ગણત્રીએ વધી જાય છે અને જ્ઞાનેાદ્વારના કાર્યને ઉત્તેજન અને પઠનપાઠનથી આત્માની નિર્મળતા વધે તે પણ ખાસ છે, તેથી કાપણુ જૈન બંધુએ આ સભામાં લાઇફ મેમ્બર થઇ તેવા લાભ વેળાસર લેવાની જરૂર છે.
ભેટના ગ્રંથાના નામ.
૨-૮-૦ ૨ શ્રી ૫'ચપ્રતિક્રમણ સૂત્ર અ વિશેષા, ફુટનેટ વિગેરે સહિત ૧-૧૨-૦
01110
૧-૦-૦
ઉપરના ચારે પ્રથાનુ ધારા પ્રમાણે બહાર ગામના દરેક લાઇફ મેમ્બરાને પાસ્ટેજ પુરતા વી પી॰ થી ભેટ મોકલવાનુ શરૂ થયેલ છે. જેથી સ્વીકારી લેવા વિનંતિ છે.
અત્રેના લાઇફ મેમ્બર બધુએએ સભાએથી મગાવી લેવા વિન ંતિ છે.
નેટ”—હવે પછી ઘણાજ ઉપયાગી મેાટા ગ્રંથા છપાય છે તે પ્રકટ થયે ભેટ આપવાના છે. આત્માનદ પ્રકાશના ટાઈટલ વાંચવા ભલામણ છે. કાઇ પણ જૈન શ્રીમાને કે સંસ્થાએ આવેા સારા ગ્રંથાના ભેટના લાભ ભૂલવાનેા નથી. રીપોર્ટ તથા સૂચીપત્ર મગાવી ખાત્રી કરો ! ! !
શ્રી પાંચપ્રતિક્રમણ સૂત્ર અર્થ સહિત.
મૂળ, ભાવાર્થ, વિશેષા, નાટ વગેરે. તદ્નન શિક્ષણની પદ્ધતિએ નવી શૈલીથી અર્થ સહિત વિગેરેની રચના, બાળક, બાળકીએ જલદીથી મૂળ તથા અ સરલ રીતે શીખી શકે તેવી રીતે તૈયાર કરી છપાવેલ છે. વધારે લખવા કરતાં મગાવી ખાત્રી કરા. કિ ંમત રૂ ૧-૧૨-૦ મુલ કિંમત પેાલ્ટેજ જીદું.
જાહેર ખબર.
શેઠ ધરમચંદ ઉદેચંદ જૈન એજ્યુકેશન ફ્રેંડ તરફ સને ૧૯૨૬ ની સાલમાં નીચેમુજબ રૂા. ૧૪૬૫૦) ની લેાન મજુર થઈ છે.
૫૦૦) બાવચંદ ગાંડા, ૨૪૦૦) ચમનલાલ કેશવલાલ,
૬૦૦) અમરચ ંદ જેઠાલાલ ૪૦૦) વાડીલાલ માહકમણી,
નવા થએલા માનવંતા સભાસદેા.
૨૨૫૦) ચમનલાલ કાનજી. ૭૦૦૦) અમૃતલાલ જેઠા
૧ શેઠ નગીનદાસભાઇ હેમચંદ બાવલા. પે૦ વ૦ લાઇક્ મેમ્બર.
૨ શ્રી વિજય. આણુ દસૂરી મેાટા ગચ્છના જ્ઞાનભંડાર. સાણુંદ. ખી॰ ૨૦ લા॰ મે ૩ શ્રી જૈન ોધ બુદ્ધિ પ્રકાશ સભા, સાણું દ

Page #3

© EO: શ્રી —
OS આમાન પ્રકાશ,
तत्पुनर्द्विविधं कर्म कुशलरूपमकुशलरूपं च । यत्तत्र कुशलरूपं तत्पुण्यं धर्मश्चोच्यते । यत्पुनरकुशलरूपं तत्पापम धर्मश्वाभिधीयते । पुण्योदयजनितः सुखानुभवः पापोदय संपाद्यो दुःखानुभवः । तयोरेव पुण्य पापयोरनंतभेदभिन्न तारतम्येन संपद्यते खल्वेषोऽधममध्यमोत्तमायनन्तभेदवर्तितया ? विचित्ररूपः संसारविस्तार इति ॥
૩૫મિતિ મવપ્રપંજા થા. જOYYYYYY)જજ જ પુરતથી રમું. 3 વીર સંવત્ત રજવર જીન, ચરમસંવત રૂ. 3 લા રૂ .
૩
पराशा-विराम.
સુખ દુઃખ આનંદ શોક વા અનુકુળ કે પ્રતિકુળતા, ષટ યંત્રણા અષ્ટિ વિષે મહાય પ્રાણું માત્ર ત્યાં; ચાહે અહર્નિશ સર્વ સુખ આનંદ ને અનુકુળતા, સમજે નહીં ફલ આપનારી “કર્મજન્ય નિયંત્રણ.” ૧ પ્રાધાન્યના પુરુષાર્થની બધે પ્રભુ જે વિધથી, ઉતારવા આચારમાં ગૃહો ગોણ મુખ્ય વિશેષથી; સતુશાસ્ત્ર વા સહ જ્ઞાનનો ઉપદેશ “મૂક્તિ નિદાનમાં,” પર આશથીજ વિરામ “વાની” મૂર્તિની સંસારમાં રે
વેલચંદ ધનજી.

Page #4

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ. ทรวงอวววววววววววว
પ્રથમ પ્રભુ-પ્રણમ.”
(રાગ–કલ્યાણ.) નાભિનંદન ! આ જગવંદન!
પ્રણયથી પ્રણમું પ્રથમ અનરાય. ...............ટેક. આદીશ્વર મરૂદેવી જાય !
જનધર્મ આદિ રચનાર........... ............નાભિ રિખવ દેવ તુજ લાંછન ઘોરી !
અકા અખૂટ ગુણ રત્ન નિધાન............નાભિ લખ ચોરાશી પૂર્વનું આયુ !
પાંચસે ધનુષ કંચનમય કાય.... ......નાભિ ગોમુખ યક્ષ ચકેશ્વરી દેવી ! દૂર કરે સેવક સંતાપ......
નાભિ કર્મ સૈન્ય તપ યુદ્ધમાં રેળી !
જીત્યું અજીત નગર નિરવાણ... .....નાભિ. શાન્તિકર, દુઃખહર, સુખકારી !
સેમ્ય તુજ દર્શન અવિકાર............. નાભિ મંગળ મનહર મૂર્તિ પ્યારી !
| દિવ્ય ભવ્ય ભાસે રળીયાત ...... ...............નાભિ ધર્મ ધુરંધર ! તું ઉદ્ધારક !
અમ જીવન અંતર આરામ.. .....નાભિ * અરિહંતા જીન જયવત્તા !
જગ આત્માનંદ પ્રકાશ... .........નાભિ ( રચનાર:–મણુલાલ માણેકચંદ શાહ મહુધાવાલા.)
(શ્રી મહાવીર જૈન વિદ્યાલય)

Page #5

વિશ્વરચના પ્રબંધ.
હૈ===
- વિશ્વરચના પ્રબંધ.
:::
=
परिशिष्ट ३ जं.
હe :
(ગતાંક પૃષ્ઠ ૪૭ થી શરૂ.) વા ક્ષેત્રપરિમાણ– ૧ કોષ્ટક,
૨ પરિભાષા કોષ્ટક – અનંતસુફમપરમાણુ ૧ બાદર પર 3 લાંબાજવને
૧ ઈચ અનંત બાદરપરમાણું ૧ આણુ ૧૨ ઈંચને દજ શ્રેણીને
૧ ઉર્ધ્વરેણુ 3 કીટનો (૧૬ ગીરહનો) ૧ ગજ ૧ ત્રસરેલું ; ગજને
૧ ગઠ્ઠા ૮ ત્રસરેણુ ૧ રથરેપણું ૨૦ ગઠ્ઠાને
૧ જારીબા ૩ર૭૬૮ રથરેણું ૧ લીખ ૫૩ ગજનો
૧ પોલ ૮ લીંખ ૧ જુ ૪૦ પિલનો.
૧ ફલાંગ ૧ ચવ ૮ યુવ ૧–ઉભેંઘાંગુલ ૮ ફલગને
૧ મેલ ૮ આંગુલ ૧ પગ ૨ મૈલને
૧ કોશ. ૪ પગ (૨, વેંત) ૧ હાથ ૪ કોશનો
૧ યોજના ૪ હાથ (૨, કુછી) ૧ દંડ ૨૦૦૦ દંડ
૧ કોશ કેશન
૧ જન ૩ ઘનકેક ૧૭૨૮ ઘનઈચ
૧ ઘનફુટ ર૭ ઘનકુટે ૧ ઘન યાર્ડ ૧૬૬૩૭ ઘન યાર્ડ ૧ ઘનપાલ ૬૪૦૦૦ ઘન પોલે 1 ઘનફળંગ ૫૧૨ ઘનફલોગ 1 ઘનમેલ ભૂમિતિ --
૧-સ્થાને સ્થાને બમણી બમણી પહોળાઈ વાલા વલયની પહોળાઈને ચારે ગુણ ત્રણ કાઢી નાખવાથી મધ્યના વલયો સાથેની લંબાઈ (વ્યાસ) આવે છે.
-વ્યાસને છે અથવા ' અથવા ૩/૧૪૧૬ અથવા ફ૪ (બાપુ.)

Page #6

૭૨
શ્રી આત્માનદ પ્રકાશ
થીગુણવાથી અથવા બ્યાસના વગને દશે ગુણી વર્ગમૂળ કાઢવાથી પરિઘ
આવે છે.
૩—લ અગેાળના લાંખા પહેાળા વ્યાસના જુદા જુદા પરિઘા કરવા પછી બન્નેના વર્ગો કરી બન્નેના વર્ગોના સરવાળા કરી અધ કરવા. આ રીતે આવેલ રકમનુ વ મૂળ કાઢી તેને ૩/૧૪૧૬ વડે ગુણવાથી પરિઘ પાસેનું લંબગેાળનુ માપ આવે છે.
૪~~લ’માઇ પહેાળાઇને પરસ્પર ગુણવાથી ચારસ ક્ષેત્રફળ આવે છે ૫—પરસ્પર ગુણી અર્ધું કરવાથી સમાત્રિકાણુનુ ક્ષેત્રફળ આવે છે
૬—વ્યાસ અને પરિધના અને પરસ્પર ગુણવાથી અથવા બ્યાસના વર્ગ ને ૭૮૫૪ શ્રી ગુણવાથી, અથવા પરિધના વર્ગને ૦૭૯૫૮ વડે ગુણવાથી અથવા વ્યાસનાક્ષેત્રફળને ૪ ( ૧૨ ) વડે ગુણવાથી અથવા ચારસ ક્ષેત્રફળને ફ્લુ ( ર વડે ગુણવાથી ગેરળ ક્ષેત્ર ફળ આવે છે. છબ્યાસના વર્ગને રૂ વડે ગુણવાથી અથવા લખાઇ પહેાળાઇના સરવાળાને એકઠા કરી, અર્ધા કરી ğ વડે ગુણવાથી અથવા લાંખી પહેાળી આંસાને ૭૮૫૪ વડે ગુણવાથી લંબગોળનુ ક્ષેત્રફળ આવે છે.
૮ મૂળ રકમને પરસ્પર ગુણાવાથીવર્ગ આવે છે જેમકે-મૂળ-૫× ૫=૧ ૨૫.
૯—મૂળ રકમને પેાતાની સાથે બેવાર ગુણવાથી અથવા વર્ગને મૂળ રકમે ગુણવાથી ધન થાય છે. જેમકે મૂળ પ×પ×પ=ઘન ૧૨૫, અથવા વર્ગ પ×૫= ઘન ૧૨૫
હ્ર—એકથી પ્રારંભીને ઉત્તરાત્તર ગમે તે રકમ હાય તે। છેલ્લી રકમને પછીની રકમ સાથે ગુણી બેથી રકમને અધી કરી તેમાં અર્ધો આંક મેળવી અને રકમના ગુણાકાર કરવા.
સુધીને સરવાળા કરવા ભાગ દેવા અથવા છેલ્લી
જેમકે--એકથી પ્રારંભીને ૧/૨/૩ એમ ૧૦૦ સુધીની રકમના સરવાળા કરવા છે તે ૧૪૨×૩×૪=૧૦ એટલે ૧૦૦×૧૦૧-૨-ઉત્તર ૫૦૫૦
અથવા--૧૦૦:૧=૫૦+બા=૫૦||+૧૦૦=ઉત્તર ૫૦૫૦
વ- એકથી પ્રાર ભીને ઉત્તરાત્તર પહેાળી રકમથીજ બમણી અમણી ગમે તે રકમના સરવાળા હાય તે! છેલ્લી રકમને પછીની ક્રમે એ રકમ સાથે ગુણી ૬ થી ભાગ દેવા જેમકે–એકથી પ્રારંભીને પહેલેથી બમણી ૧૦૦ સુધીની રકમના સરવાળે કરવા છે તેા--૧ (૨)×૨(૨)×૩(૨)+૪(૨)+૧૦૦ એટલે૧૦×૧૦૧×૧૦=૭૬૦°

