Prabuddha Jivan 2009 Year 19 Ank 01 to 12 - Ank 03 is not available

SR No.: 525994
Original Sutra Author: N/A
Author: Dhanvant Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 2009
Total Pages: 320
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 5 MB

Page 49

તા. ૧૬ માર્ચ ૨૦૦૯
પ્રબુદ્ધ જીવન
(:
નિહાળવા મળે છે. પરંતુ તે સમજાવતા પૂર્વે શ્રી મહાવીર સ્વામી પ્રામાણિકતાથી વ્યવહાર કરવાથી સુખ પ્રાપ્ત થાય છે, વિજય મળે છે કહે છે :
જ્યારે અપ્રમાણિકતાથી પરાજય મળે છે. અપ્રમાણિક લોકોનો વિશ્વાસ नीतिधर्मो मया प्रोक्ता नित्यानित्या: स्वरुपतः।
કરવો જોઈએ નહિ. લોકોનું કલ્યાણ કરનાર પ્રામાણિકતા એજ મોટો जैना: श्रयन्ति तान्युक्ता: देशकालविवेकतः।।
ધર્મ છે. અપ્રમાણિક વર્તન કરનાર લોકોની ઉન્નતિ થતી નથી, દેશ, | (નીતિયોગ, શ્લોક ૮) રાજ્ય કે મહાસંઘમાં પ્રામાણ્ય એ પૂર્ણ શાંતિદાયક છે.' ‘નિત્ય અને અનિત્ય સ્વરૂપવાળા નીતિધર્મો મેં કહ્યાં છે. જેનો દેશ
(નીતિયોગ, શ્લોક ૧૫, ૧૬, ૧૭) અને કાળને આશ્રયીને વિવેકની મુક્તિપૂર્વક તેનો આશ્રય લે છે.' આજકાલ કોઈનું લેવું અને પછી ન આપવું, પડાવી લેવું એ
દ્રવ્ય, ક્ષય, કાળ અને ભાવને આશ્રયીને સમયે સમયે જે જે ફેશન બનવા માંડી છે. વચનની કિંમત જેવું જાણે રહ્યું જ નથી. પરિવર્તન આવ્યા તેમાંથી કોઈ બાકાત રહી શકે નહિ. અહીં પણ હવે શ્રી મહાવીર વાણી સાંભળોઃ એજ સૂચન ઉપલબ્ધ થાય છે કે હવે જે નીતિયોગનું કથન થશે તે “આપેલા વિશ્વાસનો ઘાત કરવો એ મહાપાપ છે.” વિવેકની મુક્તિપૂર્વક સૌ માનશે અને તે પંથે ચાલશે.
(નીતિયોગ, શ્લોક ૨૩). નીતિયોગમાં દર્શાવાયેલ ધર્મોનો શો હેતુ છે તે વિશે ગ્રંથકાર પ્રત્યેક ધર્મી માટે શ્રી દેન, ગુરુ અને ધર્મ તો શરણાધાર છે. સ્પષ્ટ છે. શ્રી મહાવીર વાણી સાંભળોઃ
તેની સદાય પૂજા, ભક્તિ, સેવા કરવા જોઈએ. જૈનધર્મમાં કોઈની સર્વ વિશ્વના હિત માટે તથા વ્યવસ્થા માટે વિવેક આપનાર, ધર્મના પણ નિંદા પાપ ગણાય છે, વિધર્મીની પણ નિંદા ન થાય તો પોતાના સામ્રાજ્યને વધારનાર નીતિધર્મો મેં કહ્યાં છે. દેશ અને કાળનો વિચાર પૂજ્ય એવા ધર્મની નિંદા તો કેમ થાય? ધર્મની નિંદાથી આપણે કરીને ગૌણ તથા મુખ્યનો વિવેક કરીને સર્વશક્તિ વધારનાર હોય તે ધર્મથી તો દૂર થઈએ જ છીએ પણ જે ઉત્તમ પ્રાપ્તિ થઈ છે તેની નીતિને જ અનુસરવું જોઇએ.'
