________________
श्रीस्थानाङ्गसूत्र
दीपिका वृप्तिः ।
॥३०६॥
Jain Education Internat
'नो कप 'त्यादिके [सूत्रे ] कण्ठ्ये, केवलं महोत्सवानन्तर वृत्तित्वेनोत्सवानुवृत्त्या शेषप्रतिपद्विलक्षणतया महाप्रतिपदस्तासु इह च देशविशेषरूडचा 'पाडव एहि 'ति निर्देशः, स्वाध्यायो नन्द्यादिसूत्रविषयो वाचनादिः, अनुप्रेक्षा तु न निषिध्यते, आषाढस्य पौर्णमास्या अनन्तरा प्रतिपदा आपाढप्रतिपदेवमन्यत्रापि, नवरमिन्द्रमहोऽश्वयुपौर्णमासी, सुग्रीष्मश्चैत्रपौर्णमासीति, इह च यत्र विषये यतो दिवसान्महामहाः प्रवर्त्तन्ते तत्र तदिवसात् स्वाध्यायो न विधीयते महसमाप्तिदिवस यातच पौर्णमास्येव प्रतिपदस्तु क्षणानुवृत्तिसम्भवेन वर्ज्यन्त इति उक्तं च- "आसाठी इंदमहो, कत्तिय सुगम् य बोद्धव्वो । एए महामहा खलु सव्वेसि जाव पाडिवया ||१|| "त्ति, अकालस्वाध्याये चामी दोषाः“सुयनामि अभत्ती, लोगविरुद्ध पमत्तछलणा य। विज्जासाहणवेगुण्ण - धम्मया एव मा कुणसु ||२|| "त्ति, विद्यासाधनवैगुण्यसाधर्म्येणैवेत्यर्थः, प्रथमा सन्ध्या अनुदिते सूर्ये पश्चिमा अस्तमयसमये । उक्तविपर्ययसूत्र कण्ठ्य, किन्तु 'your अवर'ति दिनस्याद्यचरमप्रहरयोः 'पओसे पच्चूसे 'त्ति रात्रेरिति । स्वाध्यायप्रवृत्तस्य च लोकस्य स्थितिपरिज्ञानं भवति इति तामेव प्रतिपादयन्नाह - 'चउब्विहे 'त्यादि, लोकस्य क्षेत्रलक्षणस्य स्थितिर्व्यवस्था लोकस्थितिः, आकाशप्रतिष्ठितो वातो- घनवाततनुवातलक्षणः, उदधिः - घनोदधिः, पृथिवी - रत्नप्रभादिका, सा-द्वीन्द्रि यादयः, ते पुनर्ये रत्नप्रभादि पृथ्वीष्वप्रतिष्ठितास्तेऽपि विमानपर्वतादिपृथिवीप्रतिष्ठितत्वात् पृथिवीप्रतिष्ठिता एव विमान पृथिवीनां चाकाशादिप्रतिष्ठितत्वं यथासम्भवमवसेयम्, अविवक्षा वेह विमानादिगतदेवादित्रसानामिति, स्थावराfree वारवनस्पत्यादयो ग्राह्याः, सूक्ष्माणां सकललोकप्रतिष्ठितत्वात् शेषं सुगममिति । अनन्तरं त्रसाः प्राणा उक्ताः, अधुना प्राणविशेषस्य 'चत्तारी'त्यादिभिश्चतुर्भिचतुर्भङ्गीसूत्रैः स्वरूपं प्रदर्शयति कण्ठ्चानि चैतानि, केवलं
For Private & Personal Use Only
सू० २८७-२८८ ।
॥३०६॥
www.jainelibrary.org
