Prabuddha Jivan 2002 Year 13 Ank 01 to 12

SR No.: 525987
Original Sutra Author: N/A
Author: Ramanlal C Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 2002
Total Pages: 142
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 10 MB

Page 107

.
સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૨
યાપનીય મત દિગંબરોની પ્રાચીન શાખા છે. તેની શરૂઆત ‘ણો ખલુ ઈન્થિ અવો' વગેરે પાઠથી કરે છે. અવનો મોક્ષ ન થાય પણ સ્ત્રી જીવ છે. જીવ સાથે ધર્મસાધકત્ત્વનો નિયમ નથી. અમથો ઉત્તમ ધર્મસાધક નથી હોતા તે બરોબર. સ્ત્રી બધી અવ્ય નથી હોતી. રોસાર પર વૈરાગ્ય, મોક્ષ અને મોક્ષસાધક ધર્મ પ્રત્યે અદ્વેષ, ધર્મવોચ્છા વગેરે હોઈ શકે છે. બધી જ સ્ત્રીઓ સદર્શનની વિરોધી નથી હોતી. તે થતાં આસિક્ય-અનુકંપા નિર્વેદ-હિંગ-કામ પાંચ તો સ્ત્રીમાં દેખી શકાય ને? મુખેતરમાં મઝા નથી. બધીજ સ્ત્રીજાનિ મનુષ્યતર નહીં પુરા માનુષી હોય છે. મનુષ્યોને હોય તેવાં વિશિષ્ટ અવયવો હોય છે. બધી જ સ્ત્રી અનાર્ય દેશમાં જન્મતી નથી. આર્ય દેશમાં પણ જન્મે છે. આર્ય દેશમાં અસંખ્ય વર્ષના આયુષ્યવાળી યુગલિક નથી હોતી. સંખ્યાના આયુષ્યની હોઈ શકે છે. સ્ત્રીઓ બધી ક્રૂર નથી હોતી જ કારણકે સાતમી નરકનું કારણા ી ધ્યાન તેમને નથી હોતું, વળી ઉત્કૃષ્ટ શુભ ધ્યાન વાળી હોઈ શકે જેથી સાતમી નરક આયુષ્યના રૌદ્રધ્યાન સાથે વ્યાપ્તિ નથી. સાતમી નરક અતિ સંકિલષ્ટ રૌદ્રધ્યાનનું સ્થાન છે પણ સ્ત્રી ત્યાં જઈ શકતી નથી. કેમકે 'ધડી ચ સ્ત્રિય:', સાતમી નહીં તો રૌદ્રધ્યાન પણ નહીં, તો પછી શુભમાન નહીં ને? શુધ્ધાન અને સાતથી નકને અવિનાભાવ સંબંધ નથી. સ્ત્રીમાં જો વ્યાપકીભૂત અથવો કારણીભૂત પ્રસ્તુત રૌદ્રધ્યાન નથી તો વ્યાપકીભૂત યા કાર્મીભૂત ઉત્કૃષ્ટ ભધ્યાન ન હોય તો મોક્ષ પણ નહીં. વ્યાપ્તિ સિદ્ધ હોય તો જ આમ રજૂ કરી શકાય. અહીં તેવી વ્યાપ્તિ સિદ્ધ થતી નથી. અતિ ઉત્કૃષ્ટ શુભધ્યાન અને અતિ રૌદ્રધ્યાનને વ્યાપ્તિ નથી. વ્યાપ્ય વ્યાપકભાવ નથી. વ્યાપ્તિ સિદ્ધ થાય તો કાર્ય મોક્ષકારી ઉત્કૃષ્ટ શુભધાન હોવા છતાં સ્વકાર્ય સપ્તમનરકગમનકારી અતિ તીવ્ર રૌદ્રધ્યાન પણ હોય જ. અતિ શુધ્ધાન કરતાં અતિ તીવ્ર રૌદ્રધ્યાન આવી પડ્યું. એટલે તીવ્ર કર્મબંધ, સકળ કર્માયરૂપ મોલ બનેં કેમ? પરમ પુરુષાર્થ મા અટકી જાય. કોઈનો મોક્ષ નહિ. સ્ત્રીનો મોટા અટકાવતો પુરુષનો પણ મોક્ષ નહિ, ઓલામાંથી ચૂલામાં પડ્યાં! જેમ ઉત્કૃષ્ટ શુભ ધ્યાનવાળાને અતિ રૌદ્રધ્યાન નથી. વ્યાપ્તિ નથી, સ્ત્રીને ઉત્કૃષ્ટ શુભયાન માટે બાધા નથી. સ્ત્રીમાં સપ્તમ નરક યોગ્ય ધ્યાનની તાકાત ન હોય તો મોક્ષ પ્રાપ્તિ યોગ્ય ધ્યાનની તાકાત કર્યાથી હોઈ શકે? ઉપર પ્રમાણે સ્થાપ્તિનો બાધ આવશે.
