________________
ની જરૂર છે ,
આવીની ભEીઓથી જ સંકલન અને પ્રસ્તુતકર્તા બકુલ ગાંધી “વિજ્ઞાન અને ધર્મ એકમેકના વિરોધી નથી પણ એકમેકના પૂરક છે. વિજ્ઞાનને ધર્મના સંસ્કારની જરૂર છે; ધર્મને વિજ્ઞાનના નિરુપણની જરૂર છે. ધર્મ વિજ્ઞાન વિના પાંગળો છે અને વિજ્ઞાન ધર્મ વિના આંધળું છે. વિજ્ઞાન શક્તિ છે, ધર્મ તેનો નિયામક છે” મહાસતી ઉજ્જવલકુમારીજીનું (સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૮) ધ્વનિવર્ધક યંત્રના ક્રાન્તિકારી ઉપયોગથી આપેલ વ્યાખ્યાન..ડિસેમ્બર ૧૯૬૮ના એપોલો ચંદ્રયાનના નીલ આર્મસ્ટ્રોંગની સફળતા બાદ... આગમવાણી અને અદ્યતન વૈજ્ઞાનિક સંશોધન (માર્ચ ૧૯૭૦) શું શાસ્ત્રોને પડકાર આપી શકાય? (મે ૧૯૬૯), (ઓક્ટોબર ૧૯૬૯), ચંદ્રની સમીપે (જાન્યુઆરી ૧૯૬૯) “અધ્યાત્મ અને વિજ્ઞાન એ બે માનવ જીવનના મોટા પ્રશ્ન છે. જીવન સાથે બન્નેના ઘનિષ્ઠ સંબંધો હોવા છતાં બન્નેની આજે જૂદીભૂમિકા રચાઈ ગઈ છે. અધ્યાત્મને બાહ્ય ક્રિયાકાંડ અને રૂઢિગત માન્યતાઓ સાથે સાંકળી લેવામાં આવ્યું છે અને વિજ્ઞાનને કેવળ ભૌતિક જગત સાથે બાંધી લેવામાં આવ્યું છે. બન્નેમાં એક પ્રકારની વૈચારિક પ્રતિબદ્ધતા આવી ગઈ છે, તેના કારણે એક વિરોધાભાસ ઉભો થયો છે, એટલે કે એકબીજાને પરસ્પર વિરોધી માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક જન વિજ્ઞાનને જૂઠું કહે છે અને વિજ્ઞાન કહેવાતી ધાર્મિકતાની હાંસી ઉડાવે છે.” જ્યારે દેનિક જીવનમાં વૈજ્ઞાનિક શોધનો ઉપયોગ અનિવાર્ય બન્યો છે, ત્યારે આ ચર્ચા વાંચતા સ્પષ્ટીકરણ મળી રહે છે.
છતાં સની ૧૯૬૯)ની સજ્જતા રીજનું સ
ભોતિક
તધન
પ્રબુદ્ધ જીવન
ન
કશુ
- ચંદ્રની સમીપે 3, vએ, પીકી ૨૩૦૦ માઈન | ૧૦ પ્રદિણા કરી, કુશ ઇગભગ 10 દે એમ બનt નું ન. [૪
: શું શાસ્ત્રોને પડકારી શકાય છે?—એક સ્પષ્ટીકરણ
તે સમયે, જૈવાનું રહ્યું, માછણ
.કા આળ્યા એ માનવ ઈતિજ્ઞાની ષત્રિાએ ઉડ્ડયન 4 માં ત્યારથી
ના હતી કે તેમનું સાસ સદ ના | | નજીક આવી ગઈ નેમ ઉત્કંઠ્ઠ
તેનું દર વિદ્યા થાય, તેની જ એ જ ઉપાય છે. ન! કરેબથ જાય. પુરની પાછળ છે તે જ સ. કાનની સીમા :
અમ મન , ધ સન છે,
ઉમે ના પુચના મા ? ન્મ થી સત્ય ન સ્થિતિ છે,
સ્વીકૃતિ કે ઉત્તરાના કયા?
. :--
મુક્ત કરીએ અને એ રીતે વિચારોની દુનિયામર્ણ બ સ-ખાધારિત ગૌરવની અમર નેતિને આપણો પૈતદના જ ક્રિામાં છે. આ૫ માન્ય કે ન કરતું જનસમુદામાં થાતી આવેી #બ ગામ બુલ્લિાની વર્ગ પૂછી રહી છે કે શું મા જ છે? તે પછી ભગવાન સપ્ત પુરુ કેમ કે ને દાળના ભારત અને સ્થાનિા કહેનાર ઉપરોકત વાતમાં કઈ થાઈતા છે? મૈઈ તે દિપુ વગાડવાવાળા પાઓમાં અર પર મન હાર્વે તેવા વખારો વનવા માત્રથી તે | શકતી નથી! તાજેતરમાઁ “જિનવાણી"માં સુ ચજ શa અતિમવજી મધ્યરાજે ભૂગગન ઐયના વિધે, ભૌતિક ચંદ્ર ઈત્યાદિની આકાશથી આગળ વધીને વિઘકાસની વાત આધ્યાત્મિકતાની તમમાં ઘટી છે. "
* I જી તે પૈતાની મેં
સ્થા રાત્રિ વદ ગુનૌતી ઢીંગામસ્તી હૈ ?: શું શાસ્ત્રોને પડકાર આપી શકાય છે?