Page #7

વિધરચના પ્રખય.
T--લાગડધમ Logartham જાણવાનીરીત
જે રકમ હોય તેમાં એક આંક આછા કરવા એટલે લેા નુ સખ્યાચિન્હ આવે છે–રકમના–પહેલાના એ આંક અને ત્રીજા આંકના કાટખુણાથી તથા ક્રક ઉપરથી લેાના ધ્રુવાંક મળે છે. આ સખ્યાંક રકમ તથા કુવાંક એક સીધી લીટીમાં માંડવાથી એક જાતની સાધક રકમ તૈયાર થાય છે. સાથેનો સરવાળા ગુણાકાર ભાગાકાર વિગેરે કરવાની બીજી રકમમાંથી પણ્ સાધક રકમ તૈયાર કરવી.
૧ ૫૯૨૨૪૫૯૨૨૪૫૯૨૨
ચિન્હ
૧૯૨૨ ૦ ૩
૫૯૨૨ ૫ ૩
૫૯૨૨ ૫ ૩
હવે જો પરસ્પર રકમનેા ગુણાકાર કરવા હાય તા A બન્ને સાધક રકમને સરવાળા કરી આવેલ સરવાળામાંથી સંખ્યાકચિન્હ તથા ધ્રુવાંક ચિન્હ સ્પષ્ટ કરવાપહેલી રકમને બીજી રકમથી ભાગવી હાય તા B તે પહેલી સાધક રકમમાંથી ભાજક સાધક રકમને માદ કરવી, ઉત્તરેાત્તર બમણા ત્રણત્રણ ગણા કરવા હાય તે! (' પહેલી સાધક રકમને ખમણા કરવાની છેલ્લી રકમ સાથે ગુણાકાર કરવા પછી દરેક છેલ્લી સાધક રકમમાંથી સંખ્યાંક ચિહ્ન તથા ધ્રુવાંક સ્પષ્ટ કરવા. અહિં જે સખ્યાંક ચિન્હ હાય તેથી એક વધારે આંકવાળી સ્પષ્ટ સંખ્યાના ઉત્તર આવે છે અને ધ્રુવાંક ઉપરથી કાટખુણાની જમણી બાજુના બે આંક કાટખુણાની ઉપરના એક આંક અને ક્રૂકના એક આંક એમ ચાર આંક તથા બાકીની શુન્ય મુકવાથી સ્પષ્ટ સંખ્યા આવે છે.
-
-
ધ્રુવાંક
૭૨૪
७७२४
૭૭૨૪
93
ઉદાહરણ.
આ પ્રમાણે પરસ્પર ગુણવાથી ત્રણ રકમ છે. તા મુળ રકમની સંખ્યા ચાર છે માટે સંખ્યાક ચિન્હ ૩ અને પ૯ ના ધ્રેવાંક ૭૭૨૪ લેવા. આવી રીતની ૩-૭૭૨૪ ત્રણ સાધક રકમના સરવાળેા કરવેા.
૦૦૦૦
સ્પષ્ટ ક ૧૧ - ૧૭૨
જેમાં છેલ્લી સાધક રકમના સ્પષ્ટ સબ્યાંક ૧૧ છે તે ઉત્તરની રકમમાં ૧૨ આંક આવશે. છેલ્લી ધ્રુવાંક રકમ ૩૧૭ર છે. કાટ ખુણાની જમણી બાજીની ઉપરની અને કુકની રકમ ૨૦૭૫ તથા બાકીની આઠ શૂન્ય એમ ખાર સંખ્યા થવી જોઇએ. આ રીતે ઉત્તર=૨૦૭૫ ૦૦
૦૦ આવે છે.
B ૮૬૦૦x૪૭૦૦x૪૮૦૦x૫૯૦૦
આ પ્રમાણે ગુણાકારની રકમનાં ર, અને તેને
૯૬૦૦×૧૮૦૦xxco

Page #8

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
|
ભાગવાની રકમના ત્રણ, એમ ગુણાકાર ભાગાકારવાળી સાન રકમ છે તે– મૂલ. ચિન્હ. ધુવાંક.
ચિન્હ. ધ્રુવાંક. ૬૦૦ ૫.
૯૩૪૫ ૪૭૦૦ ૫ ૩
૬૭૨૧ બાદ-૧૧
૪૩૫૯ ૪૮૦૦ ૧ ૩
૬૮૧૨ સ્પષ્ટ-૩
પપ૦૦ પ૯૦૦ !
१८८० અહિં સંખ્યાંક ચિન્હ ૩ છે તો
ઉત્તારમાં ચાર રકમ આવશે. લાયસ્પષ્ટમૂલ.
ધ્રુવાંક
૯૨૩ ૫૮૦૦ માં
७६३४ ૪૦૦ ૩
દ૯૦૨ ૧૧ - ૪૩૫૯
જL GU (As
ચિન્હ.
( ૨ ને ઉત્તરોત્તર ૧૦ વાર બમણા કરવા છે તે–
બેની રકમ એક છે માટે સંખ્યાંક ચિન્ડ શુન્ય છે અને ૨, ૨૦ કે ૨૦૦ ને ધુવાંક ૩૦૧૦ છે જેને ૧૦ થી ગુણવા.
મૂળ ચિન્હ ધ્રુવાંક સંખ્યાંક ચિન્હ ત્રણ છે જેને ઉત્તર ચાર
૨૦ ૧ ૦ ૩૦૧૦ રકમમાં આવશે. ઉતર-૧૦૨૪ દશવાર કરવા કે ગુણવા– ૧૦
સ્પષ્ટ– ૩ – ૧૦ ૧૦૦ D B ને ઉત્તરોત્તર ૨૦ વાર બમણું કરવા ચિન્હ - ધુવાંક ઉ૦૧૦ મૂલ ચિન્ડ ધુવાક રકમ સાત આવે ૨૦૦ ૫ ૦ – ૩૦૧૦ ઉત્તર–૧૦૪૭૦૦૦
સ્પષ્ટ ૬ - ૦ ૨૦૦
આ પ્રમાણે લેગડધમ પુસ્તક ઉપરથી સાચી કે સાચી રકમની નજીકની રકમ આવતી હોવાથી દૂરના દ્વિપ સમુદ્રના કાપનિક ગણિતમાં અતિ ઉપયોગી છે.
૧ દ્વિપ સમુદ્રનું માપ-જન. ૧ જંબુદ્વિપ તીરમધ્ય ૧ લાખ યોજના પરિપી ૨ લવણેદધિ મૂળ ૧ તી૨ લાખ યોજન મધ સાથે વ્યાસ ૫, લાખ એજન

Page #9

વિશ્વરચના પ્રબંધ.
૭૫
૩ ધાતકીદ્વીપ–વર્ગ ૧ લે તીવ્ર ૪ લાખ મ૦ ૧૩ લાખ જન ક્ષેત્ર ૧૩૩ લાખ. ૪ કાળાધી –તી. ૮ લાખ, મધ્ય ૨૯ લાખ, ક્ષેત્રફળ ૬૬૫ લાખ જન. ૫ પુષ્કરદ્વીપ વર્ગ ૨ જે તીવ્ર ૧૬ લાખ મ૦ ૬૧ લાખ. ૬ પુષ્કર સમુદ્ર તીવ્ર ૩ર મઠ ૧૨૫ લાખ. ૭ તી૬૪ લાખ મ૦ ૨૫૩ લાખ. ૮ તા. ૧૨૮ લાખ મ ૫૦૯ લાખ. ૯ ક્ષીર વર્ગ ૩ જે રપ લાખ જન. ૧૦ ક્ષિરોદધિ ન ૧૨ લાખ યોજન. ૧૧ દ્વિીપ-૧૦૨૪ લાખ યોજન (૧૦ L ૧૦૨૪ લાખ) ૧૨ તીવ-૨૦૪૮ લાખ જન. ૧૩ તા. ૦૯૬ લાખ એજન. ૧૪ તી ૮૧૯૨ લાખ એજન. ૧૫ નંદીશ્વર હપ તા. ૧૬૩૮૪ લાખ યોર મધ્યસાથે વ્યાસ ૬૫૫૩૩ લાખ. ૧૬ નંદીવર સમુદ્ર તી૩ર૭૬૮ લાખ યોજન. ૧૭ વર્ગ ૪ તી. પ૬પ૩૬ લાખ જન. ૧૮ તી૧૩૧૦૭૨ લાખ યોજન. ૧૯ તી) ૨૬૨૧૪૪ લાખ પેજન. ૨૦ તી) ૫૨૪૨૮૮ લાખ એજન. ૨૧ તીવ્ર ૧૦૪૮૫૭૬ લાખ યોજન ( ૨૦ લ૦ ૧૦૪૭૦૦૦ લાખ)
હવે માત્ર લાખની વિલક્ષાવિન બેવડા બેવડાનું માપ જાણવું. ૩૩= કુશદીપ–વર્ગ ૫ મે ૪૨૯૪૯ ૬૭૨૯૬ (૩૨ લો. ૪૨૮૬૦૦૦ ૦૦૦ )
પ=વર્ગ ૬ ઠે, ૧૮૪૪૬૭૪૪૦૭૩૭૦૯૫૫૧૬૧૬ (૬૪ ૦ ૧૮૩૬ શૂન્ય ૧૬ ) ૯૯૭૯૨૨૮ ૧૬૨૫૧૪ ૨૬૪૩ ૩૭૫૭૫ ૪૩ ૩૫૦૩૩૬. ૧૨૯વર્ગ ૭મે ૩૪૦૩૦૨૩ ૨૩૬૮ ૨૦૯૩૭૯૫૭પ૬૫૬ ૨૪૫૩૭૪૩૧૮૬૮૨૧૧૪
--પદ-૧ ૧૨૮ લો૦ ૩૩૭૬ શૂન્ય ૩૫) ૨૫૭=વર્ગ ૮ મે ૧૧૫૮૦૫ ૬૭૧ ૫૦૩ ૪૩૨ ૫૩૪ ૮૬૪ ૯૪૩ ૩ર૭ ૧૨૬ ૩૬૮ ૧૬૭ ૩પદ પ૭૪ પપ૭ ૩૪૬ ૧૬૮ ૭૦૭ ૬૧૦ ૭૧૩ ૧૧પ ૭૭૧ ૨૦૪ ૩૨૯ ૮૩૯ ૯૦૬ (૨પદ લ૦ ૧૧૩૮ શૂન્ય ૭૪) ૨૬૯=૩૬ ૯૩૧ ૧૯૩ ૨૬૮ ૮૭૮ ૯૪૧ ૭૦૦ ૧૧૮૯૦૨ ૫૩૬૦ ૪૦૧ ૩૪૯ ૨૫ ૯૩૮ ૭૭૦ ૯૧૦ ૭૦૨ ૭૯૮ ૯૩૪ ૮૦૯ ૨૨૧ ૯૮૦ ૯૯૯ ૯૩૪ ૨૦૫ ૧૭૭ ૮૫ ( ૨૬૮ લા૪૬૫૫ શૂન્ય ૭૭ )

Page #10

ત્રિી આત્માનંદ પ્રકાશ.
0
-
૨૭૧=૨૫૪ ૭૭૨ ૪૭૭ ૩૦૭ ૫૫૧ ૨૭૬ ૭૧૨૦૪૭ ૫૬૦૯ ૧૪૪૧૬૦ પ૩૯ ૬૯૧ ૧૭૫ ૫૦૮ ૩૬૪ ૨૮૧ ૧૧૯ ૫૭૩ ૯૨૩ ૬૮૮ ૭૯ર ૩૯૮ ૭૭૩ ૬૮૨૦૭૧૧ ૪૨૪(૨૭૦ ૦ ૧૮૬૨ શૂન્ય ૭૮) ૫૧૩=વર્ગ ૯ મો (પ૧૨ ૦ ૧૨૯૪ રન્ય ૧૫૧ ) ૫૪૧=૫૪ ૦ ૩૪૬૭ શૂન્ય ૧૬૨
( ચાલુ.) ర్తిం00000000000000000000 હું જીવ, મન, અને ઈદ્રિયોના સંલાપરૂપ કથા. .
(ગતાંક પૃષ્ટ પપ થી શરૂ.) ૐ૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦.૦૩ ====seaહ
કુયાનના ગે મસ્ય-જમ પામી અંતમુહર્તામાં હું અપ્રતિષ્ઠાન નામના નરકાવાસમાં અવતર્યો, ત્યાં છાસઠ સાગરોપમ વેદના ભેગવી, મુદાર લઈને મારતા પરમાધામીઓને પરવશ પડતાં વા સમાન કાંટાવાળા વૃક્ષ સાથે તેમણે મને બાંધ્યું અને મને જે બાધા ઉપજાવી, તે હું કયાં જઈને પકાર કરૂં ? કરૂણ–સ્વરે આક્રંદ કરતાં તરત મને ત્યાં જકડીને બાંધી લીધો અને મારૂં જ માંસ શેકીને તે મને ખવરાવવા લાગ્યા. એ વેદનાથી હું સર્વાગે આકુળ વ્યાકુળ થઈ ગયો, ત્યાં તે તપેલ તાંબું અને સીસું પાઈને મને અધિક દુ:ખિત કર્યો. પછી પરૂ અને રૂધિરથી પૂર્ણ એવી વેતરણમાં મને નાખ્યો અને તમ તીરપર લાવીને મને કણની જેમ મું. એ શોધ કરતાં પણ બમણા દુઃખને પામતાં હું કાયર બન્યો અને પરવશપણે પિકાર કરવા લાગ્યો. વળી અગ્નિજવાળાથી તપેલ લેહની પુતળી સાથે મને બાંધ્યું, ત્યાં બળતાં જે મેં દુઃખ વેઠયું, તેનું કેટલું વર્ણન કરૂં? વળી કોઈ વાર તેમણે તીર્ણ તરવાર અને બુરીવતી મને ખંડ ખંડ કરી નાખે, પણ વૈક્રિય શરીરને લીધે પારાની જેમ મળી જઈને તરત હું ત્યાં ઉભે થયો. પછી નિર્દયપણે મને કુંભીપાકમાં પકડ્યો તેમજ કૂર પક્ષીઓએ મને તીર્ણ ચાંચ મારીને બાધો. વળી તલની જેમ મને ઘાણીમાં ઘાલીને પી તથા પોઠીયાની જેમ મારા પર ભાર ભરી ચાબુકના પ્રહારથી મને ચલાવ્યો. વસ્ત્રની જેમ પત્થર પર મને આ ટા અને કાષ્ઠની જેમ કરવતીથી તેમણે મને કાપે. તેમ ઉકળતા તેલમાં પાપડની જેમ મને તો તથા ચીભડાની જેમ છુરી વતી મને કાપીને કટકકટકા કર્યા. વળી યમની જીભ સમાન તરવાર, ભાલા અને બાણુવતી સંતાપતાં તેમણે કંઈ બાકી ન રાખી. તે વખતે હું દીન થઈને રૂદન કરતા, છતાં તે તો મને નિર્દય થઈને કાપતાજ હતા. એમ તમારા કારણે મેં સાતમી નરકનાં દુઃખો વેઠ્યાં જ્યાં સુખને લેશ ન મળે અને જે મુખથી સંપૂર્ણ વર્ણવી પણ ન શકાય.
વળી તિર્યંચમાં પણ હું અનંતકાળ દુ:ખ પામ્યા. જે સાંભળતાં પણ કોને

