________________
क्षेत्रकालपिण्डौ
क्षमा रत्नीयावर्युपेता
श्री. पिण्डनियुक्तिः
॥१२॥
| भावनीयाः॥५४ ॥ अथ क्षेत्रकालपिण्डावाहतिन्नि उपएससमया ठाणट्रिइउ दविए तयाएसा। चउपंचमपिंडाणं जत्थ जया तप्परूवणया ॥५५॥
त्रयः प्रदेशाः समयाश्च सङ्गताः यथाक्रमं चतुष्पञ्चमपिण्डयोः क्षेत्रकालरूपयोः स्वरूपं स्यात् , विशेषमाह-कस्मात् | 'दविए 'त्ति, द्रव्ये पुद्गलस्कन्धरूपे, स्थान-अवगाहा, स्थिति:-कालतोऽवस्थानं, ततः स्थानस्थितित:-स्थान स्थिति चाश्रित्य यस्तदादेशः क्षेत्रकालयोर्विवक्षारूपस्तस्मादिति, यथा-एकप्रादेशिकोऽयं द्विप्रादेशिकोऽयमित्यादि व्यपदिश्यमानः क्षेत्रपिण्डः, यदा त्वेकसामयिकोऽयं द्विसामयिको वा तदा कालपिण्ड इत्यर्थः, प्रकारान्तरेण सोपचारौ क्षेत्रकालपिण्डवाहजत्थेत्ति, यत्र-बसत्यादौ यदा प्रथमपौरुष्यादौ तवप्ररूपणा-पिण्डप्ररूपणा क्रियते स पिण्डो नामादिरपि क्षेत्रमधिकृत्य क्षेत्रपिण्डः, कालमधिकृत्य कालपिण्डः, यथाऽमुकः प्रथमप्रहरादिरूपः कालपिण्ड इति ॥ ५५ ॥
ननु मूर्तेषु द्रव्येषु परस्परं संयोगतः सङ्घयावाहुल्यतश्च पिण्ड इति व्यपदेशो घटते, क्षेत्रकालयोन, यतः " खित्वं खलु आगास "मिति वचनात, क्षेत्रमाकाशं तच्च नित्याकृतकत्वात् , सदैव तथा व्यवस्थितमिति न संयोगः, कालेऽपि पूर्वापरसमययोर्विनिष्टानुत्पन्नत्वेन वार्तमानिक समय एवं प्रमाण, न तत्र संयोगः, सङ्ख्या चेति अत्रोत्तरमाहमुत्तदविएसु जुजइ जइ अन्नोऽन्नाणुवहओ पिंडो।मुत्तिविमुत्तेसुवि सो जुजइ नणु संखबाहुल्ला ॥५६॥
ननु यदि मृर्तेषु द्रव्येष्वन्योऽन्यानुवेधतः-परस्परसंयोगतः, संडबाहुल्ला इत्यनेनापि सम्बध्यते, व्यादि सङ्खथा बाहुल्य
॥१२॥
Jain Education Internation
For Private & Personel Use Only
www.jainelibrary.org
