________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
અહિંસા યાને દયાધમ.
૧૮૫ રક્ષા કે પુછી થવા દેવામાં અવરોધ ચા અંતરાય કરે છે તેથી તે હિંસારૂપ જ લેખાય છે. એમ સમજી સુભાઈ બહેનેએ એ બધાંય પ્રમાદાચરણ કહે કે સ્વ
દાચરણ અવશ્ય પરિહરવા ગ્ય છે. જેમાં તેમજ જૈનેતરમાં પિતપનાનામાં પાપોની માફી માગવાના જ સુભાશયથી જ નિમિત કરેલી જે કઈ પદ્ધતિ હોય છે અને જે વળી અંતર લક્ષ રાખી ઉપયોગ સહિત તે તે પાપચરણે ફરી પિતાથી બનતાં સુધી હવે પછી થવા ન પામે એવી શરતે જ, અત્યાર પહેલાં મેહ કે અજ્ઞાનવશ થઈ ગયેલાં પાપ–દોષ યા અપરાધની માફી માગવાના હેતુ રૂપ હોય છે તેને જે યથાર્થ રીતે આદર કરાય તે ઉકત હિંસા સંબંધી મહાદોષથી ઘણું જ બચવા પામે એ નિર્વિવાદ જણાય છે. પૂર્વોકત હિંસા સંબંધી લક્ષણનું જે લક્ષ પૂર્વક મનન કરવામાં આવે તે તેને જે ખરે આશય સ્પષ્ટ થાય છે તેજ ખુલેલા શબ્દમાં હિત બુદ્ધિથી ઉકત શાસ્ત્રકાર નીચે મુજબ દર્શાવે છે. સર્વ પ્રાવણવર્ગને નિજ આત્મા સમાન લેખી, સાવધાનપણે સંભાળ રાખી ચાલનારને રાગ દ્વેષાદિક દોષના આસ વગર કવચિત્ કદાચિત્ સ્વ શરીર સંબંધી કઈ જીવને વ્યથા પીડા યા પ્રાણુહાની થઈ જાય તે તથા પ્રકારે વ્યથા પીડા કે પ્રાણહાનિ માત્રથી ખરેખર તે હિંસા કરેલી લેખાય નહિં પણ રાગાદિક વિકારને વશ વતી એવી પ્રમત (યતના રહિત) અવસ્થામાં વતતા સાક્ષાત્ કઈ જીવ પ્રાણ હાનિરૂપ મરણને પામે ચા ન પામે તે પણ તેને હિંસા સંબંધી દોષ લાગે જ. કારણ કે કષાયવશ થયેલ જીવ પ્રથમ પોતે જ પોતાને (પિતાનાં ભાવપ્રાણને) હણે છે પછી અન્ય પ્રાણીઓની (દ્રવ્યભાવ) હિંસા થાય કે ન પણ થાય. મતલબ કે ‘હિંસાથી નિવર્તવાના સંબંધમાં અનિગ્રહ ( નિયમ રહિતપણે વતન ) અને હિંસા કરવામાં સાક્ષાત પ્રવૃત્તિ (મન, વચન, કાયાથી) એ બંને પ્રકારે હિંસા લાગે છે, તેથી પૂર્વોકત પ્રમાદ યુક્ત મન, વચન, કાયાના એગ વતતે છતે કાયમ હિંસા દેષ લાગે છે જ,” યદ્યપિ હિંસા દોષમાં પરવસ્તુ તે કેવળ નિમિત્ત માત્ર છે અને નિજ લિષ્ટ (કષાય ચુકત) પરિણામ જ વાસ્તવિક (ઉપાદાન કારણ છે, તે પણ પરિણામ વિશુદ્ધિ સાચવી રાખવા માટે મૂછ મમતાદિક પેિદા કરનારા અને વધારનારા પરિગ્રહાદિક હિંસાના સ્થાનકેને ત્યાગ કરે જરૂર છે. ખોટાં કારણ સેવવાથી ખોટું જ કાય—પરિણામ આવે છે. આ હેતુથી જ મેક્ષના તિવ્ર અભિલાષી મુમુક્ષજન દ્રવ્યભાવ ઉભય પરિગ્રહને તજે છે. દ્રવ્યપરિગ્રહ ધન, ધાન્ય, રજત, સુવણદિકરૂપ અને ભાવપરિગ્રહ અહંતા–મમતા ( મૂછ ) રૂપ એ ઉભય પરિગ્રહના પરીહારથી જ તેઓ ભાવ નિગ્રંથ કહેવાય છે. મતલબ કે સાપની કાંચળીની પેરે બાહ્ય ( દ્રવ્ય) પરિગ્રહનો ત્યાગ માત્રથી તેમને મેશ થતો નથી. જ્યારે તે સાથે અહંતા અને મમતારૂપ અંતરનું ઝેર જતું રહે છે, ત્યારે જ ખરી મોક્ષ પ્રાપ્તિ
For Private And Personal Use Only