Page #11

જીવ, મન અને ઇંદ્રિયોના સંલાપરૂપ કથા. કંપારી ન છૂટે ? અસંખ્ય ઉત્સર્પિણ અને અવસર્પિણી કાળ દુઃખ હેતાં હું પ્રત્યેક પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ અને વાયુકાયામાં રહ્યો. તેમ સાધારણ અને પ્રત્યેક વનસ્પતિકાયમાં અનંતકાળ હું આથડ્યો. ત્યાં મેહરી અને મિથ્યાત્વના ચગે મહાદુઃખ સહન કર્યો. ત્યાંથી અતિકષ્ટ લોકોને નિંદનીય એવા વિગતેંદ્રિયપણામાં હું આવી ચડ્યો. ત્યાં ચિરકાળ વારંવાર જન્મ મરણ કરતાં વ્યતીત કર્યો. ત્યાંથી પંચંદ્રિય તિર્યંચ જળચર, સ્થળચર અને ખેચરમાં ગયા. ત્યાં પણ શરણુરહિત થઈને મેં ભારે દુઃખો વેઠ્યાં. શસ્ત્રથી હણાયો, જાળમાં બંધન પામ્યા અને શિકારીઓએ વારંવાર મારીને મને પ્રાણરહિત કર્યો. વળી શીત, તાપ, સુધા, તૃષા, વધ, ભારવહન, શરીરેધ, બંધન, નાસિકાવેધ, અને દાહ વિગેરે તથા અંકુશ, આર, લાકડી અને ચાબુકના પ્રહારો સહન કરતાં કંઈ બાકી ન રહી. હે ઇંદ્રિ અને મન ! તમારા દુચરિત્રના પ્રભાવથી વિશદ બુદ્ધિના અભાવે તિર્યચપણામાં પરવશપણે એ પ્રમાણે હું દુ:ખ પામ્યો. વળી બળતા અગ્નિમાં સોય તપાવીને તે કોઈ સુખશીલ પુરૂષના શરીરે ભેંકે અને તેને જે દુઃખ થાય, તે કરતાં આઠગણું દુ:ખ, મળના નિધાનરૂપ ગર્ભવાસમાં મેં જોગવ્યું. તેમ જન્મ સમયે નિરૂપ યંત્રમાં દબાવાથી તો તે કરતાં પણ ભારે દુઃખ થાય છે, પણ બળહીન, તેથી રૂદન પણ કરી ન શકું અને અધિક કેટિગણું તે દુ:ખ મુખથી પણ તે વખતે હું શી રીતે કહી શકું ? વળી બાલ્યાવસ્થામાં અશુચિમાં રહેતાં હું ઉછર્યો અને દાંત આવતાં તથા કાન વિધાતી વખતે દુ:ખ થવાથી હું રૂદન કરતો રહ્યો. એ બધી વિવેકહીન અવસ્થાનો વિચાર કરતાં હૃદય કંપે છે. ખરેખર ! એ કુવેળા બહુ આકરી હતી. પછી તારૂણ્ય પામતાં મને ધન, ધામ તથા લલનાની લગની લાગી અને પોતાના હિતની દરકાર ન કરતાં હું કામવાસનાથી કલુષિત થયા. રાક્ષસ સમાન એ કામ–મેહ પિશાચ મારી પાછળ લાગ્યા, તેથી ગુણહીન અને કૃપણ શિરોમણિ મેં હરઘડી ધનનું જ ચિંતવન કર્યું. એ ધનની ધગશને લીધે મેં કુળ, શીલ હીન, કોળી અને અપ્રસન્ન સ્વામીની સેવા સ્વીકારી. તે સમયે પ્રિયજન અને અગનાનો વિયોગ સહન કર્યો, તેમ પ્રાણાંત રોગોને પણ હું સહન કરી રહ્યો. મેં મારી દુષ્ટતાને લીધે કેદખાનાના દુ:ખ-બંધન સહન ક્યોં તથા બલવંત સાથે વિરોધ કરતાં છેવટે તેની તાબેદારી વેઠવી પડી. પછી તો જરા આવી, એટલે ઇંદ્રિય બળહીન થઈ, દાંત પડી ગયા, વચન બોલતાં ખલના થવા લાગી, ચાલવાની શક્તિ ન રહી. મુખમાંથી ક્ષણે ક્ષણે લાળો વહેવા લાગી—એમ વૃદ્ધપણાના દુઃખ આવતાં હું વારંવાર ગભરાવા લાગ્યો. ત્યાંથી મરણ પામતાં ફરી જન્મ લઈને હું ક્ષણમાં સધન બની સંતુષ્ટ થયો અને નિર્ધન બનતાં દીન અને રૂ થત, ક્ષણમાં હસતો અને ક્ષણમાં રોતા, ક્ષણમાં સિદ્ધ, ક્ષણમાં બંધને, ક્ષણમાં ધીર અને ક્ષણમાં બીકણું-એમ માનવ-જન્મમાં નટની જેમ વિવિધ પ્રકારે હું નાચતો

Page #12

૭૮
શ્રી આત્માન૮ પ્રકાશ.
રહ્યો. એ બધાં દુ:ખો તમારાં દુષ્ટ આચરણાને લીધે મારાપર આવી પડયાં, જે મે ભાગળ્યાં. ભવ-સાગરમાં ભમતાં એ જ દ:ખા મને નડયાં, તે સાંભળતાં ખેલતાં કે સંભારતાં હૃદય કંપાયમાન થાય છે અને નેત્રમાંથી અશ્રુના પ્રવાહ વહી નીકળે છે. વળી મનુષ્ય-જન્મમાં પૂર્વે જે મારા વિરોધી હતા, તે સ્વર્ગ માં મારા કરતાં અધિક સમૃદ્ધિ પામ્યાં, જે નજરે જોતાં ક્ષણે ક્ષણે મારૂ હૃદય દશ્ય થતુ, એ વિષાદ મુખથી કહી શકાય નહિ, દેવલાકમાં ઉત્તમ દેવાથી હુ હીન થયા, તેથી તેમની આજ્ઞા પણ મારે શિરસાવદ્ય કરવી પડી, વળી સ્વર્ગમાં પણ હાથી, ઘેાડા, કુતરા, ભુંડ વિગેરે થાય છે, પુણ્યની હીનતાને લીધે હું ત્યાં પણ આથડયા, વળી પેાતાની શરીર કાંતિથી આકાશને દેદીપ્યમાન કરનાર દેવાંગ એ જ્યારે ચ્યવન પામતી, ત્યારે તેમના વિરહાનળથી દેવતાએ બળતા રહે છે અને એ મહા દુ:ખને લીધે પરવશપણે તે ઘેલા બનીને રાતા ફરે છે. કોઈવાર પુણ્યયેાગે હું ઉત્તમ દેવપણું પામ્યા, પણ વિષય-વાસનાના ભારે વેગમાં હું જઈ પડયા. હું કામમાણુથી ઘાયલ થઈને વિષયના પાશમાં પડયા અને રતિ-કલહના કાપથી મારા શરીરે કપ ચડયા. હું... વિષયમાં ઘેલા બનીને એક ગૃહદાસની જેમ સીના પગે પડયા અને ત્યાં ગુપ્ત રીતે વિષયવાસના નડવાથી માનહીન થઇને રમ્યા, ઈર્ષ્યા, વિષાદ, પ્રમાદ, માયા, મેાહ, ભય, ક્રોધ, મદ, લેભ અને કામ એ બધા વેરી સ્વગે જતાં પણ મને નડયા અને તેમની જાળમાં હું સાયા. જેમ લેણદાર દેવાદારને ન મૂકે તેમ એ મારી પૂંઠે મૂકતા નથી. વળી સ્વર્ગમાં દિવ્ય સમૃદ્ધિથી હું હુ ઘેલા બની ગયા, પણ ચ્યવન ચિતવતાં તેા મને ભારે ખેદ થવાથી તે અધુ ભૂલી ગયેા. વળી અધિજ્ઞાનથી ભાવિ જન્મ કુસ્થાને નિહાળતાં મારી ચિંતાખેદ્યને પાર ન રહ્યો. બલવાન કઢિય પાસે કેાનુ જોર ચાલી શકે ? ત્યાં એ દિવ્યઋદ્ધિ બધી ઝેરી ભાસવા લાગી. એટલે ક્ષણમાં વને વન, ભવને ભવનમાં ભમતાં મને ભારે દુ:ખ થવા લાગ્યું. ક્ષણમાં સ્વજનને મળે તે પણ તે નજરે તરતી વેદના ટળતી ન હતી. તપેલી શિલાપર મીણ જેમ એગળી જાય, તેમ ચ્યવન સમયે હું ભારે દુ:ખ પામતા, અને ક્ષણે ક્ષણે મળતા રહ્યો. તમારી દુષ્ટતાના કારણે સ્વમાં પણ મને સુખ ન મળ્યું. પરત ંત્રતા, ઇર્ષ્યા, ચ્યવન વિગેરે દુ:ખો હું ત્યાં પણ સહેતા રહ્યો જે સાંભળતાં–યાદ કરતાં મનને કપારી આવે અને તે સુખપર પણ અતિ-અભાવ ઉત્પન્ન થાય.
માટે હું મન અને ઇન્દ્રિયા ! તમે ચપળતા તજીને પ્રશમ-ભાવને ધારણ કરા. કારણ કે મારી મતિ હવે જિનરાજ, સાધુ અને જીવદયામાં લીન થઇ છે. જે કેવળજ્ઞાનના ચાગે કર-કમળમાં રહેલ નૈતિકની જેમ ત્રણ લેકના ભૃત, ભાવી અને વર્તમાન પદાર્થોને જાણી અને જોઇ રહ્યા છે, વળી જે ૨સ્વભાવથી અઢાર-દૂષણ

Page #13

પ્રશ્નોત્તર.
રહિત અને શિવપુરનો માર્ગ બતાવનાર છે, તે એક જિનેશ્વર દેવજ મારા હૃદયમાં વસ્યા છે. વળી જે પરિગ્રહને કુગ્રહની જેમ દુઃખનું મૂળ સમજે છે, રાજ્યને રજુ ( બંધન) તુલ્ય, વિષય સુખને વિષ સમાન, પ્રિય દાસને દારૂ (કાષ્ઠ) સમાન, ધનને બંધન તુલ્ય અને તેજદાર અલંકારોને જે ભારરૂપ સમજી, એ બધાને ત્યાગ કરી, આત્માના નિર્વિકપ–ભાવમાં વર્તતા જે સંયમ-ભારને ધારણ કરી રહ્યા છે અને ધર્મમાં ઉન્મત બનેલા એવા જૈન મુનિ એજ ગુરૂ, મારા ચિત્તમાં બિરાજમાન થયા છે. તથા જેનાથી દીર્ઘ આયુષ્ય, અનુપમ રૂપ, સમસ્ત સૈભાગ્ય શ્રેષ્ઠ આરોગ્ય અને ઉત્કટ ગુણસમૂહ પ્રગટ થઈને પ્રાપ્ત થાય છે, તેમજ જેના ગે જગતમાં પ્રગટ માહાભ્યયુકત કીર્તિ પ્રસરે છે–એ એક જીવદયારૂપ લતાથી વિસ્તૃત શાશ્વત સુખરૂપ ફળસિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે, એ જીવદયારૂપ ધર્મથી મારું અંતર હવે સુવાસિત થયું છે.”
એ પ્રમાણે નિપુણ પુરૂષે પિતાના મન અને ઇંદ્ધિને એ કમથી શુભ માગે પ્રવર્તાવવાનો પ્રયત્ન કરે.” એમ સાંભળતાં બધા બુધ જનો ચિત્તમાં ચમત્કાર પામ્યા.
સંપૂર્ણ. સંગ્રાહક ગાંધી વલ્લભદાસ ત્રિભુવનદાસ.
[ પ્રશ્નોત્તર. છે
Gulbenessere જગવિખ્યાત જૈનાચાર્ય શ્રી શ્રી શ્રી ૧૦૮ શ્રીમદ્દ વિજયવલ્લભ સૂરીશ્વરજી મહારાજને પૂછાયેલા પ્રશ્નો અને તેના તેઓ સાહેબ તરફથી મળેલા ખુલાસા–
(ગયા અંકથી શરૂ.) પ્રશ્ન–પૃથ્વીકાયમાં બધા મનુષ્ય જ્યાં જ્યાં ફરે હરે છે એ વિગેરે બધી જમીન
ઉપરની માટી તે સચિત જાણવી કે અચિત ? વળી જે અચિત હોય તો
કેટલી ભૂમિ માપ સુધી અચિત જાણવી? જવાબ--ઉપરની અચિત્ત જાણવી કેટલી તેનું માપ નિશ્ચિત થવું મુશ્કેલ છે.
તાજી ખેડેલી જમીન ઉપર સાધુઓ ચાલતા નથી. પ્રશ્ન–જે ગળણથી કૃવાનું પાણી ગળ્યું હોય તેને સંખારે વા નથી અને
ફરી તેજ ગળણુથી વરસાદ કે તળાવ આદિનું પાણી ગળવામાં આવે તે હરકત છે ?

