________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
મુહપતિ અને શીના પડિલેહણની પાંચ ગાથાઓ અને એનું પષ્ટીકરણ
. . હીરાલાલ ર. કાપડિયા એમ.એ હપત્તિ” (સુખત્રિકા)એ ચતુર્વિધ સંઘ માટેનું મહત્વનું એક સાધન છે. એને ઉપયોગ સામાયિક અને પ્રતિક્રમણ જેવી ધાર્મિક ક્રિયામાં કરાય છે. એને લકીને “ચુડપત્તિના પચાસ બેલ” નામની એક કૃતિ ગુજરાતીમાં રચાયેલી છે. એને સમય તેમ જ એ કૃતિનું મૂળ જાણવા માટે આજે કેટલાંક વર્ષોથી હું પ્રયાસ કરૂ છું. એવામાં કેટલાક મહિના ઉપર શ્રી નારાયણજી શામજી મે માયાએ મને સ્વભીમસિંહ માણેકે સને ૧૯૭૫માં પ્રકાશિત નિમ્નલિખિત જીર્ણશી પુસ્તક દઈ જવા આપ્યું હતું
શ્રીધિ પત્તાવ શ્રાવકના દેવગ્નિકાદિક પગે પ્રતિકમણવ અર્થ સહિ .”
આમાં પૃ. ૪૩-૬ માં મુહપત્તિ તથા શરીર પડિલેહણ ગાયા શીર્ષક પૂર્વક પાએ ગાથા તેમજ ગુજરાતી અર્થ પાયા છે. આ ગાથાઓ નીચે મુજબ છે.
सुन्तत्थ तत्तदिछी दसंग मद्दतिग च रागति । देवाइतत्ततिगं तहय अदेवाइतत्ततिगं १ ॥ नाणाई ति चचिराहणयं तिन्नि गुत्ति दण्डतिर्ग। इय मुडपान्तग पडिलेहणाई कससे। विचिनिज ॥ २ ॥ हासा सा ? रईअरदतिनं भयसेोगदुरान्छा च वज्जिा भुयजुयले पहन्ता सीसे असत्य लेसतिर । गारतिगं च वयणे उयरि सल्लतिगं कसायचक चिट्ठी । पयजुअल छ जीवबह तगुदार विलामिण ॥ 2 ॥ जईवि पहिलणाए हेक जियर कखणं जिणा य ।
तइवि ईममणमडनिनन्तगट्ट मुणि विन्ति ।।५। આ પાંચ ગાથાઓ સિત્તેર વર્ષ જેટલી તે પ્રાચીન છે જ. એનું મૂળ જાણવામાં આવે તે એની પ્રાચીનતા નકકી કરાય.
સ્પષ્ટીકરણ-ઉપર્યુકત પહેલી બે ગાથામાં મુહુપત્તિની પડિલેડણા (અતિ લેખના)ના નિરીક્ષણના ૨ બોલ કહ્યા છે. મુહપત્તિને પહેલે પાસે સૂત્રનું અને બ્રીજે પાસે અર્થનું તત્વ સમ્યક પ્રકારે હૃદયને વિષે ધ એડસ ચિન્તવી સુડપત્તિને ઉકેલીને એનાં બંને પાસાં સર્વત્ર જોવાં, આ દષ્ટિ પ્રતિલેખના રૂપ મુહપતિની પહેલી પ્રતિલેખના થઈ ત્યાર બાદ મુહપતિને ફેરવી બે હાથે એને પકડીને નચાવસવારૂપ ત્રણ ત્રણ ઉચા પકોડા (પ્રોફેટ)- એકેક હાથે કરવા અર્થાત્ મુડપત્તિને ખોરવી તેમાં ડાબે હાથે કતાં સમ્યકત્વ મેહનીય, મિશ્રમેહનીય અને મિથ્યાત્વમેહનીય એમ દર્શનમોહનીયન વિકને
SH-(1)
For Private And Personal Use Only
