________________
તા. ૧-૩-૭૪
પ્રબુદ્ધ જીવન
ગુજરાતમાં હવે શું? ગુજરાતમાં આ લખી રહ્યો છું ત્યારે પણ તેફાને સારી એવા ખ્યાલમાંથી બહાર નીકળી સહયોગની ભૂમિકા ઉપરથી કાંઈક છે. રાષ્ટ્રપતિ શાસન સ્થપાયા બાદ તેની અન્ન વગેરેની કથળેલ ન્યાય માપી શકશે. છેવટે બહારનાં બળોના ભયમાંથી ભારત જરૂર પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે શાંતિથી કામ કરવા દેવાને બદલે ઊગરી જશે અને એકબીજાને પૂરક બની દેશની સમસ્યાઓ વિશે કોઈ ઠેકાણે રાજકીય પ્રશ્ન આગળ ધરીને તેને કોઈ ઠેકાણે અખિલ લોકોને વિશ્વસનીય માર્ગદર્શન આપી શકશે. હિન્દની લડતનાં મંડાણ કરીને વાયુમંડળ ગરમ રાખવાના પ્રયાસ તા. ૨૩-૨-૭૪
ઉ. ન. ઢેબર થઈ રહ્યા છે. વાયુમંડળમાં એટલી આશાંતિ ભરી છે કે નાની નાની
વિશુદ્ધ પ્રેમ વસ્તુઓને કારણે વારંવાર તોફાન ફાટી નીકળે છે. આશાનું કેન્દ્ર માત્ર એક જ છે. આ વિષમ પરિસ્થિતિમાં ગુજરાતને જાળવવાની
વિશુદ્ધ પ્રેમ એ હરેક મનુષ્ય હૃદયના અંતરતમ ભાગમાં જવાબદારી કેન્દ્ર સરકારે લીધી છે. કેન્દ્ર સરકારે પ્રજાને વિશ્વાસ
શાશ્વત પ્રજવળતી જ્યોત છે. એ જોત સદાય પોતાને સ્થાને જીતવાન અને સુવ્યવસ્થા પુનસ્થપિત કરવાને માટે ઠીક ઠીક
સ્થિત હોય છે. એને કોઈ આશા-અપેક્ષા હોતી નથી. નિ:સ્વાર્થ મહેનત કરવી પડશે. પ્રજાને પણ સમજવું પડશે કે તોફાની
ૌકય એ જ એનું પોતાનું આગવું લક્ષણ છે. હૃદયના ઊંડાણમાંથી વચમાં કે જુદા જુદા પક્ષના રાજકીય ભૂહની વચમાં ચા કામ
નિરંતર પ્રગટતી એ જત શરૂઆતમાં મનુષ્યને ઘર તેમ જ કુટુંબ કપરું બનશે, અને ત્યાં સુધી સૌથી નીચેના થર સુધી જીવનજરૂ
તરફ સહજ વાળે છે. ત્યાં પ્રેમ અને સંવાદિતાનું સામ્રાજ્ય ફેલાવવા રિયાતની ચીજો પહોંચાડવામાં જે તંત્રની શકિત ામમાં લાગવી
હરહંમેશ તત્પર રહે છે. જોઈએ તે તેફાને હિંસા, અવ્યવસ્થાને સામનો કરવામાં રોકાઈ
જેમ જેમ મનુષ્યનું જીવન વધુ ને વધુ નિ:સ્વાર્થ સેવા તરફ જશે.