પાંચમાં આરામાં બીજી નરકથી નીચે લઈ જનારા રૌદ્રધ્યાનની તાકાત નથી તેમ ચોથા દેવલોકથી ઉપર લઈ જનારા શુધ્ધાનની તાકાત પાંચમાં આરામાં ક્યાં છે ? સમજવા જેવું એ છે કે તાકાત એટલે શું? સંઘષણ બળ જ ને? પાંચમાં આરામાં પહેલું વજ્ર પદ્મનારાય સંપા નથી તેથી ૭મી નરકનું આયુષ્ય બાંધી શકે નહીં તેમ, શુકલધ્યાન-ક્ષપક પ્રેરિા નથી.
પ્રબુદ્ધ જીવન
જે સ્ત્રી ચોથા આરામાં કે મહાવિદેહમાં જન્મેલીને છઠ્ઠી નકે જવાની યાને વજ્રૠાનારાચ સંઘયણ છે જે હોવાથી તો એનામાં એથી શુકલધ્યાનસંપકોાિ માંડવાની તાકાત છે. તો પછી મોક્ષ કેમ નહીં? સ્ત્રી અને સૂર મતિયુક્ત ન હોવા છતાં રતિ વિષપાનંદની વાસાવાળી સારી નહીં જુ પરંતુ ઉપાત મોઢવાળી નવી જ હોની એવું નથી. ઉપશાંત મોઢવાળી અહ ચારિત્રવાળી નિંદા છે. તે શુદ્ધ ન હોઈ શકે એવું પણ નથી. શુદ્ધ ચારિત્રવાળી, ઔચિત્ય જાળવવું, અપકાર ન કરવો, ઉપકાર કરવો. વગેરે આચારો તેનામાં હોઈ શકે. પરંતુ તેની સ્ત્રી અશુદ્ધ શરીરવાળી સારી નહિ. કેટલીક શુદ્ધ શરીરવાળી હોય છે. તેનામાં બગલ, અનાદિ ભાગોમાં કર્મોની અનુકૂળતા ગંદવાડ વગેરે નથી હોતાં. શુદ્ધ શરીરવાળી
પ્
વ્યવસાય-ઉદ્યમ વગરની ગહ્ય છે. બધી આવી સ્ત્રીઓ વ્યવસાય વગરની નથી હોની; કોઈક પુરતો સંબંધી વસાયવાળી હોય છે. શાસ્ત્રાનુસાર તરસાયમાં વાત હોઈ શકે છે. તેવી સ્ત્રીનો નિષેધ કેમ દૈવી રીતે કરાય? પુરુષની જેમ મોહ-મોહનીય કર્મ સ્ત્રી માટે લગભગ દબાઈ જવાનું કલ્પી શકાય છે.
બધાં સદાચારના પાયામાં ઔચિત્ય, પર-અપકાર વર્જન, એટલે કે પરોપકાર કરવાની વૃત્તિ, પ્રવૃત્તિ અત્યંત જરૂરી ઉચિત છે. તેથી તે સમજે છે કે પોતાનામાં રહેલી બિનજવાબદારી ધાર્મિક દરજ્જાની વૃત્તિ
કે
વર્તાવ સૂચવે છે કે તેને તે વિષે માથે ભાર જ નથી. તે ધર્મ પ્રત્યે બહુમાન હોય તો તેની જવાબદારી શિરે કેમ ન ધરાય? નોકરી કરનારી સ્ત્રી પદ્મ પોતાની જવાબદારીનો ભાર રાખે છે ને? ધર્મીએ વચન વર્તાવ રાખવો જોઈએ કેમકે ધર્મ પ્રત્યે બહુમાન ન હોય તો ધર્મનું અધિકારીપણું જ ઊડી જાય, તેવી ઔચિત્ય પાયામાં અત્યંત જરૂરી છે.
