________________
મતાંતરે સંખ્યાતાદિનું સ્વરૂપ
૨૨૫
ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ સુધીના જેટલા સમય તેટલા સ્થિતિ સ્થાનો-એટલેકે અસંખ્યાતા હોય છે. અને એક એક સ્થિતિસ્થાનના કારણભૂત કષાયોદયથી ઉત્પન્ન થયેલ અધ્યવસાયસ્થાનો અસંખ્ય લોકાકાશના પ્રદેશ જેટલા હોય છે. એટલે કુલ સ્થિતિબંધ અધ્યવસાયસ્થાનો (કષાયોદયના સ્થાનો) પણ અસંખ્ય લોકાકાશ પ્રદેશ પ્રમાણ છે.
તેમજ રસબંધના કારણભૂત કષાયના ઉદયસહિત લેશ્યાથી જે પરિણામ ઉત્પન્ન થાય તેને રસબંધના અધ્યવસાયસ્થાનો કહે છે.
જઘન્ય સ્થિતિસ્થાનના અધ્યવસાયો કરતા બીજા સ્થિતિસ્થાનના અધ્યવસાયસ્થાનો વિશેષાધિક હોય છે. એક સ્થિતિસ્થાનના અધ્યવસાયમાં કષાયસહિત લેશ્યાથી ઉત્પન્ન થયેલ ભિન્ન ભિન્ન અધ્યવસાયો અસંખ્યગુણા એટલે સ્થિતિબંધનો એક અધ્યવસાય હોય તેમાં રસબંધના અધ્યવસાયસ્થાનો અસંખ્યાતા હોય છે. તેથી સ્થિતિ બંધના અધ્યવસાયસ્થાનોથી રસબંધના અધ્યવસાયસ્થાનો અસંખ્યગુણા અને અસંખ્યાતા લોકાકાશના આકાશ પ્રદેશ જેટલા છે.
યોગના અવિભાગ પલિચ્છેદ - મન વચન અને કાયા વડે આત્મ પ્રદેશોમાં પ્રવર્તતો વ્યાપાર, તે વ્યાપારના કેવલિ પરમાત્માના જ્ઞાન વડે વિભાગ કરાય તો સૂક્ષ્મનિગોદના ઉત્પત્તિના પ્રથમ સમયે એક એક આત્મપ્રદેશમાં અસંખ્ય લોકાકાશ પ્રદેશ પ્રમાણ અવિભાગ અંશઅવિભાગ પલિચ્છેદ રૂપ વીર્યના વિભાગ થાય, તેવા સર્વજીવોના ભિન્નભિન્ન યોગ વ્યાપારના વિભાગ પણ ઘણા અસંખ્ય લોકાકાશ પ્રદેશ પ્રમાણ હોય. તે સંખ્યા પણ અહીં ઉમેરવી.
ત્યારબાદ એક ઉત્સર્પિણી અને એક અવસર્પિણી એમ બને કાળના જેટલા સમયો થાય તેટલી સંખ્યા ઉમેરવી. તથા પ્રત્યેક જીવો એટલે પૃથ્વીકાયાદિ ચારે ગતિના પંચેન્દ્રિય સુધીના એમ (સાધારણ વનસ્પતિકાય સિવાયના) સર્વસંસારી જીવોની સંખ્યા ઉમેરવી.
તેમજ સાધારણ વનસ્પતિકાય સૂક્ષ્મ તથા બાદર એમ બન્ને પ્રકારની નિગોદના જીવોના માત્ર શરીરો ઉમેરો. (જીવો નહિ કારણ કે તે અનંતા છે અને શરીર અસંખ્યાતા છે.)
