Page Text
________________
જૂન, ૨૦૧૬
પ્રબુદ્ધ જીવન
આપણે તિથિ શા માટે પાળવી જોઇએ?
1 સુબોધીબેન મસાલીઆ
જ્ઞાની પુરુષોએ ખૂબ જ સમજી વિચારીને તિથિની મર્યાદા કરી સમારંભ બંધ કરી અથવા ઓછા કરી પૌષધમાં અથવા વધુમાં વધુ સમય છે. તિથિ પાળવા પાછળ વૈજ્ઞાનિક, આધ્યાત્મિક અને સામાજિક સામાયિકમાં રહીએ તો આગામી આયુષ્યનો બંધ સારો પડે. કારણો રહેલા છે.
સામાન્ય રીતે આપણે તિથિના દિવસે શાકભાજી કરતાં નથી. અત્યારે તો આપણે મહિનાની પાંચ જ તિથિ માંડ માંડ પાળીએ તેથી મહિનામાં દસેક દિવસ પર્યાવરણની રક્ષા થાય. તિથિ પાળવા છીએ. પણ ખરેખર તો દસ તિથિ પાળવી જોઈએ. તમે દશેય તિથિનું પાછળનું આ એક વૈજ્ઞાનિક કારણ પણ સમાયેલું છે. જો બારે માસ નિરીક્ષણ કરશો તો માલુમ પડશે કે દર ત્રીજા દિવસે તિથિ આવે બે હાથે લીલોતરીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો લીલોતરીની અછત છે. ત્રીજ-ચોથ છોડો પાંચમની તિથિ. છઠ્ઠ-સાતમ છોડો આઠમની થાય. આજે આપણે આંખ સામે જોઈએ છીએ કે વૃક્ષ આદિ લીલોતરીનું તિથિ. અમ-દસમ છોડો અગ્યારસની તિથિ. બારસ-તેરસ છોડો નિકંદન કાઢી નાખી આપણે કેવા તાપમાં તપીએ છીએ ને પાણી ચૌદસની તિથિ. અમાસ-એકમ છોડી બીજની તિથિ. આમ મહિનાના વગર ટળવળીએ છીએ. તો કેવળજ્ઞાનીના જ્ઞાનમાં તો દરેક વસ્તુ આવી દર ત્રીજા દિવસે તિથિ આવે છે. હવે તમે જુઓ આપણા આયુષ્યનો જ ગઈ હોય. આજે વૈજ્ઞાનીઓ સફાળા જાગીને કહે છે કે, “વૃક્ષ બંધ (આગામી ભવનું) પણ આ
બચાવો...' ભગવાને તો ૨૫૦૦ જન્મના કુલ આયુષ્યનો ત્રીજો
તિથિનો અર્થ
વર્ષ પહેલાં કીધું કે મહિનામાં ૧૦ ભાગ બાકી રહે ત્યારે જો પર્વ |
તિથિ પાળો ને લીલોતરીનું રક્ષણ • જીવ એકલો આવે અને એકલો જાય, તેને “એકમ' કહેવાય. | તિથિ હોય, આત્મા ત્રીજું
કરો. ગુણસ્થાનક છોડી ૧ થી ૭
• જીવ બે પ્રકારના ધર્મ (આગાર-અણગાર)માંથી ધર્મ કરે, તેને બીજ' કહેવાય.
તિથિ પાળવા પાછળનો ગુણસ્થાનકમાં હોય, અને ભાવ જીવ દેવ-ગુરુ-ધર્મ આરાધે, તેને ‘ત્રીજ' કહેવાય.
ભગવાનનો મૂળ ઉદ્દેશ તો એ હતો સતત ચડતા જતાં ન હોય કે • જીવ દાન-શીલ-તપ-ભાવ આને આદરે, તેને ‘ચોથ' કહેવાય.|
કે તમારા આત્માને કર્મોથી મુક્ત સતત પડતા જતા ન હોય-ચડ જીવ પાંચ ઈન્દ્રિયને વશમાં રાખે, તેને ‘પાંચમ' કહેવાય.
