Prabuddha Jivan 1998 Year 09 Ank 01 to 12

SR No.: 525983
Original Sutra Author: N/A
Author: Ramanlal C Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1998
Total Pages: 148
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 14 MB

Page 39

તા. ૧૬-૩-૯૮ પ્રબુદ્ધજીવન
૧૫ સુવર્ણનો મૃગ સીતાજી કામ્યાં !
પાશેર લોઢાનું તાળું તને, પેલી પેટી વિષે પૂરી દેશે...સોના ! તને... પ્રતારણા તારી શકે ન કોઇને.”
બંદુક-તોપને બરછી થકી બધે લોઢું જ રાજ કરે છે, , આના વિરોધમાં, જૈન ધર્મના અહિંસાના સિદ્ધાંતને અનુરૂપ એવી લોઢાની ખ્યાતિથી લાજ ધરીને હું ખૂણે છુપાતું કરે છે...સોના ! તને... મેતારેજ મુનિની વાત પણ યાદ કરવા જેવી છે. સોનીને ઘરે વોરવા આજનો યુગ પણ સુવર્ણ અને લોઢાના સંઘર્ષનો યુગ નથી? ડૉ. ગયેલા મેતારજ મુનિ ૫ર સુવર્ણના જવના દાણા ચોર્યાનો આક્ષેપ આવે સુરેશભાઇ જોષીએ “શ્રવનુ'નામના એમના પુસ્તકમાં અત્રતત્ર” નામે છે ત્યારે એ દાણા પક્ષી ચણી ગયું હોવા છતાં-જાણવા છત-મુનિ એક લેખ લખ્યો છે. તેમાં રિલ્કની એક કવિતાનો ભાવાર્થ આપતાં પક્ષી-હત્યાના નિમિત્ત બનતા નથી-મૌન સેવીને-ને પોતે મૃત્યુ પસંદ લખે છે: “સોનું માનવી આગળ કાકલૂદી કરીને કહે છે : કરે છે,
મને ફરીથી ખાણમાં સંતાઈ જવા દો. મારી કહેવાતી અશુદ્ધિને ઇ. સ. ૧૯૧૪માં પ્રગટ થયેલ “સુબોધ ગરબાવલી'ના કવિશ્રી શુદ્ધ કરવા તમે કસોટી કરી, પણ તમે જે નવી અશુદ્ધિ ઉમેરી છે તેથી બાપાલાલ ભાઈશંકર ભટ્ટ “સોના અને લોઢાનો સંવાદ' લખ્યો છે. તો શરમના માર્યા મારે ધરતીમાં સમાઈ ગયા વિના છૂટકો નથી. એક દિવસ, અભિમાનના ગર્વમાં ભૂકુટિ ચઢાવીને સુવર્ણો લોઢાને કહ્યું: રાજાઓના સિક્કા, ધનિકોની લોભી આંગળીની છાપ, ગરીબોના આંસુ, લોઢા ! તને ગણતીમાં કોણ ગણે છે?
હત્યારાઓએ રેડેલ લોહ-બધું મારા અંગ પરથી શી રીતે ધોઈ શકાશે? તારું રાંક જ રૂડું ભણે છે...લોઢા તને...'
રિલ્કના કાવ્યના ભાવાર્થના સમર્થનમાં, સુવર્ણચંદ્રકોના પ્રદાનની મુગટ બની હું તો નૃપશિર બેસું, તું કોદાળ ભોંય ખણે છે, સાંપ્રત ગેરરીતિઓને લક્ષ્ય બનાવીને પછી કહે છે :- “આમ આજે નાણાં ઘરેણાનું હું અધિકારી, ઓજાર તારાં બને છે.'...લોઢા! તને... સુવર્ણચંદ્રકોનું સોનું પણ અશુદ્ધિને કારણે ધરતીમાં સમાઈ જવા ઈચ્છે રંગ રૂપાળો ને તેજ ઘણું મારું, તારું તો મોટું છે કાળું,
છે. એના પર પણ લોલુપ દષ્ટિના ડાઘ છે. દુરુપયોગનું કલંક છે.” શોભે ન તું મુજ સાથે તથાપિ, પામર જાણીને પાળું...લોઢા ! તને...
સુવર્ણ પર લોલુપ દષ્ટિના ડાઘ છે ને દુરુપયોગનું કલંક છે તો અભિમાની સુવર્ણને લોઢું જવાબ આપે છે :
લોઢું પણ ક્યાં શુદ્ધ રહ્યું છે? એના પર પણ લોહીના ડાઘ ક્યાં ઓછા સોના ! તને શાને અભિમાન વાપ્યું?
છે.? અને એના કાળા રંગ જેવાં કાળાં કરતૂતોની કથા તો ન કહી
સહી. સુવર્ણની ઘેલછા અને લોઢાની સંહારશક્તિથી જ સંસ્કૃતિનું તને મેં જ અભય-પદ આપ્યું...સોના ! તને...
સત્યાનાશ જશે. ઉભયનો સદુપયોગ માનવનીતિનો ઉદ્ધારક બની શકે, ફટ ભૂંડા ! તારો તોર ન તૂટ્યો, મેં છીણી મૂકી મૂકી કાપ્યું.
