________________
દિવ્યદીપ
૧૩૫
થાઓ. આ થેડી -શી રાત તમારા આરામ
પરીક્ષા માં પાસ માટે જ નક્કી થઈ છે. એ આરામમાં પ્રગાઢ શાંતિ જ હોય. એ આરામ કદાચ લાંબે પણ
આંધ્રના પ્રખ્યાત રસાયણશાસ્ત્રી પ્રોફેસર નીવડી જાય તે શી ખબર? આપણી યાત્રા એ નાગાર્જુનને કોલેજની પ્રગશાળા માટે એક મંગળમય વિચારેની વણજાર છે. '
આસિસ્ટંટની જરૂર પડી. પ્રોફેસરે આ પદ માટે પ્રાર્થનાને હેતુ પરમાત્મા સાથેની એકતા છે.
બે પ્રતિભાવાન યુવકોને પસંદ કર્યા અને તેમના
વ્યાવહારિક જ્ઞાનની પરીક્ષા કરવા તેમને કેટલાક સવારની પ્રાર્થનામાં સુબુદ્ધિની માગણી છે અને
પદાર્થ આપી કહ્યું, “બે દિવસમાં આનું રસાયણ રાતની પ્રાર્થનામાં આહાર, ઉપાધિ-belongings
તૈયાર કરી મારી પાસે લાવજે.” અને આ દેહની ઉપાધિ; આ બધાંની મમતાને ત્યાગ છે. રે પ્રવાસી! તું સાથે શું લઈને જઈશ? બે દિવસ બાદ બન્ને યુવાન પ્રેફેસર તે ત્રણ વાત કહી.
નાગાર્જુન સમક્ષ ઉપસ્થિત થયા. પહેલા યુવકે
- - આ પ્રવાસી ત્રણને છોડે છે. આહારને,
પોતે બનાવેલું રસાયણ રજૂ કરી દીધું. પરંતુ
- બીજાએ ક્ષમાયાચના કરતાં કહ્યું, “પ્રેફેસર સાહેબ, ઉપાધિને અને દેહને છોડે છે અને આ ત્રણને
હું આપે આપેલ પદાર્થો લઈ ઘરે જતું હતું સાથે લેવાના છે. અરિહંત એ દેવ છે, સુસાધુ
ત્યારે માર્ગમાં એક તાવથી ઘેરાયેલ ગરીબ વૃદ્ધ એ ગુરુ છે અને જિનેશ્વરે કહેલે અહિંસામય એ
પુરુષને મેં રસ્તામાં પડેલે છે. હું તેની ઉપેક્ષા ધર્મ છે. આ ત્રણને પ્રવાસમાં સાથે લઈ
કરી ન શકયે. મારા બે ય દિવસ એ વૃદ્ધને આગળ વધવાનું છે.
હોસ્પિટલમાં પહોંચાડ્યા બાદ તેની સેવા કરવામાં જ મંગળ વિચારથી આપણે જીવનને સમૃદ્ધ વ્યતીત થઈ ગયા. એટલે હું રસાયણ બનાવી અને સુંદર બનાવી શકીએ.
શકય નથી એ બદલ આપની ક્ષમા માગું છું. પહેલે વિચાર એ કે પુણ્યને ઉદય એ
આચાર્ય નાગાર્જુને કેલેજના હેડકલાર્કને આ સંપત્તિ નહિ પણ સુબુદ્ધિ પાપને ઉદય એ
યુવકની પિતાના “આસિસ્ટંટ” તરીકે નિમણુંક કઠિનાઈ નહિ પણ કુબુદ્ધિ. કઠિનાઈ આવે, ગરીબી
કરવાને આદેશ આપે ત્યારે હેડકલાર્ક આશ્ચર્ય આવે તે કહે શું વાંધો છે? દુનિયામાં ગરીબ
પૂર્વક તેમની સામે જોવા લાગ્યો. એટલે પ્રોફેસર કેણ નહોતું ? ,
હસ્યા અને બેલ્યા, “તમને કદાચ આશ્ચર્ય થતું પુણિ ગરીબ ન હતો ! જૂના જમાનામાં થતું હશે કે આ યુવાનને મેં કેમ પસંદ કરી પણ ઘણું ય એવા ગરીબો હતા જેમાં આ લેકમાં લીધે, નહીં? હું માનું છું કે માનવજીવન કરતાં સત્કાર અને પરલોકમાં મેક્ષ પામી ગયા છે. રસાયણ કંઈ વધુ મહત્ત્વનું નથી. ૨સાયણું
ગરીબી એ પાપને ઉદય નથી, કબદ્રિ શાસ્ત્રને ઉપગ પણ છેવટે તે જન સેવા એ પાપને ઉદય છે. સંપત્તિ એ પુણ્યને ઉદય માટે જ છે. આ યુવાન અચાનક જ તેના સેવાનથી પણ સુબુદ્ધિ એ પુણ્યને ઉદય છે. કાર્ય દ્વારા મારી પરીક્ષામાં પાસ થયે છે!
(સંપૂર્ણ)