Prabuddha Jivan 2011 Year 58 Ank 01 to 12

SR No.: 525996
Original Sutra Author: N/A
Author: Dhanvant Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 2011
Total Pages: 402
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 31 MB

Page 110

૧૦
પ્રબુદ્ધ જીવન
એપ્રિલ, ૨૦૧૧
(૪).
પ્રસંગે બરાબર ‘સમ' રહે છે તેને ‘પૂજ્ય' કહેવો.
લડાઈ-ઝઘડો થાય એવી કથા-વાત-જ જે કરતો નથી. કોઈના तहेव दहरं च महल्लगं वां, इत्थीं पुमं पव्वइयं गिहिं वा । ઉપર ગુસ્સો કરતો નથી, પાંચ ઇંદ્રિયોને સંયમમાં રાખનાર છે,
નો દીન નો વિયરિવંસજ્જા, યંમં વોહં થવસ પુન્નો II II શાંત વૃત્તિવાળો છે, જેનાં મન, વચન અને શરીર ધ્રુવપણે સંયમમાં નાનો તેમ જ મોટો ભલે ને પછી સ્ત્રી હોય, પુરુષ હોય, દીક્ષિત જ જોડાયેલાં છે, કોઈ નિમિત્તને લીધે જે ગભરાતો નથી-ઉપશાંત હોય કે ગૃહસ્થ હોય તેમની-કોઈ પણ જાતની મનુષ્યની નિંદા ન છે અને કોઈનો અનાદર કરતો નથી, તેને ‘ભિક્ષુ' કહેવો. કરે, બદબોઈ ન કરે, અહંકારનો ત્યાગ કરે તથા ક્રોધનો પણ ત્યાગ નો સહર્ડ ટુ મટા, નવો–પહાર–તજ્ઞMો ય | કરે તેને ‘પૂજ્ય' કહેવો.
भय-भेरव-सद्द-सप्पहासे, समसुह-दुक्खसहे अजेस भिक्खू ।।५।। तेसिं गुरूणं गुणसायराणं, सोच्चाण मेहावी सुभासियाई ।
સ્પર્શ, જીભ, નાક, આંખ તથા કાન અને મન; એમને વરે મુઠ્ઠી પંવર તિરો,
વ સીયાવાસ પુષ્પો | ૨૦ || અણગમતા વિવિધ પ્રસંગો આવતાં જે શાંત ભાવે સહન કરે છે ગુણના સાગર એવા ગુરુજનોનાં આવાં સુવચનો સાંભળીને, અર્થાત્ કોઈ ગુસ્સો કરે-વઢે, કોઈ માર મારે કે કોઈ તિરસ્કાર-અપમાન જે બુદ્ધિમાન સાધક મુનિ, પાંચ મહાવ્રતોને બરાબર આચરે; મન, કરે તે તમામને શાંત ભાવે જે સહન કરે છે તથા ભયંકરમાં ભયંકર વચન અને શરીરને બરાબર સંયમમાં રાખે તથા ક્રોધ, માન, માયા શબ્દોને અને ભયાનક અટ્ટહાસવાળા અવાજોને જે સમભાવે સહન અને લોભ એ ચારે કષાયોથી દૂર રહે તેને ‘પૂજ્ય' કહેવો. કરે છે, સુખોને પણ સમભાવે સહે છે તેમ જ દુ:ખોને પણ સમભાવે
જે સહે છે તેને ‘ભિક્ષુ' કહેવો. fમમવું-સુત્ત – ભિક્ષુ સૂત્ર
अभिभूय कायेण परीसहाई, समुद्धरे जाइपहाउ अप्पयं । रोइअनायपुत्तवयणे, अप्पसमे मन्नेज्ज छप्पि काए ।
विइत्तु जाई-मरणं महब्भयं, तवे रए सामणिए जे स भिक्खू ।।६।। પંથ ય ાસે મહબૂયાડું, પંવાસવસંવરે ને સમજવૂ ૬ IT