Page #14

૮૦
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
જવામ—એક જાતના સખારામાં ખીજી જાતનુ પાણી મેળવવુ ચાગ્યું નથી.
પ્રશ્ન—રસી વ્હેતી હૈાય તેનાથી ચિત્રલ સિદ્ધચક્રજીને ગટ્ટો કે પ્રભુની છબીને અડીને વાસક્ષેપ પૂજા થઇ શકે ?
જવામ—રસી સાફ કરી તેમ કરવામાં વાંધેા જણાતા નથી.
પ્રશ્ન—શીયાળા ઉનાળા અને ચામાસુ એ પ્રત્યેક ઋતુમાં સૂર્યોદય પછી પારસીનુ પચ્ચખાણ કેટલા ટાઇમે થઇ શકે ?
જવામ—જ્યારે જ્યારે દિવસ જેટલી જેટલી ઘડીને હોય ત્યારે ત્યારે તેના ચેાથા ભાગમાંજ પારસી સમજવી.
પ્રશ્ન—ઋતુવતી ( છેટે ખેડેલી ) સ્ત્રીથી પ્રભુદર્શન અત્રપૂજા અંગપૂજા ગુરૂવંદન સામાયિક પ્રતિક્રમણ શાશ્રવણ ઇત્યાદિ કેટલા દિવસે થઇ શકે ? જવાબ--પ્રભુદર્શન સામાયિક પ્રતિક્રમણ વિગેરે ચાથા દિવસે કરી શકે અને પ્રભુની અંગપૂજા પાંચમા દિવસે કરવી એમ સમજવામાં છે.
પ્રશ્ન—દેવસી રાઇ કિખ આદિ પ્રતિક્રમણમાં એક એ ચાર ઇત્યાદિ લેગસ્સના જે કાઉસ્સગ આવે છે તેમાં કયા ચ દેસુ નિમ્મલયરા સુધી, ક્યા સાગર વર ગંભિરા સુધી અને કયા સંપૂર્ણ લાગના સમજવા ?
જવાબ—એક શાંતિના સંપૂર્ણ લેગસ્સા, ખાકી સવે ચ ંદ્રેસ નિમ્મલયરા સુધીના જાણુવા. પણ રાઇ પ્રતિક્રમણમાં કુસુમિથુના કાઉસ્સગ રાત્રે કદાચ ખાટુ સ્વપ્ત આવેલ હાય તા સાગર વર ગભિા સુધી કરવા, નહીં તે ચ દેવુ નિમ્મલયરા સુધીને જાણવા.
પ્રશ્નનાની હરડે અને માટી હરડે એ બન્નેય અણુાહારી છે ? જવાનાની જે હીમજી હરડે તેના અણુાહારમાં ઉપયાગ કરવાની પ્રવૃત્તિ છે. મેાટી હરડે એકલી અણુાહારમાં ગણાતી નથી, પણ હરડે, બેડાં અને આમળાં ત્રણે ભેગાં કરેલાં હાય જે ત્રિફલાના નામે એળખાય તેની અણુાહારમાં પ્રવૃત્તિ છે.
પ્રશ્ન-અણાહારી વસ્તુ રાત્રી દિવસે હરકેાઈ ટાઈમે વાપરી શકાય ? વળી એસતાં ઉઠતાં વપરાય તે ખાધ હશે?
જવામ—અણુાહાર હેાવાથી જરૂર વાપરવીજ જોઇએ એમ નથી. એ તા કારણવશ દવા તરીકે વાપરવી પડે તે તેને પચ્ચખાણમાં ખાધ આવતા નથી. કેમકે પચ્ચખાણમાં ચાર પ્રકારના આહારના ત્યાગ હાય છે; પણુ

Page #15

પ્રશ્નોત્તર.
૧
અણુાહારના નહીં. છતાં અણુાહારી ચીજ વાપરવી પડે તે નિરાંતે બેસી શાંતિથી વાપરવી. હરતાં ફરતાં ઢારની પેઠે કરવું' એ વિવેકીનુ કામ નથી. પ્રશ્ન-શ્રાવકને સામાયિક કરતાં કેાઈ જાનવરથી લીલુ ઘાસ ઉપર પડી જાય તેનુ
પ્રાયશ્ચિત આવે ?
જવામ—ઘાસ લીલું હોવાથી એકેદ્રિયના સંઘટ્ટાનું પ્રાયશ્ચિત જેવી રીતે સાધુ સાધ્વીને લેવુ' યેાગ્ય છે . તેવીજ રીતે શ્રાવક શ્રાવિકાને પણુ લેવું ઘટે છે. કારણકે સામાયિકમાં શ્રાવક સાધુ નહીં પણ સાધુ જેવા હાય છે. પ્રશ્ન-સામાયિક આદિ ક્રિયા કરતાં સ્થાપનાજીને અડાય તે દોષ છે ? જવાબ—વગર કારણે અડવાની શી જરૂર ? ઉપયોગ વિના અડાય તેા આલાચણા લેવી યાગ્ય છે.
પ્રશ્ન--સ્થાપનાજી અને ક્રિયા કરનાર વચ્ચે આડ પડે તે દોષ છે ? જવાબ-~-ક્રિયા કરતાં આડ ન પડવી જોઇએ.
પ્રશ્ન—તિવિહારના પચ્ચકખાણવાળાથી રાત્રે પાણી ક્યાં સુધી વપરાય ? જવાબ—અડધી રાત ગયા પછી પ્રવૃત્તિ જણાતી નથી.
પ્રશ્ન—અકરી અને ઉંટડીનુ દૂધ પીવામાં દોષ છે ?
જવાબ—એ કાંઈ અભક્ષ્યમાં નથી જેથી પીવામાં દોષ જણાતે નથી.
પ્રશ્ન-કપૂરથી પ્રભુપૂજા થઈ શકે ?
જવાબ—હા. તેમાં હરકત નથી.
પ્રશ્ન-એકાસણા આદિમાં જમતી વખતે પાટલા ડગે તેા ડગ્યા પછી જમવામાં આધ છે?
જવાબ—એથી કાંઇ એકાસણાને બાધ આવતા નથી. એ તો કાઇ કીડી આફ્રિ નીચે ચગદાય નહીં તા સ્થિર કરી લેવા.
પ્રશ્ન-પુરિમદ્ભનુ પચ્ચખાણ કયારે થયુ સમજવુ ?
જવાબ—અપેાર પછી દિવસને અડધા ભાગ વીત્યા બાદ જાણવુ
અપૂર્ણ.

Page #16

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાર.
રાત્રિ ભોજન.
@ 999 પર જેનધર્મના ત્યાગના નિયમમાં રાત્રિભૂજનનો ત્યાગ એ પણ એક મુખ્ય
નિયમ તરીકે ગણાય છે. મુનિધર્મના પંચમહાવૃત અને છઠું R : રો રાત્રિભોજન ત્યાગ એ વૃત મુખ્ય છે. બાવીશ અભક્ષ્યમાં રાત્રિ
* ભોજનનો ત્યાગ ગણે છે. રાત્રિભૂજન કરવાથી પાપ થાય છે,
એમ શાસ્ત્રમાં કથન છે. ગૃહસ્થ ધર્મના અંગે રાત્રિભેજનના નિયમ જેણે લીધા હોય તેઓ તે વૃત પાળે છે.
ચાર પ્રકારના આહાર શાસ્ત્રકારોએ ગણેલા છે. અશન. (અન્ન) પણ (પાણી) ખાઈમ (સુખડી મે વગેરે) સાઈમ (તબલ)
(૧) આ ચારે આહારનો રાત્રિનાભાગે ત્યાગ કરે તેને ચાવિહાર ત્યાગને નિયમ કહેવામાં આવે છે.
- ૨ એકલા પાણી પીવાની છુટી રાખી બાકીના ત્રણ નો ત્યાગ કરે તે તિવિહાર ત્યાગને નિયમ કહેવામાં આવે છે.
૩ પાણું અને તંબોળની છુટી રાખી અશન અને ખાઈમને ત્યાગ કરે તેને દાવહાર ત્યાગને નિયમ કહેવામાં આવે છે.
રાત્રિભેજન ત્યાગ કરનાર આત્મહિતની પ્રવૃત્તિ વધુ કરી શકે જેમને રાત્રિભોજનને ત્યાગ નથી, તેઓ આત્મકલ્યાણની પ્રવૃત્તિ કરવા ભાગ્યેજ સમર્થ થઈ શકે છે. મનુષ્ય જન્મમાં આત્મકલ્યાણ તરફ દષ્ટિ રાખી જીવન ગુજારનાર મનુષ્ય જન્મ પામ્યાનું સાર્થક કરી શકે છે. નહીં તો દશ દષ્ટાંતે દુર્લભ મનુષ્ય જન્મ પામ્યાનું કંઈજ સાર્થક નથી.
ચાલુ જમાનાની પ્રવૃત્તિમાં રાત્રિભોજનના નિયમના અંગે કંઈ અશ્રદ્ધા અને શિાથલતા જોવામાં આવે છે.
તા. ૧૨-૯-ર૬ ના નવજીવનના પૃષ્ટ ૧૫ ઉપર “કેબિકશાળા” એ નામનો લેખ છે તેમાં નીચે પ્રમાણે જણાવ્યું છે. (૧૨) રાત્રે ભોજન ન કરવું, આરોગ્ય, વ્યવસ્થા અને અહિંસા ત્રણે દૃષ્ટિએ
આ નિયમની આવશ્યકતા છે. આમાં રાત્રિ ભેજનના ત્યાગના માટે જે કારણે બતાવ્યા છે, તે ઘણુ વિચારણીય છે. ને આ લેખ મહારાષ્ટધર્મ નામના કોઇ પત્રમાંથી અનુવાદ કરી લીધેલ છે.

Page #17

રાત્રિભાજન.
વૈદ્ય કલ્પતરૂ નામનું માસિક નિકળે છે, તે માસિકમાં અને તેમના તરફથી બહાર પડેલા કેટલાક પુસ્તકામાં રાગીઓને રાગભાજનના ત્યાગ એ પથ્યમાં બતાવ્યુ છે.
જ્યારે જૈનેતર વિદ્યાના રાત્રિભાજનના ત્યાગન અગત્યનું ગણે છે ત્યારે જેનામાં તેના અંગે અશ્રદ્ધા જેવુ જણાય એ વાસ્તવીક નથી. રાત્રિ ભેાજનના ત્યાગનું ફરમાન શ્રી જીનેન્દ્ર દેવનુ છે. તેનુ ક્રમાન કંઇપણ કારણુ સિવાય હાયજ નહીં તે કારણની ખેાળ કરી તેના ઉપર ઉહાપાહ કરવાથી સત્ય વાતની ખાત્રી થશે.
૩
વ્યવહારિક રીતે નવજીવનના ઉપરના લેખમાં જે ત્રણ કારણેા બતાવ્યાં છે. તેપણ વિચાર કરવા જેવાં છે.
૧ આરોગ્યતા માટે રાત્રિભાજન ન કરવું. રાત્રિભાજન આરોગ્યને બગાડનાર છે.
૨ દિવસના કૃત્યા અને રાત્રિના કૃત્યાની વ્યવસ્થામાં રાત્રિ ભાજનથી રા ત્રિના વ્યવહારિક તથા આત્મહિતના કૃત્યામાં રાત્રિભેાજન વિજ્ઞરૂપ છે.
૩ અહિંસા-રાત્રિ ભાજનના અંગે હિ ંસા છે. જૈનશાસ્ત્રકાર તેા તેમાં હિંસા માને છે. અને ઉપરના લેખના લેખક પણ માને છે.
આ માટે રાત્રિ ભાજનના ત્યાગ માટે અશ્રદ્ધા નહીં કરતાં તેના નિયમના પાલન માટે દરેકે તૈયાર થવુ જોઇએ.
શ્રી જિનેશ્વરના વચન ઉપર શ્રદ્ધા રાખી તેનું પાલન કરવાથીજ મનુષ્ય જીવનને કઇ અંશે સફળ બનાવી શકવા આપણે કિતવાન થઇશુ. શ્રી અજિત શાન્તિના કર્તા મહામુનિ નર્દિષણ છેવટની ગાથામાં જણાવે છે કે, જે પરમપદની અથવા જગતમાં કીર્તિની ઇચ્છા હોય તે, ત્રણ જગતના ઉદ્ધાર કરનાર શ્રી જિન વચનના આદર કરેા.
વકીલ નંદલાલ લલ્લુભાઇ-વડાદરા.

Page #18

૮૪
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
palal @30=
સાંસારિક જીવન. === E
#000000
ગતાંક પૃષ્ઠ પર થી શરૂ. )
°°°°]
લે—વિઠ્ઠલદાસ મૂ. શાહ.
અક ણ્ય રહીને શાંત જીવનના નાશ કરવાની અપેક્ષાએ કત્ત બ્યના આરંભ કરીને કિઠનતાએ સહન કરવી એ અધિક ઉત્તમ વાત છે. યુદ્ધ વગર કિં પણ વિજય-પ્રાપ્તિ નથી થતી. જો કઠિનતાઓ ન હેાત તા સંસારમાં ઉદ્યોગની આવશ્યકતા ન રહેત, સર્વ કાર્યો વગર પ્રયાસે આપેાઆપ જ થઇ જાત. જો સંસારમાં પ્રલેાભને ન હેાત તેા આત્મ સયમની જરૂરીયાત-ન રહેત અને એ સ્થિતિમાં સદ્ગુણ્ણાની કશી કિંમત ન થાત. જો સંસારમાં કષ્ટ ન હેાત તે ધૈર્યનુ કશુ` મહત્વ જ ન ગણાત. તાત્પર્ય એ છે કે કઠિનતા, પ્રલેાભના અને કષ્ટ વિગેરે વસ્તુત: મનુષ્યના સદ્ગુણ્ણાના વિકાસને અર્થે ઘણા જ જરૂરના છે, એટલા માટે તેનાથી કદિ પણ ગભરાવુ` કે મુંઝાવુ જોઇએ નહિ,
કઠિનતાઓ અને વિપત્તિઓની માફક ઘણેભાગે ગરીબાઇ પણ મનુષ્યના અભ્યુદયનું કારણ બને છે. મનુષ્યને પરિશ્રમી અને કર્ત્તવ્ય પરાયણ અનવામાં જેટલી સહાયતા ગરીમાઇથી મળે છે, તેટલી સ ંપન્નતાથી નથી મળતી. એ સિવાય સંસારની ખરેખરી દશા અને તત્વનું ઘણું સારૂં ભાન પ્રસિદ્ધ વિદ્વાન મુકર ટી. વાશીંગ્ટનને થયુ હતુ. એ તત્વ અને એટલુ બધુ મહત્વપૂર્ણ લાગ્યુ હતુ કે પેાતાના ‘ માઇ લાર્જર એજ્યુકેશન ’ નામના પુસ્તકના આરંભમા જ એણે લખ્યું છે કે “ પહેલવહેલાં તે મને એ વાતનું બહુ દુઃખ થયા કરતું હતું કે મારા જન્મ એક બહુ જ દરિદ્ર કુળમાં થયા છે અને તેનાં કરતાં પણ વધારે દુ:ખ મને એ વાતનુ થતુ હતુ કે મારા જન્મ દાસ કુળમાં થયેા છે; પરંતુ મારૂં અંત:કરણ એમ કહેતુ હતુ કે જે સ્થિતિમાં મનુષ્યના જન્મ સ્વકર્મવશાત્ થયા હાય છે તે સ્થિતિને માટે દુ:ખ અથવા પશ્ચાતાપ કરવા એ દુર્બલતા તથા કાયરતા છે અને જેમ જેમ સમય વીતતા ગયા તેમ તેમ મને એ વાત વધારે સારી સમજાતી ગઇ. આગળ જતાં મને એમ પણ ભાન થયું કે વિધ અને પ્રતિકુળ દશાથી ખીજી સઘળી ત્રુટીઓ પુરી થઇ જાય છે. એટલુ જ નહિ પરંતુ જેટલા વિરાધ પ્રબળ હાય છે તેટલેા શક્તિમાં વધારા થાય છે. ×× સ્વત ંત્રતા મળતી વખતે ડુમસીના માર્ગમાં જે કિઠનતાઓ હતી તે કઠિનતાએથી તેઓને ઉન્નતિ સાધ વામાં પ્રાયે કરીને ઉત્તેજન મળ્યુ હતુ. જે હુમસી લેાકેાને તેઓનાં દાસત્વ-કાળમાં વાંચવા લખવાની મનાઈન હાત તા સ્વત ંત્રતા પ્રાપ્ત કર્યા પછી પચાસ વર્ષ ની