પણ વો દિન કહાં...? એરણ, હથોડાથી ટીપી ટીપી તને રાંક ગણી રૂપ આપ્યું...સોના ! તને શેર-બશેરની તરવાર, સો મણ સોનાને કબજામાં લેશે.
છે
સરસ્વતીચંદ્ર વિરુદ્ધ પ્રમાદધન
- I ડૉ. ગુલાબ દેઢિયા સતત ફેશનમાં રહેવાની ફેશન છે અને ફેશન પ્રત્યે નાક ચડાવી દેખાશે, કારણ કે જિન્સ ફેશન છે. યુનિફોર્મનો અનાદર કરી શકો અણગમો વ્યક્ત કરવાની પણ ફેશન છે.
પણ ફેશનની આણ લોપવી અશક્ય. ફેશન મને તો સૂર્યપ્રકાશ જેવી લાગે છે. એમાં તાજગી છે, સામાન્ય રીતે ભદ્ર વર્ગમાં એવો ખ્યાલ ખરો કે કપડાં માપસરમાં એમાં હંફ છે, ઉત્સાહ છે, ઉષ્મા છે, શિયાળાની સવારે કૂણો તડકો જોઈએ, રંગ ફીકો કે ઊતરેલો ન ચાલે. ફાટેલાં, લાંબા-ટૂંકા, બરછટ ભાવે તેમ બીજાથી આગળ નીકળી જવાની, જુદા તરી આવવાની કપડાં ન ચાલે. પણ જિન્સ તો આ બધાં વિરોધી સુલક્ષણોથી સજ્જ ફેશન ભાવે છે. પણ ફેશન માટે જે ભાવ ચૂકવવો પડે તે એ જરીક છે. ફેશન દેવીએ વરદ હાથ મૂક્યો. શ્રમિક વર્ગની જિન્સ શ્રીમંત અઘરું છે એટલું કબૂલી લઇએ.
વર્ગની-બહુજનની શોભા બની ગઈ. સારું થયું. રોજ ધોયેલાં, ઈસ્ત્રી ફેશન ન્યાપી રાજા જેવી છે અથવા કદરતની સહચરી છે. ફેશન કરેલાં, સુઘડ કપડાં પહેરવાના બુર્જવા ખ્યાલનો જિન્ને ભૂક્કો બોલાવી કહે છે, ખમી ખાઓ. સૌના દિવસો આવશે. ધીરજ ધરો. હું દીધો. વારાફરતી સૌને માથે મુગટ મૂકીશ. સૌનો ફેશનાભિષેક થશે. પાઘડી ફેશન તળેઉપર કરવામાં માને છે. જે ટોચ પર છે તેને તળિયે સલામત રાખો માથું મળી રહેશે. જૂનું, નકામું, પ્રસ્તુત કે અપ્રિય ને જે તળિયે છે તેને શિખરે પહોંચાડે છે. આ ક્રાંતિ હોંશે હોંશે થાય કશું નથી. સાચવી રાખો. ધીરજનાં ફળ ફેશનેબલ હોય છે. છે. “વધુ સગવડભર્યું” જેવું છોગું બધા તર્ક-વિતર્કને શાંત પાપમુ
શાળાએ જતા વિદ્યાર્થીઓને સૌથી મોટો કંટાળો યુનિફોર્મ કહી દે છે. પહેરવાનો હોય છે. એમ કહેવું ન જોઈએ, પણ મહા કંટાળો તો મને એક ફેશન વધુ ગમી છે, જેનો હાલ પ્રાદુર્ભાવ થયેલો છે. એમને ભણવાનો જ હોય છે !) રોજ એકસરખાં એનાં એ જ ગણવેશ સાદા શબ્દોમાં કહીએ તો હાલ એ ફેશન પ્રચલિત છે. પરંતુ એના .. પહેરી, શિસ્ત અને સમાનતામાં રહેવાનો ઢોંગ ગમતો નથી. જે વિશે લખતાં આળસ આવે છે. એ ફેશન તે આળસની પ્રતિષ્ઠા. દિવસે રંગબેરંગી વસ્ત્રો પહેરી શાળાએ જવાની છૂટ મળે ત્યારે તમે ભલે વદતોવ્યાઘાત માનો પણ આળસ વિશે શ્રમ કરીને હું આ બાળકો ખુશખુશાલ હોય છે.
લખી રહ્યો છું. એટલે હું ખરો આળસુ તો ન જ કહેવાઉં. ચાલો, કોલેજ અને યુનિફોર્મ? અસંભવ. કોઈ એવું વિચારી પણ શકે? પ્રયત્ન કરીશ. કોલેજિયનો તે માટે લડી લેવા સદાય તૈયાર હોય છે. શાળાના વર્ષોના યુનિફોર્મનો વિરોધ અહીં મનપસંદ પહેરવેશથી થાય છે. ' આપણે અત્યાર સુધી પ્રમાદને બહુ ઠપકાર્યો, પ્રમાદીને નકામો,
પણ એ જ કોલેજિયનોને દૂરથી જોશો તો ખબર ન પડે તેમ અનાડી, આળસું, જડસુ, ભારરૂપ વગેરે વગેરે કહ્યો. પણ હવે ત્યાં પણ યુનિફોર્મ દેખાશે જ. દશમાંથી આઠ વિદ્યાર્થીઓ તો જિન્સ સમજાય છે કે પ્રમાદ એ તો પ્રમોદ છે. એમાં મોદક છે. આળસ પેન્ટમાં એક જ સ્ટાઇલમાં કોલેજમાં (એટલે કે કોલેજ બહાર !) એ જે આનંદ છે.