કરો. તો વિચારો... આત્મા ઉતર થતાં હોય એવા સમયે
જીવ છ કાયની રક્ષા કરે, તેને ‘છઠ્ઠ' કહેવાય. આગામી આયુષ્યનો બંધ પડે છે.
કર્મોથી મુક્ત ક્યારે થાય? જ્યારે
નવા કર્મો બાંધે નહિ ને જૂનામાંથી જો પહેલી વાર આયુષ્ય બંધ ન પડે
• જીવ સાત કુવ્યસનનો ત્યાગ કરે, તેને “સાતમ' કહેવાય. • જીવ આઠ કર્મને ખપાવાનો પ્રયત્ન કરે, તેને ‘આઠમ' કહેવાય.
એક એક નિર્જરતો જાય. તો ભાઈ, તો બાકી રહેલા આયુષ્યના બે
જીવ નવ વાડ બ્રહ્મચર્ય પાલન કરવાનો કરે, તેને ‘નોમ' કહેવાય. તૃતિયાંશ ભાગ વીત્યા પછી
આત્મા નવા કર્મોની ગાંઠ કેવી
રીતે બાંધે છે તે ખબર પડી જાય • જીવ દસ યતિધર્મનું યથાશક્તિ પાલન કરે, તેને ‘દસમ' આયુષ્ય બંધનો અવસર આવે છે.
તો જૂની ગાંઠો ખોલતા કહેવાય. આમ આઠ વખત આવો અવસર • જીવ અગિયાર શ્રાવકની યતિ પડિમાને ધારે, તેને ‘અગિયારશ’ |
આવડે...મહાવીર કહે છે કર્મને આવે છે. દા. ત. કોઈનું આયુષ્ય
આવવાના ત્રણ ધોરી માર્ગ છે. કહેવાય. ૯૦ વર્ષનું છે તો પહેલો અવસર • જીવ બાર પ્રકારની તપશ્ચર્યામાં મન લગાવે, તેને ‘બારસ' |
મન-વચન ને કાયા--મનનું, ૬૦મા વર્ષે, બીજો અવસર કહેવાય.
વચનનું કે કાયાનું સ્ટેજ પણ હલન બાકીના ૩૦ વર્ષનો ૨/૩ ભાગ જીવ તેર કાઠિયા દૂર કરવાનો પ્રયત્ન કરે, તેને ‘તેરસ' કહેવાય.|
ચલન થયું કે આત્માનું કંપન થશે એટલે ૧૦ વર્ષ-૬૦+૧૦ એટલે જીવ ચૌદ નિયમનું પાલન કરે, તેને “ચૌદસ' કહેવાય.
ને જેવું આત્માનું કંપન થશે કે ૭૦મા વર્ષે, બીજો અવસર. આમ
કર્મોનો આશ્રવ થશે. તો નવા કર્મ • જીવ પંદર ભેદ શુદ્ધ નિયમ પાળે તેને ‘પૂનમ' કહેવાય. આઠ વખત ગણતા જવું. એટલે
આવવા દેવા ન હોય તો મનતિથિના દિવસે આયુષ્ય બંધ
• જીવ ભગવાન મહાવીર જે દિવસે મોક્ષે ગયા, તે ‘અમાવસ’ કહેવાય.
વચન કાયાને સ્થિર કરો, પડવાની ઘણી સંભાવના છે; માટે
સામાયિક કરો, પૌષધ કરો ને તિથિના દિવસે અન્ય આરંભ
| શ્રી ખુબુજી મ.સ.
સમતામાં સ્થિર થાવ. હવે વચન
| SR No. | 526095 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 2016 06 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Sejal Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 2016 |
| Total Pages | 44 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 2 MB |