Page #19

૮૫
સાંસારિક જીવન. અંદર તેઓ શિક્ષણમાં આટલી બધી ઉન્નતિ ન કરી શકત. અનુભવ અને નિરીક્ષણથી મને જણાયું છે કે જે લોકે કઈ જાતિ અથવા સમાજથી સારી સારી વાત છુપાવી રાખે છે તે લોકો જ તે જાતિ અથવા સમાજને એ સારી વાતે પ્રાપ્ત કરવામાં પ્રકારાન્તરથી સહાયક બને છે. અથૉત્ વિરોધથી પણ સહાયતા મળે છે. x x યશસ્વી લોકોમાંથી ઘણાને કઠિનતાઓ સહન કરવી પડી હોય છે અને વિકટ પ્રશ્નોની મીમાંસા કરવામાં તેઓને જે શુદ્ધ માનસિક શક્તિ પ્રાપ્ત થઈ હોય છે તે સુખે જીવન ગાળનારને ભાગ્યે જ પ્રાપ્ત થાય છે. અનુભવથી મને એટલું પણ પ્રતીત થયું છે કે જે લોકોને કઠિન પ્રશ્નો અને પ્રસંગોની સામે થવું પડે છે તેઓ દયાપાત્ર નથી, પરંતુ જે લોકોને કોઈ પ્રશ્નની મીમાંસાજ નથી કરવી પડતી, તેઓની સ્થિતિ દયાપાત્ર છે. તે બીચારાનું પરમ દુર્ભાગ્ય સમજવું જોઈએ, કેમકે તેઓને પોતાની યોગ્યતા બતાવવાનો અને વધારવાનો, પોતાની નૈસગિક શક્તિનું અનુશીલન કરીને તેને વિકાસ કરવાનો અને જીવનનું રહસ્ય જાણુને તેના સ્વામી બનવાને અવસર જ મળતો નથી. અર્થાત્ સુખ-સામગ્રી ખરી રીતે તો મનુષ્યનું એક વિશેષ પ્રકારનું દુર્ભાગ્ય જ છે.
એજ મી. બુકર ટી. વોશિગ્ટને પોતાના “અપ ફ્રેમ સ્લેવરી” નામના પુસ્તકમાં અમેરિકાના ગોરા અને હબસી લોકોની દશાની તુલના કરીને એમ બતાવ્યું છે, કે સુખમાં રહેનાર ગોરા લોકો અને તેઓના દાસ બની રહેનાર હબસીઓની સ્થિતિમાં કશે વધારે તફાવત નહોતો. હબસીઓને વિવશ બનીને કામ ધંધે કરવો પડતો હતો, પરંતુ ગોરા લેકે એકદમ નિરૂદ્યમી અને આળસુ બની ગયા હતા. ગેરાના બાળકો કેઈ જાતનું શિલ્પ અથવા વ્યાપાર કામ શીખતા નહોતા તેમજ તેઓની બાળકીઓ વાંચવા લખવાનું કે ગૃહસ્થીનું કામકાજ શીખતી નહોતી. સઘળું કાર્ય અશિક્ષિત ગુલામોને સોંપી દેવામાં આવતું હતું, જેને લઈને ગૃહસ્થીની ઘણું દુદર્શા થતી હતી. આવા કુપ્રબંધને લઈને ગૃહસ્થીનું સુખ કોઈને પણ મળતું નહોતું. મી. વૈશીંગ્ટને લખ્યું છે કે દાસત્વની પ્રથા દૂર થતાં શિક્ષા અને સ્વામિત્વના અધિકાર સિવાય બીજી બધી વાતમાં ગોરા લોકો તથા હબસી લેકે બન્ને સમાન હતા. ગોરા લેકે કોઈ પ્રકારને કારભાર કરી શકતા નહિ અને પરિશ્રમ કરવામાં પોતાની માનહાનિ સમજતા હતા. હબસી લોકોએ અનેક જાતના ન્હાનાં મોટાં કાર્યો શીખી લીધાં હતાં, અને તેઓને પરિશ્રમ કરવામાં કોઈ જાતની શરમ પણ નહોતી લાગતી. એજ કારણથી દાસત્વની પ્રથા દૂર થયા પછી ત્રીસ ચાલીસ વર્ષે પરિશ્રમ કરનાર અને કઠિનતાઓ સહનાર હબસી લોકો તથા આરામ કરનાર ગોરા લોકોની અવસ્થા સરખી બની ગઈ હબસી લોકોએ એટલા સમયમાં પોતાની ઉન્નતિ સાધી લીધી અને ગોરા લોકો પ્રાયે કરીને જ્યાં હતા ત્યારે ત્યાં રહી ગયા. પરિશ્રમ અને કઠિનતાઓને લઈને જ હબસીઓની દશા સુધરી ગઈ હતી.

Page #20

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
૮૬
આવાં અનેક ઉદાહરણે આપી શકાય કે જેમાં જરા પરિશ્રમ કરીને અને મહાન મુશ્કેલીઓ સહન કરીને આશ્ચર્યકારક ઉન્નતિ કરવામાં આવી હોય છે. છત્રપતિ મહારાજા શીવાજીને જ દાખલો લઈએ. તેમના પૂર્વજ દરિદ્ર અને બીજાના સેવક હતા, પરંતુ શીવાજીએ નિરંતર પરિશ્રમ કરીને અને કઠિનતાએ સહન કરીને છેવટે એક મહાન સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરી. નેપોલીયન બોનાપાર્ટ કઠિનતાઓ સહન કરતાં કરતાં એક સાધારણ સૈનિકમાંથી વધીને આખા યુરોપને સ્વામી બની ગયે. સુપ્રસિદ્ધ મહાત્મા ટેસ્ટોયને મહાત્મા બન્યા પહેલાં પચાસ વર્ષ સુધી મોટી વિપત્તિઓની સામે થવું પડયું હતું. ઉત્તરીય ભારતની રાજનૈતિક તેમજ ધાર્મિક અવસ્થામાં વિલક્ષણ પરિવર્તન કરીને તેને એક નવું રૂપ આપનાર ગુરૂ ગોવિંદસિંહને પોતાના ઉદ્દેશ્યની સિદ્ધિને અર્થે કાંઈ ઓછી કઠિનતાઓ સહેવી પડી હતી. એ રીતે અન્ય સર્વ મહાપુરૂષને મહાન મુશ્કેલીઓમાંથી પસાર થવું પડયું હોય છે. જે તેઓનું જીવન કઠિનતાએથી પૂર્ણ નહોત અને તેએાએ એ કઠિનતાઓને હમેશાં તુચ્છ સમજીને આગળ વધવાનું શરૂ ન રાખ્યું હોત તો તેઓ કદિ પણ મહામાપદ સુધી પહોંચી ન શકત. એમજ સંસારમાં તેઓને કોઈ જાણત પણ નહિ. એટલા માટે જ એક વિદ્વાનને કહેવું પડયું છે કે
મને જણાય છે કે કઠિનતાઓ સહેવી એજ મહત્વપૂર્ણ જીવનનું રહસ્ય છે.” રાજર્ષિ ભહરિજીએ ઉત્તમ પુરૂષનું લક્ષણ બતાવતાં કહ્યું છે કે – प्रारभ्यते न खलु विघ्नभयेन नीचैः, प्रारभ्य विघ्नविहिता विरमंति मध्याः। विघ्नै पुनः पुनरपि प्रतिहन्यमानाः, प्रारब्धमुत्तमजना न परित्यजन्ति ॥
અર્થાત હલકા લેકે વિનયથી કેઈ કાર્ય આરંભ જ કરતા નથી, મધ્યમ લેકે આરંભ તે કરે છે, પરંતુ વિન આવતાં આરંભેલું કાર્ય વચમાં જ તજી દે છે, પરંતુ જે લોકે ઉત્તમ હોય છે તેઓ વિને આવે તો પણ આરંભ કરેલું કાર્ય કદિ છેડતા જ નથી.
મનુષ્ય હમેશાં સફલ–મનોરથીજ બને છે એમ માનવું ભૂલ ભરેલું છે. સફલા મનેરથી થવા માટે પહેલાં તે વિફલ–અનેરથી થવું આવશ્યક અને અનિવાર્ય છે. વિફલતાનો અનુભવ જ મનુષ્યને સફલ-મનોરથ થવાને ગ્ય બનાવે છે. વિફલતાઓ મનુષ્યને તેના દોષ અને ત્રુટિઓ બતાવે છે, તેને વિચારપૂર્વક નવા નવા ઉપાય યોજવાને સમર્થ બનાવે છે, આત્મસંયમ તથા આત્મનિર્ભરતા શીખવે છે. વારંવાર ઠોકર ખાઈને જ મનુષ્ય પૂર્ણતાને પામે છે. આપણી આસપાસ જ જોઈએ તો જણાશે કે જે લોકોએ પોતાનાં જીવનમાં જેટલી વધારે ઠોકર ખાધી હોય છે તે તેટલા વધારે નિપુણ અને કર્તવ્યપરાયણ બન્યા હોય છે. કર્તવ્યાકર્તવ્યનું પુરેપુરું જ્ઞાન ઠેકો ખાવાથી જ થાય છે.

Page #21

સાંસારિક જીવન.
લાયક અને સમજુ મનુષ્યોને તો વિફલતાએથી વધારે લાભ થાય છે. ઘણે ભાગે લોકો એક બાજુએ વિફલ મરથી બને છે ત્યારે તેઓ કોઈ બીજી બાજુ લાગી જાય છે અને તે સ્થિતિમાં બહુ સારું સારું કાર્ય કરી બતાવે છે. કેટલાક અંગ્રેજ પ્રસિદ્ધ કવિઓ એવા છે કે જેઓની ઇચ્છા પહેલાં વકીલાત, ઉપદેશક વિગેરે કામ કરવાની હતી, પરંતુ તે કામમાં તેઓને સફળતા ન મળી. એ વિફળતાને લઈને તેઓ એક એવા માર્ગ ઉપર આવી ગયા કે જેની અંદર તેઓને પિતાની ઉત્કૃષ્ટ યોગ્યતાનો પરિચય કરાવવાની ઘણી સારી તક મળી, તેઓએ સારી કીર્તિ મેળવી અને ઘણે લેકોપકાર પણ કર્યો. ઉના સુપ્રસિદ્ધ લેખક પં. રત્નનાથ અને બંગાળાના પ્રસિદ્ધ કવિ મધુસુદનદત્ત પહેલાં વકીલાતના કામમાં વિફલ મનોરથ બન્યા હતા. પરંતુ તે લોકોમાં પ્રતિભા હતી, વિફલતાએ ઠોકર મારીને તેઓને જગાડ્યા અને યોગ્ય માર્ગે ચડાવી દીધા. અત્યારે ઉર્દુ તથા બંગાળી સાહિત્યમાં ઉક્ત મહાનુભાવોનાં નામ દીર્ઘકાળ પર્યત અમર રહેશે.
એટલું જ નહિ પણ ઘેર કણ અથવા વિપત્તિને સમયે પણ મનુષ્ય પોતાની બુદ્ધિ ઠેકાણે રાખીને સારાં સારાં કાર્યો કરી શકે છે. કષ્ટ સમયે મનુષ્યની પ્રતિભા જરા જોર દેવાથી ઘણી જ વિકસિત થઈ શકે છે. બધા દેશોમાં એવા મેટા લેખકે અને કવિઓ થઈ ગયા છે કે જેઓનાં નામ અત્યારે પણ લોકોમાં આદરણીય છે. પ્રસિદ્ધ ગ્રન્થ રોબીન્સન મુઝ”નો મોટો ભાગ કેદખાનામાં જ લખાયે હતો. લે. તિલકને સુપ્રસિદ્ધ ગ્રન્થ “ગીતા રહસ્ય” પણ માંડલેની જેલમાં જ લખાયે છે. લેખકને ઘણે ભાગે રાજનૈતિક કારણેને લઈને જ જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હોય છે. પરંતુ સર્વ દેશો અને જાતિઓમાં એટલું તે જોવામાં આવે છે કે જે લેખક વિગેરે રાજનૈતિક કારણેને લઈને જેલમાં જાય છે તેઓ જેલમાં એવાં સારાં સારાં કાર્યો કરે છે કે જેને સમાજ અને દેશ ઉપર ઘણેજ સારે પ્રભાવ પડે છે.
આપણાં ઉત્કૃષ્ટ કાર્યની સાધના કરવામાં આપણે વિફલ-મનોરથ થઈએ, આપણું ઉપર વિપત્તિ આવી પડે અથવા આપણું પ્રાણ જાય તો પણ તેનાથી આપણું કાર્યની સિદ્ધિમાં સહાયતા જ મળે છે. જે લોકો કેઈ કાર્યમાં પોતાના પ્રાણ અર્પણ કરી દે છે તેઓ પોતાના અનુગામિને રસ્તો સરળ કરે છે અને જ્યારે તેઓનું અભીષ્ટ સિદ્ધ થાય છે ત્યારે તેને યશ ઘણે ભાગે તેઓનેજ મળે છે. કેઈ કાર્યની ખાતર પરિશ્રમ કરતાં કરતાં મરનારનું મૃત્યુ બીજા લોકોને એટલા બધા ઉત્સાહિત કરે છે કે તે કાર્ય ઘણી જ ત્વરાથી પાર પડી જાય છે. ઘણા મહાપુરૂષના વિષયમાં એટલે સુધી કહી શકાય કે તેઓનું વાસ્તવિક જીવન તેઓનાં મૃત્યુના સમયથી જ શરૂ થાય છે. તેઓ મરીને જ ખ્યાતિ મેળવે છે અને બીજા લેકોને પોતાના અનુગામી બનાવે છે. રાજ્ય તરફથી જેઓને કારાગ્રહવાસની સજા કરવામાં આવે છે. તેઓના વિચારો સમાજ તથા દેશમાં સવિશેષ શીધ્ર

