________________
दीपिका
· तएणं समणे भगवं महावीरे अरहा जाए जिणे केवली सम्बन्नू सब्बदरिसी सदेवमणुआसुरस्स लोगस्स परियायं जाणइ पासइ, सव्वलोए सव्वजीवाणं आगई गई टिइं चवणं उववायं : तकं मणो माणसियं भुत्तं कडं पडिसेवियं आवीकम्मं रहोकम्मं । अरहा अरहस्स भागी तं तं । कालं मणवयणकायजोगे वट्टमाणाणंसव्वजीवाणं सव्वभावे जाणमाणे पासमाणे विहरइ ॥१२॥
व्याख्या-तएणमित्यादि।अर्हन्-अशोकादिमहापूजाहत्वात् रागादिहन्तृत्वाद्वा,अरहा इति पाठे अवियमानं वा रहाएकान्तप्रच्छन्नं सर्वज्ञत्वाद्यस्य स तयेति,जातः-सम्मन्नः, जिनो-रागादिजेता, केवलानि सम्पूर्णानि शुद्धानि अनन्तनि वा ज्ञ.नादीनि यस्य सनिस केवली, अत एव सर्वज्ञः एकस्मिन् समये विशेषावबोधवान्, सर्वदर्शी-द्वितीयसमये सामान्यावबोधवान्, सदेवमनुजासुरस्य लोकस्य पर्यायं 'जातावेकवचनम्' पर्यायान्-उत्पादव्ययापान जानाति ज्ञानेन पश्यति दर्शनेन, न च पर्यायानित्युक्ते च द्रव्यं न जानाति इति न शनीयम, उत्पादव्यययोनिराधारयोरनुपपत्तेस्तयो तियोर्द्रव्यमपि ज्ञातमेव स्यादिति। अत एवाह-सव्वलोए इत्यादि सर्वलोके सर्वजीवानामेकेन्द्रियादीनां आग-ियत्र स्थानाशग च्छन्ति विविक्षितं स्थानं जीवाः, गति-पत्र मृत्वा उत्पद्यन्ते, स्थिति-भवस्थिति कायस्थिति च, च्यवनं-देवनारकाणां तृतियश्ववतरणं, उपपाद-देवनारकागां जन्मस्थानं, तत्कं मनो तेषां जीवानामिदं तत्कं तदीयं मनश्चितं मानसिकं चित्तगतं चिन्तारूपपुदगलजातं यद्यपि मनो मनोगतयो नास्ति वास्तधो
