________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
ચારિત્રસેવનની દુષ્કરતા અને નારકયાતનના અસરકારક વનને સૂચવતું માતપિતાના સંવાદરૂપે
શ્રી મૃગાપુત્રચરત્ર.
આ મૃગાપુત્રીય નામનું અધ્યયન ભગવાન સુધર્માસ્વામી પોતાના શિષ્ય જ ભૂસ્વામીને કહે છે, જે ઉત્તરાધ્યયન સૂત્રના ૧૯મા અધ્યયનના આધારે ભવ્ય જીવાને ઉપકારક ધારી આપવામાં આવે છે.મૃગાપુત્રકુમાર દેણુ દક દેવની માફક ભાગસુખ ભાગવી રહ્યો છે. એક વાર માગમાં વિચરતા એવા શીલગુસ`પન્ન સાધુમહાત્માને જોઇ પોતાને પૂર્વભવનું સ્મરણ થઇ આવતાં જાતિસ્મરણનન થયું, અને સંસાર પરથી ઉગ્ન થવાથી માતાપિતાને ચારિત્ર લેવાને વિનવે છે. માતાપિતા સંયમની -મૂલ ઉત્તરગુણુરૂપ પાંચ મહાવ્રતાદિને જિ ંદગી પર્યંત પાળવાની અતિ દુષ્કરતાને વર્ણવે છે, મૃગાપુત્ર કહે છે કે-તે એ જ પ્રમાણે છે અને પોતે નરક તિર્યંચ ભવમાં અનુભવેલા દારુણ દુ:ખેનુ હૃદયદ્રાવક વર્ણન કરે છે. છેવટે માતાપિતા પ્રત્રજ્યાની અનુજ્ઞા આપે છે. ઉક્ત વનમાંથી બહુ બહુ પ્રકારે શિક્ષા લઇ શકાય તેમ છે. આનુ એકાંતમાં સમ્યક્ પય્યલેાચન કરતાં ક્ષણભર માટે પણ સોંસારપરથી ઉદ્દિગ્નતા આવ્યા સિવાય રહે નહિ. સંયમની પાંચ મહાવ્રતાદિની સુકરતાને ભજી-સમજી એઠેલા એની દુષ્કરતાને ઓળખે-સમજે અને દ્રવ્યક્ષેત્રકાળાદિ અનુસારે સૌ સૌના ઉપયુક્ત ભાવે રહી સફળતાને આણે એજ.
====-Rev.
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
લેખક : પુણ્યવિજય સુગ્રીવ નામના નગરમાં અલભદ્ર નામે રાજા હતેા.તેને મૃગા નામની મુખ્ય પટ્ટ· રાણી હતી. તે બલભદ્ર તથા મૃગારાણીના અલશ્રી નામે પુત્ર હતા. માબાપે તેનુ નામ અલશ્રી નામ રાખ્યુ હતુ, પણ લેકમાં મૃગા
( સ`વિજ્ઞપાક્ષિક )tese ખ્યાત હતેા અર્થાત્ લેકે તેને મૃગાપુત્ર કહીને જ મેલાવતા હતા. માતાપિતાને અતિ વહાલા એવા કુમાર યુવરાજ એટલે યુવાનાસ્થામાં જ રાજપદ્મધારી થયા હતા. કુમાર પેાતાના ન ંદન નામના પ્રાસાદમાં સ્ત્રીઓ મહારાણીના પુત્ર હાવાથી મૃગાપુત્ર નામે પ્ર-સહિત નિત્ય મુદ્રિત મનવાળા દેશુ દક દેવની પેઠે કીડા કરે છે. યુક્ત મનવાળે એવે તે મૃગાપુત્ર મણિ અને રત્નથી જડત ગેાખમાં સ્થિત થયેલા નગરનાં ચતુષ્ક, ચકલા, ત્રિકભેટા અને ચ-વર-ચાતરાઓને અવલેાકતા હતા તેવામાં ત્યાં માર્ગોમાં ચાલ્યા આવતા, તપ, નિયમ અને સંયમને ધારણ કરતા શીલસંપન્ન અને ગુણાની ખાણુરૂપ રત્નત્રયને ધારણ કરનારા એવા શ્રમણ-મુનિને દેખ્યા. મૃગાપુત્ર અનિમિષિત ષ્ટિથી તે મુનિને જોઈ રહ્યા. મનમાં વિચાર કરે છે કે-કયાંક આવુ
ગવતિ જૈન મંદિરની વચ્ચે ચાકમાં છે તે કરી આપ્યા હતા કે આમૂના જાત્રાળુ આદિ પાસેથી જે ઢાળુ' (રાહદારી,જગાત), ક્રુડિક (મુડિઉ માથાદીઠ લેવાતા કર), વલાવી (માર્ગરક્ષાના કર) તથા ઘેાડા બળદ આદિ પર જે કર લેવામાં આવતા હતા તે માફ કરવામાં આવ્યા છે. ( ન્રુએ પૃ. એઝાજીકૃત રાજપૂતાનેકા ઇતિહાસ ૬૨૫, ૬૩૦) આ મેવાડપતિ શ્રી કુંભક રાજા દેવસૂરિની નવીન કાવ્યકલાથી ડુ હર્ષથી પણ અધિક કવિ તરીકે આપતા હતા. (સા. સૌ. ૧૦,૩૮)
સામપામી શ્રી તેમને માન
For Private And Personal Use Only