Page #22

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ. તાથી ફેલાય છે. અને રાજ્ય જે લોકોને ફાંસીએ ચઢાવે છે તેઓના અનુયાયીઓની સંખ્યા આશ્ચર્યજનક રીતે વધી જાય છે. ખ્રીસ્તી ધર્મના વધારે પ્રચારનું મુખ્યકારણ
એ છે કે તેના પ્રવર્તક કાઈસ્ટને ફાંસીને લાકડે લટકાવવામાં આવ્યા હતા. લવલેસ નામના એક કેદી કવિએ કહ્યું છે કે–
Stone walls do not a prison make,
Nor iron bars a cage; Minds innocent and quiet take
That for an hermitage. જે લોકેનું ચિત્ત પવિત્ર, શાંત અને નિર્દોષ હોય છે તેઓને મન પત્થરની દીવાલે કારાગૃહ રૂપે નથી તેમ લેહના સરીયા પાંજરા રૂપે નથી; પરંતુ એકાંત આશ્રમ રૂપે હોય છે. અંગ્રેજ કવિવર મિટને એક સ્થળે કહ્યું છે કે “જે મનુષ્ય સૌથી વધારે મુશ્કેલીઓ સહી શકે છે, તે જ સાથી વધારે સારું કામ કરી શકે છે. કર્તવ્યપંથ બહુજ વિકટ અને કંટકમય છે. અને કર્તવ્યપાલન પ્રાયે કરીને કઠિન તાઓ અને આપત્તિઓમાં જ થાય છે. કર્તવ્ય પરાયણ મનુષ્યનું મૃત્યુ કંઈ પણ બગાડી શકતું નથી. ઉલટી એની સ્મૃતિ કાયમ રહે છે. સુખ અને ભેગ વિલાસથી મનુષ્યના ગુણેનો કદિ પણ વિકાસ નથી થતું, વિકાસ તે હમેશાં દુ:ખ અને કષ્ટથીજ થાય છે. જેવી રીતે પુષ્પ અથવા સુખડને ઘસવામાં આવે છે ત્યારે જ સુગંધ આપે છે, તેવી રીતે પ્રતિભાના વિકાસને અર્થે મનુષ્યને પીડા ભોગવવાની જરૂર છે. ઘણું કરીને સાધારણ ગ્યતાવાળો મનુષ્ય વિકટ પ્રસંગ આવતાં સારી ગ્યતા બતાવે છે અને દુર્બળ મનુષ્ય પણ પિતાની અંદર રહેલું ખરું બળ બતાવે છે. જેવી રીતે વિદ્યા, બુદ્ધિ, ધન વિગેરે સારી વસ્તુઓને દુરૂપયોગ કરી શકાય છે. તેવી રીતે કઠિનતાઓ અને વિપત્તિઓ વગેરેનો પણ સદુપયોગ કરી શકાય છે. ”
વિપત્તિજ મનુષ્યને બળવાન બનાવે છે અને તેને જીવનને સદુપયોગ કરવાની શક્તિ આપે છે. જેમ દુઃખ કર્માધીન છે તેમ સુખ પણ કર્માધીન છે. પણ સુખની અપેક્ષાએ દુ:ખ જ મનુષ્યને સારો મનુષ્ય બનાવે છે. અત્યંત ઉદંડ તેમજ ક્રોધી મનુષ્ય વિપત્તિ ભેગાવ્યા પછી નમ્ર બની જાય છે. અને સૈની સાથે પ્રેમપૂર્ણ વ્યવહાર કરવા લાગે છે. એક મહા પુરૂષનું વચન છે કે-“જેણે દુ:ખ નથી વેઠયું તે કશું પણ જાણતા નથી. ” જેવી રીતે જેલમાં રહીને ઉત્તમ કાવ્ય અને ગ્રંથ લખનારના ઉદાહરણ આપવામાં આવ્યા છે તેવી રીતે એવા લોકોના પણ ઉદાહરણ આપી શકાય કે જેઓએ માનસિક, શારીરિક અથવા આર્થિક કષ્ટને વખતે
સારાં સારાં કાર્યો કર્યા છે. ડાબીન, ડોન, શીલર આદિ લેખકોએ તો રૂગ્ણાવસ્થા -. અથવા દરિદ્રાવસ્થામાં જ મહાન ગ્રંથો લખ્યા હતા. સૂરદાસે અંધ અવસ્થામાં જ

Page #23

“ વિધરચના પ્રમ ” લેખમાં સુધારો.
»
66
સુરસાગર રચ્યું હતું. તુલસીદાસે પણ હનુમાન બાહુક દુ:ખી સ્થિતિમાં અનાવ્યુ હતું. કહેવાની મતલબ એ છે કે સંસારમાં આપણે કર્દિ પણુ દુ:ખ અથવા આપત્તિઓની દરકાર ન કરવી જોઇએ. આપણે આપણાં જીવનને જેવુ બનાવવા ચાહીએ તેવુ જ બનાવી શકીએ છીએ. અને આપણી પરિસ્થિતિ તથા સંસારની બીજી વસ્તુઓના જેવા ઉપયાગ કરવા ધારીએ તેવા ઉપયોગ કરી શકીએ છીએ. આપણે હમેશાં એ સિદ્ધાંત ધ્યાનમાં રાખીને આપણું સાંસારિક જીવન વ્યતીત કરવુ જોઇએ કે આપણાં જીવનને સુધારવું એ આપણાજ અધિકારની વાત છે. જો આપણે સારા બનવા ઇચ્છીએ તેા સારા બની શકીએ અને જો ખરાબ બનવા ચાહીએ તેા ખરાબ ખની શકીએ.
સંપૂર્ણ .
વિશ્વરચના પ્રબંધ ” લેખમાં સુધારો.
પુ. ૨૪ માના એક બીજામાં સદરહુ અકના સુધારા તરીકે (૬) બાબત લખેલ છે તેમાં એ સુધારા બરાબર નથી. તેમાં બીજી બાબત ચક્રવર્તી સબંધી લખી છે તેમાં અગ્યારમાને ભારમા તે બારમાને આઠમા સમજવા એમ લખ્યુ છે પણ બારમાને આઠમા અને આઠમા, નવમા. દશમા ને અગ્યારમા લખ્યા છે તે નવમા, દશમા, અગ્યારમા ને બરમા સમજવા. એમ સમજવું.
ત્રીજી સુધારાના બાબત (૧૦) કર્મ ભૂમિક્ષેત્રમાં એક સરખી રીતે એ પ્રમાણે ફેરફાર થયા કરે છે એમ છપાયેલ છે તે દશને બદલે પંદર વાંચવા લખે છે પણ તે ભૂલ છે. દશ છપાયેલ છે તેજ બરાબર છે. કારણકે ઉત્સર્પિણી અવસર્પિણીના ફેરફાર ૫, ભરત અને ૫, ભૈરવત–એ ૧૦ ફ ભૂમિમાંજ થાય છે.
આ સિવાય બીજે સુધારા એ લેખમાં નાએ પ્રમાણે છે.
.
૧ પૃષ્ટ ૨૬૨ પતિ ૧ લી માં - ૧ સાગરાપમ ' લખેલ છે તે એક કાડાકાડી સાગરાપમ ૪૨ હજાર વર્ષ ન્યુન ’ જોઇએ.
૨ પંક્તિ ૫ મી-નવ સાગરેાપમ લખેલ છે તે નવક્રાડાઢાડી સાગરોપમ જોઇએ.
૩ ૫ક્તિ ૩૩ મી–રાજા વિગેરેની સ્થાપના લખેલ છે તે મૂળકર વિગેરેની જોઇએ.
૪ પૃષ્ટ ૨૬૩ પતિ ૧ લી ને ૩ જી રાજાએ લખ્યા છે તે કુળફરા જોઈએ.
૫ ૫ક્તિ બીજી ને ત્રીજીમાં સાત કુળ કરાના નામેા લખ્યા છે તેમાં ત્રીજી યશસ્વીનું લખ્યુ છે પાંચમુ યશસ્વી અને પ્રશ્રેણી લખ્યુ છે તે પ્રસનજિત જોઇએ તે હું સાતમું મરૂદેવનાભી ભેળ લખ્યુ છે તે જુદું જોઇએ. છેવટે રૂષભદેવ લખેલ છે તે ન જોઇએ. તે
કુળકર નથી. મકારને પછી ધિક્કાર
૬ પંક્તિ ૬ ઠ્ઠી-હકારના ખાજ ન પડવાથી ધિક્કાર લખેલ છે તે એમ જોઇએ.

Page #24

શ્રી આમાનંદ પ્રકાશ.
૭ પંક્તિ ૨૬ મીમાં “ ત્યાર પછી એક પાપમથી ઓછા વર્ષ પ્રમાણવાળો ચોથો આરો જાણે.એમ લખેલ છે. તેને બદલે “ત્યાર પછી એક કડાછેડી સાગરોપમમાં ૪૨ હજાર વર્ષ ઉણુ પ્રમાણુવાળા ચોથો આરો જાણ” એમ જઈએ.
૮ પંક્તિ ૨૭મીમાં ઋષભદેવના પુત્ર–૫૦ ભરત ચક્રવર્તી પહેલો રાજા થયો એમ લખ્યું છે ત્યાં ઋષભદેવના ૧૦૦ પુત્રમાં ભરતચક્રવતી પેલા ચક્રી થયા’ એમ જઈએ.
૯ પૃષ્ટ ૨૬૪ પંક્તિ ૨૦મીમાં “ભરતના પૌત્ર મરીચથી છે ત્યાં “ભારતના પુત્ર મરિચીથી” એમ જોઈએ.
૧૦ પૃષ્ટ ૨૬૫ પંક્તિ ૫-૬ માં ભરતચક્રી પછી તેની ગાદીએ ક્રમે “ર સુર્યયશા ૩ મહાયશા, ૪ અતિબલ, ૫ બળભદ્ર, ૬ કિર્તિવીર્ય ૭ જળવીર્ય' આ પ્રમાણે લખેલ છે તેને બદલે ‘ ૧સુર્યયશા. ૨ મહાયશા, ૩ અતિબળ, ૪ બળભદ્ર. ૫ બળવીય, ૬ કીર્તિવીર્ય, ૭ જળવીર્ય ને ૮ દંડવીર્ય-આમ આઠ રાજાઓના નામો જોઈએ.
૧૧ બાર ચક્રવર્તીઓના યંત્રમાં ૨-૩-૪-૮-૧૨ માનું દેહમાન લખ્યું નથી તે ૪૫૦કરા-૪૧-૨૮ને ૭ ધનુષ્યનું ક્રમસર લખવું જોઈએ. અને ૨-૩ ને ૮-૧૨ માંનું આયુષ્ય લખ્યું નથી તે ૭૨ લાખપુર્વને ૫ લાખ વર્ષ તથા આઠમા સુભુમિનું ૬૦ હજાર વર્ષને બારમા બ્રહ્મદત્તનું ૭૦૦ વર્ષ લખવું જોઈએ.
૧૨ પ્રતિ વાસુદેવ, વાસુદેવ ને બળદેવના યંત્રમાં પ્રતિવાસુદેવના નામોમાં ભૂલ છે. જેથી મધુકૈરતી તે મધુકૈરબ, પાંચમા નિશંભુ તે નિશુંભ, છઠ્ઠી બળીષ્ટ તે બળી જોઈએ.
૧૩ વાસુદેવમાં છઠ્ઠા પુંડરીક લખ્યા છે તે પુરૂષ પુંડરીક જઈએ.
૧૪ દેહમાન છ વાસુદેવનું ૭૦-૫૦-૫૦-૪૫–ર૯ને ૨૬ ધનુષ્યનું લખેલ છે તે અનુક્રમે ૮૦-૭૦-૬૦-૫૦-૪૦ ને ૨૯ ધનુષ્ય જોઈએ. છેલા ત્રણનું નથી લખ્યું તે ૨૬-૧૬ ને ૧૦ ધનુષ્યનું લખવું જોઈએ.
૧૫ આયુષ્ય ૭૨ લાખ, ૬૦ લાખ, ૩૦ લાખ, ૧૦ લાખ, ૬૫ હજાર ને ૨૬ હજાર એમ છ વાસુદેવનું લખ્યું છે, ત્રણનું લખ્યું નથી તે નવેનું આ પ્રમાણે જોઈએ. “ ૮૪ લાખ, ૭૨ લાખ, ૬૦ લાખ, ૩૦ લાખ, ૧૦ લાખ, ૬૫ હજાર, પ૬ હજાર ૧૨ હજાર ને એક હજાર વર્ષ ” એ પ્રમાણે સમજવું.

