________________
व्यवहारदृष्टान्तः।
काहावणाणं दिन्नं, भणिया य-एएणं ववहरिऊण एत्तिएण कालेण एजह । ते तं मूलं घेत्तूण निग्गया नयराओ पिहप्पिहेसु पट्टणेसु ठिया । तत्थेगेण चिंतियं-परिक्खणत्थं अम्हे ताएण पेसिया, ता मए पभूयहोवजणेण ताओ आवजणीओ, असाहियपुरिसत्यो य पुरिसो चंचासमाणो चेव, ता नियनियकाले साहेयचा नरेण पुरिसत्था, अम्हं पुण अत्थोवजणस्स संपइ अवसरो । उक्तञ्च-"प्रथमे नार्जिता विद्या, द्वितीये नार्जितं धनम् । तृतीये न तपस्तप्तं, चतुर्थे किं करिष्यति ? ॥१॥" एवं सो चिंतिय छायणभोयणमेत्तवओ जूयमज्जवेसाइवसणवजिओ विहीए ववहरमाणो विउललाभसंपन्नो जाओ। बीएण चिंतियं-अस्थि अम्ह घरे पभूयं दवं, परं तमणुवज्जियमेव भुज्जमाणं अइरा निट्ठिजइ, ता मूलं रक्खेयत्वं ति । सो लाहयं भोयणच्छायणमल्लालंकाराइसु उवभुंजइ, मूलं रक्खंतो न य अञ्चायरेण ववहरइ । तइओ चिंतेइ-आसत्तमकुलाओ अत्थि पजत्तमम्हं दवं, परं वुड्सहावयाए अत्थविलसणभएण अम्हे विदेसभागिणो कया ताएणं, ता सच्चमेयं-पंचासा वोलीणा, छट्ठाणा नूण जंति पुरिसस्स । रूवाऽऽणा ववसाओ, हिरि सत्तोदारया चेव ॥१॥ ता कि अत्थोवजणकिलेसेण । सो न किंचि ववहरइ, केवलं जूय-मज-मस-वेस-गंध-मल्ल-तंबोल-सरीरकिरियासु अप्पेणेव कालेण तं दवं निट्ठवियं । ते जहाभिहियकालम्मि सपुरमागया । तत्थ जो सो छिन्नमूलो सो सबस्स असामी जाओ कम्मयरो छ उवचरिजइ। बीओ घरवावारे निउत्तो भत्तपोत्तसंतुट्ठो न दायवभोयसु ववसायति । तइओ घरवित्थरस्स सामी जाओ। केई पुण भणंति-तिन्नि वाणियगा पत्तेयं ववहरंति । तत्थेगो छिन्नमूलो पेसत्तमुवगओ, केण वा संववहारं करेउ? । अच्छिन्नमूलो पुणरवि वाणिज्जाए भवइ । इयरो बन्धुसहिओ मोयए । एस दिटुंतो॥
सम्प्रति सूत्रमनुस्रियते-'व्यवहारे' व्यवहारविषया 'उपमा' दृष्टान्तः 'एषा' अनन्तरोक्ता एवं वक्ष्यमाणन्यायेन | 'धर्मे' धर्मविषयामेनामेवोपमा 'विजानीत' अवबुध्यध्वमिति सूत्रार्थः ॥ १५॥ कथम् ? इत्याह