________________
धर्मविन्दु *
भावक व्रताति चाराः
श्राद्धमध्यिायः३ ॥४२॥
| स्युः३ भाटीकर्म-यद् भाटकमादाय स्वकीयेन शकटादिना परभाण्डं वहत्यन्येषां वा शकटबलीवदीनर्पयतीति ४ स्फोटीकर्म उण्डवं यदा हलेन भूमेः स्फोटनं ५ दन्तवाणिज्यं यत्पूर्वमेव पुलिन्द्राणां मूल्यं ददाति दन्तान्मे यूयं दद्यातेति ततस्ते हस्तिनो घ्नन्ति अचिरादसौ वाणिजक एष्यतीतिकृत्वा, एवं कर्मकराणां शङ्खमूल्यं ददाति, पूर्वानीतांस्तु क्रीणाति ६ लाक्षावाणिज्यमप्येवमेव, दोषस्तु तत्र कृमयो भवति ७ रसवाणिज्यं-कल्पपालत्वं, तत्र सुरादावनेके दोषाः मारणाक्रोशवधादयः ८ केशवाणिज्यं यद्दास्यादीन् गृहीत्वाऽन्यत्र विक्रोणीते, अत्राप्यनेके दोषाः परवशित्वादयः ९ विषवाणिज्यं-विषविक्रयः, स च न कल्पते, यतस्तेन बहूनां जीवानां विराधना स्यात् १० 'यन्त्रपीडनकर्मे ति तिलेक्षुयन्त्रादिना तिलादिपीडनं ११ निर्लाञ्छनकर्म-गवादीनां वर्द्धितककरणं १२ दवदानकर्म' यद्वनदवं ददाति क्षेत्ररक्षणनिमित्तं यथोत्तरापथे, दग्धे हि तत्र तरुणं तृणमुत्तिठते, तत्र च सत्वशतसहस्राणां वधः स्यात् १३ सरोहदतडागपरिशोषणं यत् सरःप्रभृतीनि शोषयति १४ असतीपोषणं यद् योनिपोषका दासीः पोषयन्ति तत्संबन्धिनी च भाटीं गृह्णन्ति यथा गोल्लविषय इति १५, दिङ्मात्रदर्शनं चैतत् बहुसावद्यानां कर्मणामेवंजातीयानां, न पुनः परिगणनमिति । इह चैवं विंशतिसंख्यातिचाराभिधानमन्यत्रापि पञ्चातिचारसंख्यया तज्जातीयानां व्रतपरिणामकालुष्यनिबन्धनविधीनामपरेषां संग्रहो द्रष्टव्य इति ज्ञापनार्य, तेन स्मृत्यन्तर्धानादयो ययासंभवं सर्वव्रतेष्वतिचारा दृश्या इति । नन्वङ्गारकर्मादयः कस्मिन् व्रतेऽतिचाराः?, खरकर्मवत इति चेत्तर्हि व्रतविषयस्यातिचाराणां च कः परस्परं विशेषः ?, खरकर्मरूपत्वादङ्गारकर्मादीनां, अत्रोच्यते, खरकर्मादय एवैतेऽतः खरकर्मादिवतिना परिहार्याः, यदा पुनरेतेष्वेवानाभोगादिना प्रवर्त्तते तदा खरकर्मव्रतातिचारा भवन्ति. यदा त्वाकुट्टया तदा भङ्गा एवेति ॥२९॥
MOTकर
॥४२॥