Jiv Samas Prakaranam

SR No.: 600370
Original Sutra Author: N/A
Author: Hemchandrasuri
Publisher: Agmoday Samiti
Publication Year: 1927
Total Pages: 308
Language: Sanskrit
Classification: Manuscript
File Size: 26 MB

Page 202

जीवसमासे
18 नरतिर्य
हैमीवृत्ती
क्षेत्रद्वारे ॥१९६॥
नरैस्तिर्यग्भिश्च सर्वोऽपि लोको व्याप्तः प्राप्यते, तत्र नराणां केवलिसमुद्घातचतुर्थसमये सर्वलोकव्यापिताऽवगन्तव्या, अन्ये तु व्याचक्षते-मिथ्यादृष्टयो मनुष्याः सर्वत्रोलमधस्तिर्यक् चोत्पद्यमानास्तत्र आगच्छन्तश्च वेदनामारणान्तिकसमुद्घाताभ्यां
है विकलेंद्रिय
51 स्पर्शना सर्वलोकं व्याप्नुवंतीति, एतच्च व्याख्यानं वयं तावत्रागच्छामः, यतोऽ तृतीयद्वीपसमुद्रमध्यमात्रवर्तित्वेन स्तोका एव मनुष्याः, अतो यदि ते शेषजीवेषूत्पद्यमाना विवक्ष्यन्ते, शेषजीवाश्च तेषूत्पद्यमानास्तद्रूपत्वेन गृह्यन्ते, वेदनामारणान्तिकसमुद्घातावस्था च विवक्ष्यते, तथापि सर्वलोकव्यापित्वममीषां नावगम्यते, अपरं च पंचेन्द्रिया " उपवाएणं समुग्धाएणं सट्ठाणेणं लोयस्स असंखज्ज| इभागे" इति वचनात् प्रज्ञापनायां सर्वेषामपि पंचेन्द्रियाणां सर्वलोकव्यापिता निषिद्धा, किं पुनः केवलमनुष्याणां ?, तस्मात् I केवल्यपेक्षयैव नराणां सर्वलोकव्यापित्वमवगम्यत इति, तिर्यचस्तु मिथ्यादृष्टयः सूक्ष्मैकेन्द्रियाद्यपेक्षया सर्वलोकव्यापिनो बुध्यन्त एवेति। 'सत्तासाणेहि' त्ति सास्वादनस्तिर्यग्मनुष्यैरोपतप्रारभारापृथिव्यादिषूत्पद्यमानैः सप्त रज्जवः स्पृष्टा, इतश्च मृतःला सास्वादनः किश्चित् शुभत्वादूर्ध्वमेव गच्छति, नाधस्ताद्,अत एव सूत्रोपन्यासाद् , यदि पुनरधस्तादपि गच्छेत्तदा त्रयोदशरज्जुसंस्पर्शोभा प्युक्तः स्यादिति, यस्तु सास्वादननारकः षष्टनरकपृथिव्यादिभ्यः समागत्येह तिग्मनुष्यत्वेनोपजायते सोऽपान्तराले वर्तमानो-18 |ग्रेतनायुष्कोदयेऽप्यग्रेतनशरीराप्राप्तनारकत्वेनैव विवक्षितः, अन्यथा सास्वादनतिर्यग्मनुष्याणां द्वादश रज्ज्वात्मिकापि स्पर्शना है स्यादिति, ' छऽजयगिहहिं ' ति अयताः-अविरतसम्यग्दृष्टयो गृहिणस्तु देशविरतश्रावका इह गृह्यन्ते, तैरयतैहिभिश्च प्रत्येकमतः स्थानादच्युतदेवलोके समुत्पद्यमानैः पड़ रज्जवः स्पृश्यन्ते, एते चेहायता गृहिणश्च सामर्थ्यान्मनुष्या एव बोद्धव्याः, न नतु तिर्यश्चः, तेषां सहस्रारमेव यावदुत्पत्तेः षड्रज्जुसंस्पर्शाभावादिति, निस्सहप्तख भागो' त्ति मिश्रः-सम्यग्मिथ्यादृष्टि-1 ॥१९६।।