ઢળતું જાય છે તેમ તેમ માયાવી વાસનાના બંધ આપોઆપ ફૂટતા મેં કહ્યું કે હવામાં અશાંતિ ભરી છે. તેને નિવારવા બીજ
જાય છે. આ સમયે હૃદયમાં પ્રજ્વળતી પ્રેમની સ્થિત જ્યોત પણ પણ પગલાં જરૂરી છે. હિંસાને ઈલાજ કાં તો વધારે શકિતશાળી
પિતાને વિસ્તાર કરતી કરતી એક પાવક વ્યાપી જવાળા બને છે. હિંસાત્મક પગલામાં સમાયેલ છે કાં તો ગુજરાતની સમસ્ત
મનુષ્ય આ સમયે સમાજમાં હરકોઈને ઉપયોગી થવા પ્રયત્ન કરે નાત્મક શકિતને સંગઠિત કરી તેને મુકાબલો કરવામાં સમાયેલું
છે. જે કોઈ પણ જાતની અપેક્ષા વગર આ સેવા થતી રહે છે તે છે. ગુજરાતનાં રચનાત્મક બળ છાપરે ચઢી પકારવું જોઈએ
પ્રેમની જયોત જવાલા બની સમસ્ત વિશ્વને અને બ્રહ્માંડને સ્પર્શવા
પ્રયત્ન કરે છે. કે કોઈ પણ ઓઠા હેઠળ હિંસાત્મક કે તેફાનની પ્રવૃત્તિ ગુજરાતના
આ માનવ હવે સાધારણ મનુષ્ય રહે નથી. તેનું વિચારવું, કે દેશના કલયાણમાં નથી. નકારાત્મક વલણ, કે સંદિગ્ધ કે તકવાદી
રહેવું વગેરે લક્ષણે એ વિશ્વમાનવનાં બનતી જાય છે. વલણથી હિંસાને નિવારી શકાતી નથી. ગુજરાતના તમામ પક્ષોનું
આ વિશુદ્ધ પ્રેમની જત એ જ પ્રભુની સ્વયં ત છે. નેતૃત્વ આવાં વલણ ધરાવનાર આંદોલનથી માત્ર અલિપ્ત રહે
એ જ સત ચિત અને આનંદને પોતાનામાં સમાવતી અને પિતાએટલું જ બસ નથી પણ તેમણે તેની સામે અવાજ ઉઠાવવો જોઈએ.
નામાંથી પ્રગટાવતી, સમસ્ત બ્રહ્માંડને વિસ્તરીને શાશ્વત જલી બીજી વસતુ, ભારત સરકારે તેમ જ ગુજરાતે પોતાના હિતને
રહી છે. ખાતર, કહો કે દેશના હિતને ખાતર સમજવું રહ્યું કે ભારતના રાજ
દામિની જરીવાલા કીય કેન્દ્રને નબળું પાડવું તે પણ અત્યારની વિષમ પરિસ્થિતિમાં
જૈન સાહિત્યનાં સુભાષિત પિસાય તેમ નથી તેમ જ આવી ભારતનાં ૧૭ - ૧૮ રાજ્યની બનેલી નાની-મોટી કડીઓમાંથી એક કડીને નબળી પાડવી પોસાય
જો સહટ્સ સહાણે સંગામે દુજજ જિણે છે " તેમ નથી. જેમ સાંકળની મજબૂતીને આધાર એક એક કડી ઉપર
એત્ર જિણિજજ અપાણે એસ સે પરમો જ છે તેમ એક એક કડીની મજબૂતીને આધાર સાંકળની મજબૂતી
(ઉ૦ ૯૩મા)
માણસ ઘોર યુદ્ધમાં લાખ માણસને હરાવે એના કરતાં તે ઉપર છે. ભારત જેવા વિશાળ દેશમાં જ્યાં સુધી ગણતંત્ર પ્રવર્તતું
પિતાના વિષયવિકરને હરાવે તે ઘણા મેટે વિજય ગણાય. છે ત્યાં સુધી અલગ અલગ પક્ષની સરકારે કોઈ કોઈ રાજ્યમાં
કરયલમલિ અસ્મવિ દમણયસ્સ મહમહઈ પેસલ ગુન્ધા | સ્થપાવાની સંભવિતતા છે. જેમ કેન્દ્રમાં પણ કોