________________
પ્રબુદ્ધ જીવન
નવેમ્બર, ૨૦૦૯
કર્તા
પુસ્તકોની સૂચિ છે.” “ઓહ! બુઢો તેલંગ ને?' પુસ્તક હોય કે પાતળું ચોપાનિયું, હું બધાની એક આચમન
તેમણે પૂછ્યું, ‘ત્યારે તો મને ખબર છે કે આ જ કિંમત આપીશ, દરેક પુસ્તકના બે રૂપિયા. આપો
પુસ્તકો સારાં છે. એ માણસને પુસ્તકોની સારી અથવા ન આપો અને એ બાબતે કોઈ વિવાદ નહીં પુસ્તકો 1) પુસ્તકાલવું છૂપાવો એવી ખબર હતી.’ એમને કહ્યું કે, “આ પુસ્તકો હોય. સમજ્યા?’ હું સમજી ગયો હતો. આખરે
વેચાઈ રહ્યાં છે.” એમણે મને પૂછયું કે, ‘તેલંગના તેલંગના ઘરવાળાઓએ આ પ્રસ્તાવ સ્વીકારી લીધો અહીં મને એક બનાવ ડૉ. આંબેડકરના પુસ્તકપ્રેમ ઘરવાળા કેટલી કિંમત માગી રહ્યા છે? મેં જણાવ્યું અને પુસ્તકોને ટ્રેક્ટરમાં ખડકીને સિદ્ધાર્થ કોલેજ અને મહત્વનાં પુસ્તકો પ્રાપ્ત કરવાની એમની કે, “એક પસ્તકના છ રૂપિયા.' જાણે કે તોફાન પહોંચાડવાની જવાબદારી મને સોપવામાં આવી. તાલાવેલીનો યાદ આવે છે. પ્રસંગવશ, એમાં મારી ઉમટી પડયું, ડૉક્ટરસાહેબ ગુસ્સાથી બોલ્યા, “શું મારો વિશ્વાસ છે કે અહીં તેલંગના એ પુસ્તકોનો નાનકડી ભૂમિકા પર મને થોડુંક ગૌરવ પણ છે.
એ લોકો મને માને છે શું? લખપતિ ?' તેઓ જાણે સંગ્રહ ત્યારથી વિદ્યાર્થીઓની આગામી પેઢીઓને મને વર્ષ તો યાદ નથી. પરંતુ એ ૧૯૫૦નો ચીસ પાડી રહ્યા હતા. “ક્યાંથી આવશે એટલા પૈસા? લાભ આપી રહ્યો છે. જો ડૉકટરસાહેબે ત્વરિત અને દાયકાની શરૂઆતનું કોઈક વર્ષ હશે. મહારાષ્ટ્રના તમને ખબર છે કે પીપલ્સ એજ્યુકેશન સોસાયટી તત્પર જવાબ ન આપ્યો હોત તો તેલંગનો આ સંગ્રહ એક જાણીતા શિક્ષણશાસ્ત્રી ડૉ. એ. તેલંગનું અવસાન પાસે સીમિત ભંડોળ છે. હવે, રાવ, હું તમને બતાવું. કદાચ વેરવિખેર થઈ જાત. થઈ ગયું હતું અને તેઓ પોતાની પાછળ મુંબઈના
તેલંગના ઘરવાળાઓને જણાવી દો કે હું બસ એક માટુંગા સ્થિત પોતાના મકાનમાં એક સારું ગ્રંથાલય પ્રસ્તાવ મૂકીશ, વધારે નહીં. હું પુસ્તકો તપાસીશ
Jયુ. આર. રાવ મૂકતા ગયા હતા. એમના સંબંધીઓ એ પુસ્તકાલય નહીં કે એકેએક પુસ્તક જોઈશ નહીં. ભલે જાડું
સૌજન્ય: “દલિત અધિકાર" સાચવી રાખવા ઈચ્છુક જણાતા ન હતા. તેલંગના એક પાડોશી અને તેમની સાથે ગાઢ આત્મીયતા
સર્જન-સૂચિ ધરાવનારા આર. કે પ્રભુ મારા મિત્ર હતા અને
પૃષ્ઠ ક્રમાંક એમણે તેલંગના મુંબઈવાળા આ પુસ્તકાલયના
(૧) થોડું પ્રકીર્ણ
ડો. ધનવંત શાહ (૨) કર્મનું વિષચક્ર
ડૉ. રમિભાઈ ઝવેરી હજારો પુસ્તકોની યાદી તૈયાર કરવાનું સાહસ કર્યું.