ભારતી'- {,Fારે મનો એ ક, નો પ્રાણા | મમિ કેમિ, અનાવલ ખાતેના તેમના નિવાણે દરમિયાન પો૧રેંના ' મારી મમી વેલી. બારી નું આ 'મન ઉપરથી સેકલિક કર વાવ ના દે હા જાયેલ %ાળા નો રૂદ્ધ દવામાં Rળે , ને જ પઢા છે ને તેમJથી મ
તેને દિગડી કેવા પી લો. કલામી ઈષ્ટિ , ના પૂછો ને બે જિવો કે તે સેજપી શકે ?
ધનશ્યન, કેવલ નામ પુખ પ4 બાવો-મુખી નથી પક્ષને અંતર' ગ ૧૪નાને અમદાર, નિતા, કરીમ કે મા '
શું. જન
તા
૬ ૪૮
બુર્વ છાન ચંદ્ર-પૃથ્વીનું વાસ્તવિક સ્વરૂપ અને જૈન ધર્મની પરંપરાગત માન્યતા (તાજેતરના ઈંદ્ર પરિભ્રમણના સંદર્ભમાં ચંદ્ર અને પૃથ્વીનું થાય જે મનબુદિમાં તકૅ તેવી વાત ઇં? એ Mલિ રૂપ વકૅમેં નક્કી માં નૈ કરી જૈન ધર્મની ? પાપીમાં છે કે બુતપમ * ઢગત માન્યતા અચૂકપણે ખેટી પડે છે. મા વૈશાનિક દમ્ સવ ૧૪ કો ાય છે. જન્મ સ્વીકારી લેવાનો અને જૂની માતા સાથી ઢોવાનું ખુવાર ઉત્તરમાં વૈધ ૧ણ જૈ”
આગ્રા છેd દેવાને અનુરીબ કા કરી રતન દિસ થાઇ * ઈ શકહે- ના. ૪-૬૮ ના જૈનમાં પ્રગટ થવા તેમના જૈિ સ્પષ્ટ અને નીડર રજૂઆત કરી છે તે માટૅ તેમને નાન તે વૈમાનિ જીં ભાવ નીચૅ ઉદધૃત કરવામાં માને
*
પાજમાં એક નાનીસરખી કાતિકારી ધટનn
તમાં જૈનધર્મ સદી છે, પરંચી નથી એવા પર ભાર મૂકીને જૈનધર્મનું a૬ સમજાતાં તે ખે ને ઈ ચાલી આવતી કંજડા, જડ ૧રંપરા
ઢો કે ધાર્મિક અંધશાના પર સારે ૫ર્મ નથી, મહાવીરે બાર બાર વર્ષ સુધી કુદરતમાં વિધરી, એરી, એનાં હો ઊંધી પ્રશ્ન ક —
પ્રભુ હે જીવન યા શાસ્ત્ર વનતિના સર્વરતી હૈ?: શું શાસ્ત્રોને પડકાર આપી શકાય છે?
સમાજ સમય પર પરિમા જહુબા કરે છે અને તેમ ન હકીકત સાથે શાયા - -
'હું એક જ, પણ ઉનેવ છેપ છે. ખt ની જેને કા મ*
મામi Kali Ne કફ અ મ ન કરે તે
છું. ઉપર મેં હવે તાળું કબી વિઝાદી લઇ% ઉ૫૨ કે'
* લેમન એ,
સનને કેવી રીતે આકાર કી
ન, જે જે મહાવીર, પછે ભારે ૬૬ રન તેને પn-ની મા .
રે લડીને જ છે "કુt - (ન, હરિ / | વ | 1િ છે, એ જાણે કે ધમાં છે, પરના રા' મrtોનઃ- વધારા નથી એ નિશ્ચિત છે.
રામ થી 3 નામ કમમીને પ્રમાણન મામ
લિન છે. તે પØ રિલા
આ બધાજ લેખોને આખા વાંચવા માટે www.mumbalalnyuvalksangh.com પર વાંચો.
પ્રબુદ્ધ જીવનું
ડિસેમ્બર - ૨૦૧૭
પહ