સંયમની સાધનામાં વિઘ્નરૂપ આવતા પરિષહોને શરીર વડે જ્ઞાતપુત્ર ભગવાન મહાવીરના વચનોમાં જેને અસાધારણ રુચિ સમભાવે સહન કરે છે અને એ રીતે સહન કરીને, એ પરિષહોને છે અને એને લીધે જ જે છએ પ્રકારના જીવોને પણ પોતાના આત્મા હઠાવીને આ પ્રપંચમય વાતાવરણમાંથી પોતાને જે બચાવતો રહે છે, સમાન માને છે અર્થાત્ કોઈ પણ જીવને દુઃખ થાય તેવી જેની પ્રવૃત્તિ અને જન્મ-મરણના ફેરાને મહાભયરૂપ સમજીને શ્રમણધર્મને દઢ કરનારા નથી તથા જે પૂરેપૂરાં પાંચ મહાવ્રતોને સાવધાનતાપૂર્વક સ્પર્શે છે - તપમાં જે તત્પર રહે છે તેને “ભિક્ષુ' કહેવો. આચરે છે અને જે પાંચે આસવોથી દૂર રહે છે તેને “ભિક્ષુ' કહેવો. હત્યસંગપાયસંન, વાયસંના સંનાિ | चत्तारि वमे सया कसाए, धुवजोगी य हविज्ज बुद्धवयणे ।
अज्झप्परए सुसमाहिअप्पा, सुत्तत्थं च वियाणइ जे स भिक्खू ।।७।। સરળ નિષ્ણાયરૂવ–૨g, Fહિનો પરિવ7 નેસfમવરવૂ IIT હાથે જે સંયમપૂર્વકના વર્તનવાળો છે, એ જ રીતે પગે અને ક્રોધ, માન, માયા અને લોભ એ ચારે કષાયોનો જેણે સદાને વચને તથા ઇંદ્રિયો દ્વારા સુદ્ધાં સંયમપૂર્વકના વર્તનવાળો માટે ત્યાગ કરી દીધો છે, જ્ઞાની પુરુષના વચનોમાં જેનું મન ધ્રુવ અધ્યાત્મભાવમાં જે તત્પર છે, જેનો આત્મા સુસમાહિત છે અને છે, વચન અને શરીર પણ એવું જ ધ્રુવ છે. અર્થાત્ જેનાં મન, સૂત્રના અર્થને બરાબર જે જાણે છે તેને ‘ભિક્ષુ” કહેવો. વચન અને શરીર જ્ઞાની પુરુષના વચન પ્રમાણે જ, ધ્રુવ થઈને વર્તે ૩વરશ્મિ સમુચ્છિ, મnિ, મત્રીયjછે, પુનિપુતા | છે; તથા જે ધનની અપેક્ષા વિનાનો છે–પોતાની પાસે સોનું-રૂપે વિયસન્નિોિ વિર, સવ્વસંવા િય ને સમરહૂ II૮ || કે બીજું ચલણી નાણું રાખતો નથી અને ગૃહસ્થના પ્રપંચવાળા સંયમની સાધના માટે જરૂરી એવાં સાધનોમાં ય જે આસક્ત ન સંબંધને જે અનુસરતો નથી તેને “ભિક્ષુ' કહેવો.
હોય, ખાવાપીવામાં લાલચુ ન હોય, અજાણ્યા કુટુંબોમાં ફરી ફરીને सम्मदिट्ठि सया अमूढे, अस्थि हु नाणे तवे संजमे य ।। ઉછવૃત્તિથી નિર્દોષ ભિક્ષા મેળવતો હોય, સંયમને બગાડનારા तवसाधुणइ पुराणपावगं, मण-वय-कायसुसंवुडे जे स भिक्खू ।।३।। દોષોથી દૂર ભાગતો હોય, ખરીદ કરવું, વેચવું અને ભેગું કરવું એ જે સમ્યગ્દર્શી છે-સત્ય અસત્યનો જાણકાર છે, જે સદા ત્રણેથી અટકેલો હોય તથા રાગવાળા તમામ સંબંધોથી દૂર ને દૂર પોતાનાં જ્ઞાન, તપ અને સંયમનાં કર્તવ્યો વિશે મોહ વગરનો છે, રહેતો હોય તેને ‘ભિક્ષુકહેવો. તથા પાપનો નાશ કરવાના સંકલ્પ સાથે તપ તપીને જે પોતાના મતોત્ર મરહૂનરસેસુ nિહે, કંઇ વરે નીવિય નાગરવે છે પુરાણા પાપોને ખંખેરી નાખે છે અને મન, વચન તથા શરીરને ઢંઢવ સવાર–પૂયાં વ, વાડિયપ્પા દે નેસમરહૂ ૬IT. સયમમાં રાખે છે તેને ‘ભિક્ષુ' કહેવો.
ભિક્ષુ થયા પછી જે અચપળ રહે છે, રસોનો લાલચુ નથી, ભિક્ષા न य वुग्गहियं कहं कहिज्जा, न य कुप्पे निहुइन्दिए पसन्ते । સારુ ઉછવૃત્તિથી ફરતો રહે છે, જીવવા વિશે મોહવાળી તત્પરતા સંગને ધુવં નોરોગ નુજો, ૩વસંતે વિદેડા ને સ મિરહૂ I૪Tી દાખવતો નથી, પોતાના ધામધૂમ, સત્કાર, સામૈયાં અને પૂજાનો