Page Text
________________
ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૧
દિગ્વિજય કર્યો. આથી અન્ય ભાઈઓએ ભરતની આણ સ્વીકારી, પણ બાહુબલિએ ભરતની આણ સ્વીકારી નહીં. એટલે ભરત બાહુબલિ સામે યુદ્ધે ચડ્યો. બન્ને ભાઈઓ વચ્ચે મોટું યુદ્ધ થયું. આ યુદ્ધમાં બાહુબલિના મુષ્ટિપ્રહારથી ક્રોધે ભરાઈને ભરતે બાહુબલિને મારવા માટે ચક્ર મોકલ્યું.
માતા ઐક્ષણા ગદ્ગદ્ સ્વરે કહેવા લાગી, “બેટા! તારો પુત્રપ્રેમ તો શી વિસાતમાં છે? પુત્રપ્રેમ તો તારા પિતાનો તારા માટે હતો−' પછી માતા અતીતની ઘટનાને તાજી કરીને કહેવા લાગી, ‘બેટા! તું જ્યારે ગર્ભમાં હતો ત્યારે મને પાછલા ભવના વૈરસંબંધને કારણે પતિના આંતરડાં ખાવાનો દોહદ થયેલો. અભયકુમારે કૃત્રિમ જોકે પાછળથી ભરતને પથાત્તાપ થયો અને બાહુબલિને પણ આંતરડાં લાવીને એ દોહદ પૂરો કરેલો. તારો જન્મ થયો. પણ મને પ્રવ્રજ્યા અંગીકાર કરીને કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું. (૪) પત્ની પતિનો અનર્થ કરે
આવો દુષ્ટ દોહદ થવા બદલ તારા તરફ તિરસ્કાર પેદા થતાં મેં તને ઉકરડે નંખાવ્યો. ત્યાં તારી એક આંગળી કૂકડાએ કરડી ખાધી. તારા પિતાને જાણ થતાં જ ઉકર્ડથી તને ઘેર પાછો લઈ આવવામાં આવ્યો. કૂકડાએ કરડી ખાધેલી આંગળી કોહી જવાથી ત્યાં પરુ ઝરતું હતું. એની પીડાને લઈને તું ખૂબ રડતો હતો. તારા પિતાએ તારી પુરુ ઝરતી આંગળી મોઢામાં લઈને ચૂસી લીધી અને એ રીતે તને રડતો અટકાવ્યો હતો.'
આ વૃત્તાંત માતાના મુખે સાંભળીને કોણિકનું હૃદય પીગળ્યું. કાષ્ઠપિંજરનું બંધ દ્વાર ખોલી નાખવા અને પિતાને મુક્ત કરવા એ ફરસી લઈને દોડ્યો. પિતાએ પુત્રને ફરસી સાથે દોડી આવતો જોઈને વિચાર્યું કે નક્કી, મારો પુત્ર મારી હત્યા કરવા ધસી આવે છે. એટલે શ્રેણિક રાજાએ આંગળીની વીંટીમાં છૂપાવેલું તાલપુર વિષ ખાઈ લઈને આત્મહત્યા કરી લીધી જે ભવિતવ્ય હતું તે થઈને જ રહ્યું. (૬) મિત્ર મિત્રનો અનર્થ કરે
૨૨
પ્રબુદ્ધ જીવનઃ જૈન સાહિત્ય કથા વિશ્વ વિશેષાંક
શ્વેતાંબિકા નગરીમાં પ્રદેશી રાજા રાજ્ય કરતા હતા. આ રાજાને સૂર્યકાન્તા નામે રાણી હતી. આ રાજા ઘણા નાસ્તિક હતા. એક વાર કેશી ગણધર નગર બહારની વનભૂમિમાં પધાર્યા. રાજાના ચિત્ર નામે મહેતા હતા તે ખૂબ જ ધર્માનુરાગી હતા. એટલે તેઓ રાજાને ઘોડા ખેલાવવાના બહાને વનમાં પધારેલા કેશી ગણધર પાસે લઈ ગયા. ત્યાં ગુરુમુખે ધર્મદેશના સાંભળીને રાજા નાસ્તિક મટીને ધર્માભિમુખ બની ગયા. શ્રાવકના બાર તો પૈકીનું એક પૌષધરત એમકો લીધું. આ વ્રતમાં ધર્મની પુષ્ટિ અર્થે સાંસારિક પ્રવૃત્તિઓથી વિમુખ થઈને ઉપાશ્રયમાં સાધુ જેવો સંયમ પાળવાનો હોય છે. આ પોષવ્રતના પારણાના દિવસે રાજાની પત્ની સૂર્યકાન્તાએ અન્ય પુરુષ પ્રત્યેની આસક્તિને લઈને પોતાના જ પતિને પારણા નિમિત્તેના આહારમાં વિષ આપ્યું. જોકે કેશી ગણધરના સંયોગને કારણે પ્રદેશી રાજા સદ્ગતિને પામ્યા. (૫)