Page #25

દયાના અપૂર્વ બનાવ.
પ્રેસીડેન્ટ અને સુવર
-040
જૈનપ્રભાવ વર્ષ ૨ જીં અંક ૯ મા માંથી આ લીધેલુ છે.
દયાના અપૂર્વ મનાવ.
યુરોપ અને અમેરિકાના લેાક મનુષ્યા ઉપર પ્રેમ રાખે છે એટલુ જ નહિ પરંતુ માંસાહારી હેાવા છતાં તેએ પ્રાણી માત્ર ઉપર પણ પ્રેમ રાખે છે. અમે રિકાના પ્રેસીડેન્ટ ( રાષ્ટ્રપતિ ) એકવાર દરખારમાં જતા હતા. રસ્તામાં તેણે જોયું કે એક સુબ્બર કીચડમાં સાઇ પડયુ છે. સુબ્બર બહાર નીકળવા જેટલું વધારે પ્રયત્ન કરતુ હતુ, તેટલું જ તે વધારે ને વધારે કીચડમાં સાતુ હતુ. તે જોઇ પ્રેસીડેન્ટથી ન રહેવાયુ, તે તે પહેરેલાં દરબારી વસ્ત્રો સાથે કીચડમાં કૂદી પડયા અને સુવરને બહાર કાઢયું. પછી ટાઇમ થઈ જતા હતા, તેથી તે કીચડથી ખરડાએલાં વસ્ત્રો પહેરીને જ દરબારમાં ગયે. પ્રેસીડેન્ટ સાહેબની આવી સ્થિતિ જોઇ અન્ય દરખારીઓને અત્યંત આશ્ચર્ય થયું. તેઓ રાષ્ટ્રપતિને નમ્રતાપૂર્વક એ વિષે પૃવા લાગ્યા. પ્રેસીડેન્ટે સઘળી વાત કહી સંભળાવી. દરખારી લેાકેા અહુ ખુશ થયા અને સહસ્રમુખે પ્રેસીડેન્ટની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા. કેટલાક કહેવા લાગ્યા કે આપણા પ્રેસીડેન્ટ સાહેબ એટલા દયાળુ છે કે સુવર ઉપર પણ દયા દેખાડે છે. કાઇ કંઇ કહેવા લાગ્યા અને કાઈ કઇ પ્રેસીડેન્ટે કહ્યું કે “મારી આવી જૂઠી જૂડી પ્રશંસા શા માટે કરે છે ? મે' સુબ્વર ઉપર દયા નથી કરી, કિન્તુ તેને કીચડમાં નિરાધાર અવસ્થામાં સાએલું જોઇ મારા હૃદયમાં દુ:ખ થયુ, મે તે દુ:ખને દૂર કર્યું છે:-મે સુવ્વર સાથે ભલાઈ નથી કરી, પરંતુ મારી પેાતાની સાથે ભલાઇ કરી છે. કેમ કે તેના કીચડમાં સપડાવાથી જે દુ:ખ મને થયુ હતુ. તે તેને બહાર કાઢવાથી મટી ગયું. અહા ! સાચા પ્રેમીનુ કેવુ જીવન્ત ઉદાહરણ છે, કે અન્ય પ્રાણીના દુ:ખને પેાતાનું દુ:ખ ગણવુ, અને પ્રાણી માત્રનું દુ:ખ દૂર કરવાથી પેાતાનું જ દુ:ખ દૂર થયુ છે એમ માનવુ, જો તેને સ્થાને કાઈ હિંદી રાજા કે અમીર હાત તેા તે સુવરને બહાર કાઢત ખરી કે ? કદાપિ નહિ. ત્યારે વિચાર કરી કે “ પ્રાણી માત્ર ઉપર દયા કરવી. ” એ જે તમારા મુખ્ય ધર્મ છે તે ઉદાર ધર્મ થી તમે કેટલા ભ્રષ્ટ થયા છે ? ધર્મ ભ્રષ્ટ થયા; પરંતુ ધર્મભ્રષ્ટ થવાથી જે સજા ભાગવવી પડે છે તે પણ આજે તમે ભાગવી રહ્યા છે. અને ત્યાંસુધી તમે આ સજામાંથી મુક્ત નથી થવાના કે જ્યાંસુધી ફરી તે ઉદાર દયા ધર્મ અનુસાર તમારૂ જીવન નહિ સુધારે.
,,
સ્વામી રામતીથ.
ટી

Page #26

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
વર્તમાન સમાચાર.
આ સભાની તા. ૨૩-૯-ર૬ ભાદરવાવદી ૨ ના રોજ મળેલી
જનરલ મીટીંગ અને તેમાં થયેલ ઠરાવ. કેટલાક વખતથી વ્યાખ્યાનમાં, ખાનગીમાં અને વીરશાસન પત્રમાં અમદાવાદમાં રહેલ મુનિ રામવિજયજી, આચાર્ય શ્રીમાન વિજયવલ્લભ સૂરિજી કે જેઓ જૈન સમાજ ઉપર અનેક ઉપકારે અવારનવાર કરી રહ્યા છે તેવા ઉપકારી પુરૂષ માટે ન છાજતા નાને ન શોભતા શબ્દો વાપરે છે, વગેરે કારણોથી આ સભાની લાગણી દુખાયા કરતી હતી અને બંદ થતો હતો, જેથી તે મુનિ રામવિજયજીના તેવા અપમાનિત કૃત્ય માટે ખેદ જાહેર કરવા આ સભાની જનરલ મીટીંગ મળી હતી, જેમાં નીચે મુજબ ઠરાવ થયો હતો.
ઠરાવ. આચાર્ય મહારાજ શ્રી વિજયવલ્લભસૂરિજી માટે મુનિ રામવિજયજી અવિવેકભર્યા શબ્દ વાપરે છે. એવું જાણું તેમની આ પદ્ધતિ માટે આ સભા પિતાનો અણગમે જાહેર કરે છે અને આચાર્ય મહારાજ શ્રી વિજયવલ્લભસૂરિજીને સંપૂર્ણ માનભરી દૃષ્ટિથી જુએ છે. ઉપરોકત કરાવ જેન, જેનેતર પેપર અને મુનિ રામવિજયજીને પ્રમુખ સાહેબની સહી સાથે મેલવા ઠરાવ કરે છે.
ગુરૂવંદન અને અમારે સત્કાર.” આસો સુદ ૩ શનીવારના રોજ આ સભાના કાર્યવાહક તથા સભાસદ બંધુઓ પંદર, વઢવાણ કેમ્પમાં બિરાજતા શ્રી પ્રવર્તકજી મહારાજ શ્રી કાન્તિવિજયજી મહારાજ તથા મુનિરાજશ્રી ચતુરવિજયજી વગેરે મુનિરાજને વંદન કરવા ગયા હતા. અગાઉથી ત્યાંનો શેઠ આણંદજી કલ્યાણજીની પેઢી તરફથી સભાને પુછાવવામાં આવ્યું હતું કે સભાસદ બંધુઓ કેટલા કયારે આવવાના છે ? તેના ખબર અત્રેથી આપવામાં આવતાં વઢવાણ કેમ્પના શ્રી સંધે, શ્રીસંઘના આગેવાનું એક ડેપ્યુટેશન સામું લેવા મોકલ્યું હતું. સ્ટેશન ઉપર સત્કાર થતાં ગામમાં શ્રી સંધે અગાઉથી ઉતારા માટે કરેલી ગોઠવણ મજ ત્યાં ઉપાશ્રય પાસે દેરાસરવાળા વંડામાં સર્વે સભાસદે ઉતર્યા હતા. મહારાજશ્રી અને અન્ય મુનિમહારાજાઓને વંદન કરી સુખશાતા પૂછ્યા બાદ કેટલીક ધર્મચર્ચા દિવસના તથા રાત્રિના કરી હતી. પછી બીજે દિવસે સવારમાં દેવભક્તિ કર્યા બાદ સવારમાં વ્યાખ્યાનો લાભ લીધો હતો. વ્યાખ્યાન પ્રવર્તકજી મહારાજ વાંચતા હતા. દરમ્યાન બપોર પછી સભાસદબંધુએને વિદાય થવાના હતા તે જાણી ત્યાંના શ્રી સંઘના હૃદયનો પ્રેમપૂર્વક આગ્રહ હોવાથી ત્યાંના શ્રીસંધ માંહેલા પ્રેમીંબંધુ મનસુખભાઈએ સંઘની વતી રોકવા માટે પોતે શિધ્ર કવિ હોવાથી પોતે રચેલ કાવતાઓ સંભળાવી હતી. તે સાંભળી વ્યાખ્યાનમાં આવેલ ચતુર્વિધ સંધ વગેરે સવેનો આનદ ઉભરાઈ ગયો હતો. જેનો જવાબ સભાની વતી વારા જીઠાભાઈ સાકરચંદનમ્રતાપૂર્વક સંધને આયો હતો. અને શ્રી સંઘના પ્રેમપૂર્વકના આગ્રહને માન આપી સભાસદોએ તે દિવસે રોકાવા જણાવ્યું હતું, તેજ દિવસે બપોરે આચાર્યશ્રી વિજયવલભસૂરિ મહારાજા શ્રી પંચતીર્થની પૂજા ઉપાશ્રયના વિશાળ હોલમાં ભાવનગરથી લઈ ગયેલ ગવૈયા અને વગાડનારાઓ વડે ભણાવવામાં આવી હતી. રાત્રિના ધમ ચર્ચા વગેરે કરવામાં આવી

Page #27

વર્તમાન સમચાર.
...
...
..
.
આ
1
* * * *
*
* *
હતી. ત્રીજા દિવસે શુદ ૫ ના રોજ પણ શ્રી સંઘને એટલે બધે આગ્રહ હતો કે વિદાય થવા દે તેમ નહોતું ! અને આનંદ, પ્રેમ, સ્વાગત અને સાધમ બંધુપણાની એટલી બધી છોળો ઉડતી હતી કે સભાસદ શ્રી સંધની રજા વગર જઈ પણ શકે નહિ તેથી સવારના વ્યાખ્યાનમાં ફરી આગ્રહ પ્રેમપૂર્વક રોકવાનો થયો. પ્રેમી મનસુખભાઈના પદમાં લાલિત્ય અને પ્રેમભાવ ઝળકી ઉઠયો. છેવટે વિનંતિ પૂર્વક સભાસદેએ રજા માગી. તેથી શ્રી વઢવાણુકેમ્પના શ્રી સંઘે નિરૂપાયે પણુ આનંદપૂર્વક રજા આપી તે વખતે પણ સભાના સેક્રેટરીગાંધી વલ્લભદાસ ત્રિભુવનદાસે વઢવાણ કેમ્પના શ્રી સંઘે કરેલ અપૂર્વ આતિથ્ય સત્કાર, બતાવેલ પ્રેમ અને તાદશ સાધમબંધુપણા માટે સભા તરફથી ઉપકાર માનતાં સભાતી ચાલતી કોઈપણ પ્રવૃત્તિ માટે કે કઈ કાર્યમાં શ્રી વઢવાણ કેમ્પના સંધને સમાની સેવાની જરૂર હોય તે વખતે સેવા આપશે તેમ પરસ્પર આનંદ ઉપકાર, પ્રગટ કરી, શ્રી સંઘનો ઉપકાર માનવામાં આવ્યા હતા. વિદા વખતે પણ ઘણેજ સત્કાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ વખતે આ સભાને શ્રી વઢવાણ કેમ્પના શ્રી સંઘના પ્રેમ, સત્કાર, હૃદયભાવના, સ્વધર્મબંધુ સ્નેહ, વગેરેનો જે અનુભવ થયે છે તે અપૂર્વ છે. અમે તો ત્યાંના શ્રીસંઘનું આવું અનુકરણ કરવા ભલામણ કરીયે છીયે. ખરેખરી રીતે ત્યાંના શ્રી સંઘનો તે પાઠ અન્યને શિખવા જેવોજ માની શકાય. તત્ર બિરાજમાન શ્રી પ્રવર્ત કઇ મહારાજ વગેરે મુનિરાજેની પ્રવૃત્તિના પણ અનેક વખાણે ત્યાં શ્રીસંધ કરે છે. આ મહાત્માએ જ્યાં જ્યાં વિચર્યા, ચાતુર્માસ રહ્યા ત્યાં ત્યાં તે જ ઉચ્ચ પ્રવૃત્તિએ સન્માન અને પૂજ્યભાવમાં વૃદ્ધિ કરી છે તેઓશ્રીએ અનેક ઉપકારો કર્યા છે અને ત્યાં ત્યાંના શ્રી સંઘે તે ઉપકારે અને હાજરી ભૂલ્યા નથી તે અહિં તેમ બને તે સ્વાભાવિક છે. અમારા હૃદય ત્યાં ધાર્મિક આનંદમાં અને વઢવાણના શ્રી સંઘના સકાર અને સ્નેહમાં એટલા બધા ગરકાવ બનેલા છે કે વધારે લખી શકતા નથી, આવી રીતે પ્રવજી મહારાજશ્રી કાન્તિવિજયજી મહારાજ વગેરે મુનિરાજેને વાંદવા ભાદરવા વદી ૪ ના રોજ શેઠ પોપટલાલ ધારશીભાઈ તથા પારેખ મેહનલાલભાઈ વગેરે જામનગરથી વાંદવા આવેલા તેઓનો પણ ત્યાંના શ્રી સંઘે ઘણોજ સત્કાર કર્યો હતું. તે વખતે વદી પના વ્યાખ્યાનમાં બંધુ મનસુખભાઈએ શ્રી સંઘવતી કવિતાઠારા સત્કાર કયો હતા.
જયંતી. વિજયાદશમીના રોજ પ્રાતઃસ્મરણીય શ્રીમાન મળચંદજી મહારાજના શિષ્ય શાંતમૂર્તિ બાળબ્રહ્મચારી શ્રીવિજયકમલસૂરિજી મહારાજની સ્વર્ગવાસ તીથિ હોવાથી આ સભા તરફથી ગુરૂભકિત નિમિત્તે જયંતી નીચે પ્રમાણે ઉજવવામાં આવી હતી.
૧ સવારના સાડા આઠ વાગે મારવાડીના વંડાના નામથી ઓળખાતા ઉપાશ્રયમાં શ્રીમાન પંન્યાસજી શ્રી કેસરવિજયજી મહારાજના અધ્યક્ષપણાનીચે શ્રી ચતુર્વિધ સંઘનો મેળાવડો થયો હતું. પ્રથમ મંગલાચરણ થયા બાદ ગાંધી વલ્લભદાસ ત્રિભુવનદાસે ઉક્ત સ્વર્ગવાસી મહાત્માનો ટુંક પરિચય કરાવ્યા બાદ, અધ્યક્ષસ્થાને બીરાજમાન મહાત્માએ તથા પંન્યાસજી શ્રીદેવવિજયજી મહારાજ તથા પન્યાસજી લાભવિજયજી મહારાજે વધુ વિસ્તારથી જીવનવૃતાંત ગુણો વગેરે કહી બતાવ્યા હતા. છેવટે પંન્યાસજી શ્રીલભવિજયજી મહારાજે, ઉક્ત સૂરિજી મહારાજ પિતાનું સ્થાન તેઓશ્રીના મુખ્ય શિષ્ય પં. શ્રી કસરવિજયજી મહારાજને લેખિત આપવા આજ્ઞા કરી ગયા હતા તે જણાવવાથી અને શ્રી સંઘ તે આજ્ઞાને અમલ કરે તે યોગ્ય છે અને તેને માટે સા કેઈએ હર્ષ બતાવ્યો હતો, જેને માટે પ્રથમ ગાંધી વલ્લભદાસ ત્રિભુવનદાસ તરફથી શ્રી સં.