શ્રદ્ધા ગુમાવીએ છીએ. સજ્જનો કોઈ પણ નિંદા કે ટીકાથી દૂર જ (નીતિયોગ, શ્લોક ૧૧, ૧૨, ૧૩) રહે છે કેમ કે તેનાથી મનની શાંતિ ખંડિત થાય છે. વાંચોઃ પ્રામાણિકતા જીવનનો પાયો છે ને તેમાંથી જ ઉન્નતિ પ્રાપ્ત “મારી નિંદા કરનારા ગુરુ વગેરેની નિંદાના દોષને કારણે પાપકર્મના થાય છે. આજે સૌથી વધુ જરૂર ઈમાનદારીની ઉભી થઈ છે.દરેકને વિપાકથી નરાધમ બનીને નરકમાં પડે છે. જૈનધર્મની નિંદા કરનારા જલદી, ગમે તે રસ્તે શ્રીમંત થવું છે ને તે માટેના પ્રયત્નમાં સૌથી ધર્મઘાતકો છે. સાધુઓને દુઃખ આપનારા લોકો નરકમાં જનારા બને વધુ ભોગ પ્રામાણિકતાનો જ લેવાય છે. લોભ માનવી પાસે શું ન છે. પરસ્પર વિધર્મી હોય તેવા લોકોની પણ નિંદા કરવી જોઈએ નહિ. કરાવે? પિતા પુત્રને હણે, પુત્ર પિતાને હણે : મા પરિવારની ન સત્યનો વિચાર કરીને હંમેશાં સત્યનો સ્વીકાર કરવો જોઈએ.' રહે, સંતાનો માતાને હડે હડે કરે! પેલી જાણીતી ઉક્તિ છે ને કે
(નીતિયોગ, શ્લોક ૨૪, ૨૫, ૨૬). માતાની ઝૂંપડીમાં પાંચ પુત્રો સમાય, પણ પાંચ પુત્રોના મહેલમાં માતા, પિતા કે માતૃભાષાનું મૂલ્ય ઘણું મોટું છે. ગ્રંથકાર તેમને એક મા ન સમાય! લોભને કારણે જ છેતરપિંડી થાય, લોભમાંથી યાદ કરે છેઃ જાતજાતના પ્રપંચ ઉભા થાય. દયા જેનો ધર્મ છે તેવો ડૉક્ટર હંમેશાં માતા પિતાની પૂર્ણભક્તિથી સેવા કરવી જોઈએ. તેમજ, સેમ્પલની દવા વેચીને દર્દીને લૂંટતો જોવા મળે. મજબૂત કન્સ્ટ્રક્શન કુટુંબ વગેરે પોતાના જ્ઞાતિબંધુઓની સહાયતા અને પાલન કરવા કરવું જેની ફરજ છે તેવો બિલ્ડર હલકો માલ વાપરે, ગરીબ વ્યક્તિને જોઇએ.' સસ્તું અનાજ આપવું જેનું કાર્ય છે તેવો વેપારી બ્લેક માર્કેટમાં ‘હમેશાં માતૃભાષાની સેવા કરવી જોઈએ. દેશ પ્રેમ રાખવો જોઈએ. રેશનીંગનો માલ વેચી નાંખે, સ્કૂલમાં સરસ શિક્ષણ આપવું જેનું ગુરુ વગેરેની પ્રેમપૂર્વક સેવા કરવી જોઈએ.' કર્તવ્ય છે તેવો શિક્ષક ટ્યૂશનના કલાસમાં જ ભણાવે-આ બધું શું
(નીતિયોગ, શ્લોક ૨૯, ૩૦). છે? દૂધમાં પાણી ભેળવવું, પેટ્રોલમાં સોલવન્ટની ભેળસેળ કરવી, વ્યસનની ભયંકરતાનો ખ્યાલ સૌને છે. જીવન, પરિવાર, માલ ઓછો ભરીને વધુ પૈસા પડાવવા, અમલી ને નકલી ચોપડા સમાજ, રાષ્ટ્રના કલ્યાણ માટે વ્યસનમુક્ત સમાજનું નિર્માણ કરવું રાખવા-આ બધું શું છે? ધર્મના નામે પૈસા પડાવવા, ટ્રસ્ટી બનીને જોઈએ. વ્યસનમાંથી ગરીબી, કુટુંબ કલેશ, કર્મબંધન અને પૈસાની ગોલમાલ કરવી, ઘાસચારાના પૈસા જ હજમ કરી જવા-આ ભવાંતરમાં દુઃખદ ભવભ્રમણ વગેરે કેવી મુશ્કેલી સર્જાય છે તે બધું શું છે?
જ્ઞાનીઓ હંમેશાં કહે જ છે. આજકાલ ખાવા-પીવામાં દારૂ, લોભનું લીસ્ટ ધારીએ તેટલું લાંબું કરી શકાય તેમ છે. લોભની માંસાહાર જે રીતે વધતા જાય છે તે માટે તમામ ધર્મપુરુષોએ ચેતીને વાતનો કોઈ અંત નથી. લોભને થોભ નથી. લોભને અટકાવે માત્ર સમાજને તેનાથી મુક્ત કરવા વિરાટ અભિયાન ચલાવવા જેવું છે. એક જ ચીજ : સંતોષ. સંતોષની સખીનું નામ છે પ્રામાણિકતા. સુખી થવું હોય તો આ વિલાસોને છોડવા જ પડશે.