પુત્ર પિતાનો અનર્થ કરે
રાજગૃહી નગરીમાં શ્રેણિક રાજા રાજ્ય કરતા હતા. એમને ચેલ્લણા રાણીની કૂખે જન્મેલો કોણિક નામે પુત્ર હતો. જ્યારે અન્ય રાણીથી થયેલા બે પુત્ર હલ્લ અને વિકલ્લ હતા. પ્રેશિક રાજાએ હલ્લ અને વિહલ્લને દેવતાઓએ આપેલા હાર, કુંડળ જેવા અલંકારો અને સેચનક હાથી ભેટમાં આપ્યા. એ સમયે કોણિકને રાજ્ય આપવું એવી શ્રેણિક રાજાએ મનથી ઈચ્છા કરી. પરંતુ હલ્લવિહલ્લ એ બે ભાઈઓને અપાયેલી ભેટ જોઈને કોણિકના મનમાં ઈર્ષ્યા પેદા થઈ. એટણે એણે રાજ્યના બધા સામંતોને વશ કરી લીધા અને પિતાને કાષ્ઠપિંજરમાં કેદ કરી દીધા. એટલું જ નહીં, આ પુત્ર પિતાને રોજ પાંચસો ફટકા મરાવવા લાગ્યો.
થોડાક સમય પછી કોણિકની પત્નીએ પુત્ર પ્રસવ્યો. એક દિવસ કોણિક પોતાના પુત્રને ખોળામાં બેસાડી ભોજન કરતો હતો. ત્યારે પુત્રે પિતા કોણિકના ભાણામાં પેશાબ કર્યો. કોણિક નજીકમાં બેઠેલી પોતાની માતા ચેલ્લણાને મોં મલકાવીને કહેવા લાગ્યો, ‘માતા! જોયોને મારો પુત્રપ્રેમ! મારા પુત્રે ભાણામાં પેશાબ કરવા છતાં મને જરાય ગુસ્સો આવ્યો જ નહીં.'
ચાણક્ય નામના બ્રાહ્મણે પર્વતક નામે રાજાને પોતાનો મિત્ર બનાવ્યો. પછી મિત્રના સહયોગમાં સેના લઈને પાટલિપુત્રના નંદ રાજાને હરાવીને રાજ્ય પડાવી લીધું. યુદ્ધ જીતવામાં અને નંદ રાજાને હરાવવામાં પર્વતક રાજાએ ચાણક્યને સહાય કરી હોઈ પાટલિપુત્રના અડધા રાજ્યનો તે લેણદાર બન્યો. ચાણક્યને આ ગમતી વાત નહોતી. એટલે ચાદાક્યે એક યુક્તિ કરી. નંદરાજાની એક પુત્રી વિષકન્યાના લક્ષણો ધરાવે છે એ જાણી લઈને ચાણક્યે એ કન્યાને પર્વતક સાથે પરણાવી. અને એ વિષકન્યા દ્વારા મિત્ર ઉપર જ વિષયોપચાર કરાવ્યો. પરિણામે પર્વતક રાજા આ વિષપ્રયોગથી મૃત્યુ પામ્યો. ત્યારપછી ચાણક્યે પાટલિપુત્રનું સઘળું રાજ્ય પોતાને અંકે કરી લીધું.
(6)
સ્વજન સ્વજનનો અનર્થ કરે
ગજપુર નગરમાં અનંતવીર્ય નામે ક્ષત્રિય રાજા રાજ્ય કરતો હતો. એ રાજાની જે રાણી હતી એની બહેન રેણુકા બ્રાહ્મણકુળના જમદગ્નિ તાપસને પરણી. એક વાર આ રેણુકા પોતાની બહેનને મળવા ગજપુર આવી. ત્યાં પોતાના બનેવી અનંતવીર્ય સાથે દેહસંબંધ બાંધી બેઠી. એનાથી રેણુકાને એક પુત્ર જન્મ્યો. જમદગ્નિ ઋષિ પત્ની રેણુકાને પાછી લઈ આવ્યા. જમદગ્નિના પ્રથમ પુત્ર રામને વિદ્યાધર દ્વારા
| SR No. | 526037 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 2011 08 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Dhanvant Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 2011 |
| Total Pages | 68 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 2 MB |