Page #28

શ્રી આમાનંદ પ્રકાશ.
વને વિનતિ-દરખાસ્ત થતાં તેને અત્રેના શ્રીસંઘની કમિટીના સેક્રેટરી શેઠ કંવરજી આણંદજી અને વારા જુઠાભાઈ સાકરચંદે ટેક-અનુમતી દશાવવાથી તાળીયાના અવાજ સાથે તે વાત વધાવી લેવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ શ્રી પં૦ મહારાજ શ્રી ગંભીરવિજયજી સંસ્કૃત પાશાળાના વિદ્યાર્થીઓ તથા એજયુકેશન બોર્ડ તરફથી લેવાયેલી ધાર્મિક પરીક્ષામાં પસાર થયેલા વિદ્યાર્થી
ને ઈનામ આપવાનું કાર્ય શરૂ થયું હતું. જે બંધુ જુઠાભાઈને હાથે વહેંચવામાં આવ્યાં હતાં. તેમજ દેવગાણામાં પ્રતિષ્ઠા વખતે શ્રીવડવા મિત્રમંડળના બંધુઓએ શ્રીસંધની સેવા કરી હતી તેને શેઠ હરિચંદ મીઠાભાઈ તરફથી રૂપાના મેડલ શેઠશ્રી ગિરધરભાઈને હાથે વહેંચવામાં આવ્યા હતા.
૨ બપોરના બે વાગે શ્રીમટાદેરાસરજીમાં શ્રી રૂષિમંડલની પૂજા (આચાર્યશ્રી વિજયવલભસૂરિકૃત) ભણાવવામાં આવી હતી, જેનો ખર્ચ બેન સકરીબહેન વાડીલાલ પાનાચંદની પુત્રી ચુડાવાળાએ આપ્યો હતો.
૩ સાંજના પ્રીતિભોજન કરવામાં આવ્યું હતું તેનો ખર્ચ દેહગામવાળા શાહ મોહનલાલ સાકરચંદની પુત્રી હેનપુરી વ્હેન તરફથી આપવામાં આવ્યો હતો. એ રીતે ગુરૂભક્તિ કરવામાં આવી હતી.
શ્રી વડવા મિત્રમંડળનો વાર્ષિક મેળાવડા. સેવાપ્રેમી આ મંડળને એક વર્ષ પૂરું થવાથી વડવા ઉપાશ્રયમાં પંન્યાસજી મહારાજશ્રી કસરવિજયજી મહારાજના અધ્યક્ષપણાની મેળાવડો કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રથમ ગયા વર્ષની કાર્યવાહી, રીપેટ અને સરવૈયું વાંચવામાં આવ્યું હતું. સાદી અને સરલ રીતે કાર્યવાહી અને વહીવટ ચોખવટવાળો હતો. ઉન્નતિક્રમના પ્રથમ પગથીયે આગળ ચાલવાની તેમાં આગાહી અને વિશ્વાસનીયપણું હતું. ત્યારબાદ શેઠ કુંવરજી આણંદજી, ગાંધી વલભદાસ ત્રિભુવનદાસ તથા શેઠ દેવચંદભાઈ દામજીએ કાર્યને અનુસરતાં વિવેચને ર્યા હતા. ત્યારબાદ પ્રમુખ મહાત્માએ ઘણીજ ઉપયોગી શિખામણ. અને ઉપદેશ ગ્ય શબ્દોમાં આપ્યા બાદ પૂર્ણ સંતોષ જાહેર કર્યો હતો. છેવટે ચા ટીફીન લઈ મેળાવડો વિસર્જન થયો હતો. શુદ ૧૨ ના રોજ શહેર મુકામે આ મંડળ તરફથી પૂજા પ્રીતિભોજન વિગેરે થયા હતા.
સ્વીકાર અને સમાલોચના. ગુજરાતના પાટનગર શહેર અમદાવાદ (જેનપુરી) માંથી આજે વિજયાદશમીને દિવસે મધુર અવાજ કરતું સુધાષા નામનું પત્ર શ્રી જૈન યુવક સેવા સમાજ તરફથી તેના ઉત્સાહી અને ઉમંગી જંત્રી બંધુ મુળચંદભાઈ આશારામ ઝવેરી અને ચંદુલાલ ગોકળદાસ શાહ પ્રકાશક તરફથી જેને સમાજની સેવામાં પ્રગટ થાય છે. સારા દિવસે શુભ મુદતે સુંદર નામ ધારણ કરતું, અને વિવિધ મહત્વાકાંક્ષાઓ જેનસમાજની સેવા માટે ધરાવતું આ પત્ર જે વખતે તળ અમદાવાદમાં વિદ્વાન મુનિએની અપમાન, સંસ્થાને તોડવાના પ્રયત્નો અને સમયને ઓળખ્યા સિવાય દીક્ષા આપવા માટે થતી ઉતાવળ અને તેને માટે થતા અનિષ્ટ પરિણામો અને અનેક પેપર દ્વારા અને તેનાથી જૈનેતર પ્રજામાં જૈન સમાજની થતી હાંસીના પ્રસંગે આ પત્રને જન્મ ત્યાં થાય તે આવકારદાયક લેખાય. તેના સિંહાવલોકનમાં જણાવ્યા પ્રમાણે સ્વતંત્ર અને નિપક્ષપાત વિચાર સૌમ્ય પથ્ય અને સત્ય રીતે નિડરતાથી મુકવા તે પત્ર ભવિષ્યમાં ભાગ્યશાળી બને અને તેણે જણાવેલ મહત્વાકાંક્ષાઓ ક્રમે ક્રમે પૂર્ણ થા હાલતો તેટલું ઇચ્છીએ છીએ. પ્રથમ અંકમાં આપેલી નોંધ, ઉદ્દેશ વગેરે વાંચતાં તે ભવિષ્યમાં પોતાની ફરજ યથાયોગ્ય બાવશે એમ જણાય છે તો પણ દિવસાદિવસ ને ઉન્નત થાઓ તેટલું જ અત્યારે કહેવું બસ છે.

Page #29

તૈયાર છે. ૮૬ શ્રાવક ઉપયોગી ખાસ ગ્રંથ. >>
તૈયાર છે. ૮૮ શ્રી આચારોપદેશ ગ્રંથ. ?? | આચાર એ પ્રથમ ધમ છે એમ શાસ્ત્રકારો કહે છે, તે શું છે તે આ ગ્રંથમાં બતાવેલ છે. રાત્રિના ચતુર્થ પહાર ( બ્રાહ્મમુહુત વખતે શ્રાવકે જાગ્રત થઈ શુ ચિંતવવું ત્યાંથી માંડીને આખા દિવસની તમામ વ્યવહારિક તેમજ ધામિક કરણી કેવા આશયથી તથા કેવી વિધિથી શું કરવી ? રાત્રિએ શયનકાળ સુધીમાં, મન, વચન, કાયાની શુદ્ધિપૂર્વક ધર્મ આજ્ઞારાના પાલન તરીકેનું આચાર વિધાન કેવું હોવું જોઈએ ? વગેરે અનેક ગૃહસ્થ ઉપયોગી જીવનમાં પ્રતિદિન ખાચરવા ચાગ્યા સરલ, હિતકાર ચાજના આ ગ્રંથમાં બતાવેલ છે. શ્રાવકધર્મને માટે જીદગીની, શરૂઆતથી વ્યવહાર અને ધર્મના પાલન માટે પ્રથમ શિક્ષારૂપ મા ગ્રંથ છે, ખરેખર નન થવા માટે એક ઉત્તમ ગ્રંથ છે, કોઈ પણ જૈન નામ ધરાવનાર વ્યક્તિ પાસે તેના પઠેન પાઠન માટે આ ગ્રંથ અવશ્ય હોવા જોઈએ. કિં મત મુદલ રૂા ૦–૮–૦ માત્ર આઠ આના પાસ્ટેજ જુદું. -
- 64 શ્રી ધર્મરત્ન પ્રકરણ.’ સર્વ ધર્મ સ્થાનની ભૂમિકારૂપ એકવીશ શ્રાવકના ગુણનું વર્ણન, ભાવશ્રાવક ના લક્ષણો, ભાવ સાધુના લક્ષણા સ્વરૂપ અને ધર્મ રનનું અનંતર, પરંપર ફળ, અનેક વિવિધ અઠ્ઠાવીશ કથાઓ સહિત આ ગ્રંથમાં આપવામાં આવેલ છે, પ્રથમથી છેવટ સુધીના તમામ વિષયો ઉપદેશરૂપી મધુર ૨સથી ભરપુર હોઈ તે વાંચતા વાચક જાણે અમૃત રસનું પાન કરતા હોય તેમ સ્વાભાવિક જણાય છે. વધારે વિવેચન કરતાં તે વાંચવાની ખાસ ભલામણ કરવામાં આવે છે. અનેક નવીન વસ્તુનું જ્ઞાન પણ થાય છે, કિંમત રૂા ૧-૦-૦ પારટેજ જુદું.
કાવ્ય સાહિત્યને અપૂર્વ ગ્રંથ. '
- કાવ્ય સુધાકર. (રચયિતા–આચાર્ય શ્રી અજીતસાગરજી મહારાજ.) કાવ્યકલા અને સાહિત્યના એક સુંદર નમુનો કે જે સામાયિક રસથી ભરપૂર છે, તેવા હૃદયદ્રાવક ૪૩૫ વિવિધ કાવ્યના સંગ્રહ છે. આ કાવ્યામાં કાવ્યઝરણુના નિર્મળ પ્રવાહ અખલિતપણે વહે છે, જે આ ગ્રંથમાં સંપૂર્ણ કળામાં દીપી નીકળે છે, જેથી વાચકને રસ ઉત્પન્ન કરે છે. આ ગ્રંથમાં ચાર વિભાગ ૧ કાવ્ય કિરણાવલી, ૨ કાવ્ય કૌમુદી, 8 સાહિત્યસાર, અને ૪ શ્રી આનંદધનજી પદના કાવ્ય ( કવિતા ) રૂપે અનુવાદ એ ચારનો સમાવેશ કરવામાં આવેલા છે. તમામ કાવ્યો એકંદર સરલ, સુંદર, રસયુક્ત, હૃદયદ્રાવક, અને ભાવવાહી છે. સામાજીક, નૈતિક, ધાર્મિક, વિષયો સાથે પ્રાસંગિક અને કુદરતી વર્ણનાથી બનેલાં આ કાવ્યા હાઈને દરેક મનુષ્યને ઉપયોગી છે. દરેક મનુષ્ય લાભ લેવા જેવું છે. ઉંચા કાગળા ઉપર સુંદર ગજરાતી ટાઈપથી છપાવી સુંદર રેશમી કપડાના પાકા બાઇડીંગથી અલ'કત કરેલ સાડાચારસ્સા પાનાના આ ગ્રંથ છે. કિંમત રૂા. ૨-૮-૦ પાસ્ટેજ જુદુ..
મળવાનું ઠેકાણુ”—૧ શ્રી જૈન આત્માનદ સભા ”—ભાવનગર.

Page #30
&; સાચી કળા. 88 આંતર્ બાહિરના વિસંવાદમાંથી જન્મતા આવિર્ભાવમાં કળાનું શુદ્ધ સ્વરૂપ નથી. બળને બદલે નિર્મળ કરનારી, ઉત્સાહ પ્રેરવાને બદલે હતવીર્ય કરનારી, રસિકતાનો વિશુદ્ધ આનદ આપવાને બદલે વિલાસિતાના મોહ પમાડનારી, ઉંચે ચડવાના પરિશ્રમ માટે અડતલપણું" આપવાને બદલે નીચે જવાનું ઢીલાપણું આપનારી કળા નિરોગી કળા નથી. એ માંદી કળા છે. માંદા મગજનું એ સર્જન છે. કળાની એ વિકૃતિ છે. ભાસ માત્ર છે. આંતર્ પાહિ જીવનના સંવાદીપણામાંથી પ્રગટેલ સર્જન સદૈવ શુદ્ધ હોય છે. " - 88 અંદર અને બહારનું વિસંવાદીપણ પારત ચેમાંથી પરિણમે છે. મહિનો ત્યાગ કરી નિર્ભયપણે જેણે પોતાના અંતરને જગત્ સમક્ષ. પ્રગટ કર્યું તેને ઝેર પીવું પડયું છે. અને કુસે લટકવું પડયું છે. આંતરૂના સત્ય આવિર્ભાવ પ્રકટ કરતાં જીસસ અને સોક્રેટીસ અમર થયા. જગને એમણે અમર જીવનની કળાની અમલ બક્ષીસ આપી છે. આંતર્ના આવિર્ભાવને અનુસરતાં બુદ્ધ અને ચૈતન્ય ગૃહત્યાગ કર્યો, લ્યુથરે પ્રાણાર્પણ કર્યું અને જેન ઓફ યાર્ક અગ્નિજ્વાળાને પ્રેમથી ભેટી. આ સાએ આપણને જીવનની ખરી કળાની દીક્ષા આપી છે.” શ્રી. ગિજુભાઈ. સુચના-સંવત 1983 ની સાલના જૈન પંચાંગ તૈયાર થઈ ગયાં છે. જે આ માસીકના ગ્રાહકોને આવતા અંક સાથે ભેટ આપશું. બીજાઓ માટે નકલ 1 ની કીંમત ફેક્ત એક આને-- જેન આત્માનદ સભા–ભાવનગર. LLLLLLLLLLSLLLLLLLL For Private And Personal use only