(૩) ‘વસુદેવ-હિંડી'ની શૈલી
ડૉ. રણજિત પટેલ (અનામી) તેઓ એ યાદી લઈને મારી પાસે આવ્યા. એમનું (૪) પત્ર ચર્ચા
જાદવજી કાનજી વોરા માનવું હતું કે આ પુસ્તકાલયને ટુકડે ટુકડે અને
કાકુલાલ છ. મહેતા પસ્તીના ભાવથી વેચાતું બચાવવાનો માત્ર એક જ
શાંતિલાલ સી. શાહ (૫) પૂર્વગ્રહ: વૈમનસ્યનું વિષબીજ
શાંતિલાલ ગઢિયા રસ્તો હતો કે કોઈપણ રીતે ડૉ. આંબેડકરને આ
(૬) સાચા અર્થમાં શાસનસમ્રાટ
ડૉ. ગંભીરસિંહ ગોહિલ પુસ્તકાલયમાં રસ લેતા કરવા અને પ્રભુએ એ કામ (૭) શ્રી મું. જે. યુ. સંઘ દ્વારા ૭૫મી પર્યુષણ મને સોંપ્યું.
વ્યાખ્યનમાળા સંપન્ન
શ્રી કેતન જાની પછી જ્યારે ડોક્ટરસાહેબ મુંબઈમાં અને એમના
(૭) શ્રી જૈન મહાવીર ગીતા : એક દર્શન-૧૩ પ. પૂ. આચાર્ય શ્રી વાત્સલ્યદીપ (૬) જયભિખ્ખું જીવનધારા-૧૨
ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ પ્રકાશક ઠાકર કંપનીમાં આવ્યા તો મેં એ યાદી એમને
(૮) જૈન પારિભાષિક શબ્દકોશ
ડૉ. જીતેન્દ્ર બી. શાહ આપી. એમણે પૂછ્યું કે “આ શું છે?” તો મેં જણાવ્યું (૯) સર્જન સ્વાગત
ડાં. કલા શાહ કે, “એમાં તેલંગના મુંબઈવાળા પુસ્તકાલયના
(૧૦) પંથે પંથે પાથેય..યે કહાની હૈ દીયે કી ઔર તુફાન કી જિતેન્દ્ર શાહ
પ્રબુદ્ધ જીવન : ગ્રાહક યોજના • ૧ વર્ષનું લવાજમ રૂ. ૧૨૫/-(U.S. $15) • ૩ વર્ષનું લવાજમ રૂ. ૩૫૦/-(U.S. $40) • ૫ વર્ષનું લવાજમ રૂા. ૫૫૦/-(U.S. $ 65)| • ૧૦ વર્ષનું લવાજમ રૂ. ૧૦૦૦/-(U.S. $120) • કન્યા કરિયાવર આજીવન લવાજમ રૂ. ૨૦૦૦/-(U.S. $ 150)
ક્યારેય પણ જાxખ ન લેવાની પ્રતિજ્ઞા સાથે ૧૯૨૯થી શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘનું આ મુખ પત્ર ‘પ્રબુદ્ધ જીવન પ્રત્યેક મહિનાની ૧૬મી તારીખે અવિરતપણે પ્રગટ થાય છે અને ગુજરાતી પ્રજાને પ્રેરણાત્મક ચિંતન પીરસતું રહે છે. શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘના પેટ્રનો, આજીવન સભ્યો અને ગુજરાતના સંતો તેમ જ વૈચારિક મહાનુભાવોને “પ્રબુદ્ધ જીવન” વિના મૂલ્ય પ્રત્યેક| મહિને અર્પણ કરાય છે. આર્થિક રીતે નુકસાનીમાં પ્રગટ થતા આ “પ્રબુદ્ધ જીવનને સદ્ધર કરવા ‘પ્રબુદ્ધ જીવન નિધિ'ની સ્થાપના કરેલ છે જેમાં દાનવીરો યથાશક્તિ પોતાના
દાનનો પ્રવાહ મોકલી રહ્યા છે. • વિચારદાનના આ યજ્ઞમાં આપને પણ આપના તરફથી ધનદાન મોકલવા વિનંતી છે. “પ્રબુદ્ધ જીવન નિધિ” અને “કન્યા કરિયાવર આજીવન લવાજમ' આપનારને આવકવેરાની 80 G કલમ અન્વયે કરમુક્તનું પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવશે. ચેક “શ્રી મુંબઈ જેન યુવક સંઘ'ના નામે મોકલશો.કોઈ પણ માસથી ગ્રાહક બની શકાય છે. શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ, ૩૩ મહમદી મિનાર, ૧૪મી ખેતવાડી, એ.બી.સી. ટ્રાન્સપોર્ટની બાજુમાં, મુંબઈ-૪૦૦ ૦૦૪. ટેલિફોનઃ ૨૩૮૨૦૨૯૬ • Website : www.mumbai_jainyuvaksangh.com • email :
[email protected]
a મેનેજર