પર-અપકાર વર્જન કેમ જરૂરી? શુદ્ધ આચારમાં બીજાને અપકાર કરવાથી, બીજાનું બગાડવાથી, અહિતાદિ ક૨વાથી દૂર રહેવાનું કહ્યું છે. ઔચિત્યભંગમાં ધર્મની જવાબદારીનું ભાન ન રહેવાથી મુળભુત ધર્માભિમાન, બહુમાન ઊડી જાય છે. બીજાનો અપકાર કરવાથી સ્વાર્થાંધતા અને નિર્દયતા પોષવાથી ધર્મનું અપરો તથા જીવો પર કરવાની દયાનો છેદ ઊડી જાય છે. સ્વાર્થાંધ માણાસમાં ધર્મનો રસ ન રહે, ધર્મની ગરજ રહે પણ તેમાં આંધળો ધર્મમાં પરવાઈ બતાવે છે. ભીખારીને રોટલી આપવાના બદલે મારી હટકે તો દિલમાં ધર્મ વસ્યો કહેવાય? તેવી રીતે ઈર્ષાવશ બીજાને નુકસાન પહોંચાડી ખુશ થાય એને ધર્મ સાથે લેવા દેવા એ ખરી ?
સ્ત્રીના બલાદિમાં સંસ્મૃદ્ધિમ જૂ વગેરેની ઉત્પત્તિ છે, તે રહ્યા ન કરે તેના પ્રત્યુત્તરમાં જણાવે છે- કોઈ સ્ત્રી શું શુદ્ધ ન હોઈ શકે? શું પુરૂષોમાં પણ કેટલાંકને માળામાં જ. લીખ વગેરે હોવાથી એમને પા ચારિત્ર તથા મોમમાં બાધા આવે ને? સ્ત્રી અપૂર્વકાની વિરોધી છે, પણ તેવું નથી. તેઓમાં અપૂર્વકરણાનો સંભવ છે. અપૂર્વકરણવાળી (૬ થી ૧૪ સુધીના ગુણાકાી), નવમા ગુરાઠાથી રહિત સ્ત્રી ઈષ્ટસિદ્ધિ માટે સમર્થ નથી. પણા નવમા ગુણાઠાર્વા ન હોય એવું નથી. રત્રીનો તે માટે સાવ કહ્યો છે. નવગુણા ઢાળ માટે યોગ્ય, પરા બ્ધિ માટે અયોગ્ય હોય તો? તે આમર્ષોષધાદિ લબ્ધિ માટે અયોગ્ય નથી. આજે પણ કાળની યોગ્યતા પ્રમાણે એ લબ્ધિ હોય છે. તો પછી દ્વાદશાંગનો નિષેધ શા માટે ? એનું કારણ એવા પ્રકારનું શરીર દોષરૂપ બને છે. છતાં પણ તકશ્રેણી વાગતાં યોગ્ય કાળે ગર્ભની જેમ ઉપયોગરૂપ ભાવથી દ્વાદશાંગના અસ્તિત્વનો વાંધો નથી. તેથી અકલ્યાણાનું ભાજન નથી. કેમકે તીર્થંકરને જન્મ આપે છે. આથી વધુ કલ્યાણકારી બીજું શું હોઈ શકે? શા માટે તે ઉત્તમ ધર્મની સાધક ન હોય? જે કેવળજ્ઞાની સાધક છે. વળી કેવળજ્ઞાન હોય એટલે નિયમા મોપ્રાપ્તિ થાય જ.
સ્ત્રીત્વ સાથે અપૂર્વકરણનો વિરોધ હોય એટલે મિથ્યાત્વ મોહનીય કર્મ અને ચરિત્ર મોહનીય કર્મને તોડનાર સમર્થ અધ્યવસાયનો વિરોધ હોય, તો સ્ત્રીત્વને લીધે કર્મ તોડનાર ન રહેવાથી સમ્યક્ત્વ અને સાર્ષિક સમ્યક્ત્વ ન પામી શકે કેમકે સ્ત્રીનું સમ્યક્ત્વ પામવાનું શ્રીમુક્તિ નિષેધવાળા માને છે. સ્ત્રી છઠ્ઠા પ્રાપ્ત ગુણાસ્માનથી ૧૪મા અર્ધાગિની
કાર1 સુધીનાં ૯ ગુરૂસ્થાનક પામવાને અયોગ્ય હોય તો કેવળજ્ઞાનમોક્ષ ન પામી શકે તેવું નથી. સ્ત્રીને પછા નવગુણ સ્થાનકનો સંભવ શાસ્ત્ર કહ્યો છે ઃ