Page Text
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir આત્માનન્દ પ્રકાશ. 217 તથા દેવનિમાં ઊત્પત્તિ થવી એજ એક હેતુ છે. તેનું સ્પષ્ટીકરણ કરવામાં વિદ્વાન આકાશગામિ પફિનું દષ્ટાંત આપે છે. જેમ પક્ષીઓમાં જન્મ થવો તે આકાશગમનને હેતુ છે. અર્થાત્ જેમ પક્ષીઓને જન્મજ આકાશગતિનું કારણ છે. નહીં કે શિક્ષા કે તપ વગેરે. તેવી જ રીતે નારકી અને દેવેને ઉત્પત્તિ માત્રથી જ અવધિજ્ઞાન થાય છે. એથી નારકી અને દેવતાઓ કેટલીએક અદ્દભુત શકિત ધરાવે છે, તેને લઈને આ વિશ્વ ઉપર મારી મેટી પ્રતિષ્ઠા ગણાય છે. મિત્રે, જે મારે બીજો હપશમ નિમિત્તક નામે ભેદ છે. તેને અર્થ સમજવા જેવું છે. અવધિજ્ઞાનાવરણીય કર્મના ક્ષય તથા ઉપશમના નિમિત્ત-કારણથી જે અવધિજ્ઞાન થાય તે ક્ષયે પશમ નિમિત્તક કહેવાય છે. આ પ્રકારનું જ્ઞાન તિર્યંચ અને મનુષ્ય નિમાં પણ થાય છે. આ બીજા ભેદના છ પ્રકાર પડે છે. 1 અનુગામિક, 2 આનુગામિક, ૩હાયમાન, 4 વમાનક, 5 અનવસ્થિત અને 6 અવસ્થિત એવા તેના નામ છે. આ છે ભેદની વ્યાખ્યા શાસ્ત્રકારે એવા ઉચા પ્રકારથી કરેલી છે કે, જે સાંભળવાથી વિદ્વાન શ્રેતાઓના હદય સાનંદાશ્ચર્ય બની જાય છે. મિત્ર, મારા સ્વરૂપની આ આશ્ચર્યકારિણી શકિત સાંભળી આપ સર્વને ખાત્રી થશે કે, આ ઉચ્ચ આસન ઉપર બેશવાને મારે અધિકાર સર્વ પ્રકારે સ્તુત્ય છે. અને આપ સર્વ તેમાં સંમત થયા વિના રહેશે નહીં.” અવધિજ્ઞાનની આ આત્મપ્રશંસાની વાણી સાંભળી સર્વ જ્ઞાનમિત્રે આનંદિત થઈ ગયા. પરંતુ મન:પર્યવ જ્ઞાનના હૃદયમાં જરા માનને ઉદય થઈ આવ્યો. તત્કાળ તેણે આક્ષેપથી જણાવ્યું “મિત્રો, આપણા મિત્ર અવધિજ્ઞાનના હૃદયમાં જે આશા ઉદિત થઈ છે, તે અશા મારા હૃદયમાં પણ ઉદિત થઈ છે. મને લાગે છે કે, આ ઉચ્ચ આશન ઉપર બેસેલા મને જોઈ તમે સવે ખુશી થયા વિના રહેશે નહીં. તમારા સર્વની દરેક મિત્ર ઉપર સમાન દષ્ટિ દેખાય છે.” મન:પર્યવ જ્ઞાનને આ ઈચ્છા જાણી સર્વ જ્ઞાનમિત્રે મન ધરી રહ્યા. ક્ષણ વારસુધી કોઈ પણ બેલ્યું નહીં. ત્યારે અવધિજ્ઞાને પરમ પવિત્ર સર્વોપરિ દશ્યમાન એવા મહાત્મા કેવળ જ્ઞાનની સન્મુખ જોયું. વીતરાગ ભાવથી સુશોભિત અને સદા આનંદ ઉદધિમાં મગ્ન રહેનાર ડેવળજ્ઞાને સ્મિત વદનથી પિતાને આનંદ પ્રદર્શિત કર્યો, પણ કોઈ જાતની વાણી ઉચ્ચારી નહીં. ક્ષણવાર રાહ જોયા પછી આવવિજ્ઞાને નમ્રતાથી જણાવ્યું “હે ભદ્ર મન:પર્યવ જ્ઞાન, તમારી ઈચ્છા જાણી આ For Private And Personal Use Only
| SR No. | 531128 |
| Book Title | Atmanand Prakash Pustak 011 Ank 08 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publisher | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publication Year | 1913 |
| Total Pages | 26 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Atmanand Prakash, & India |
| File Size | 3 MB |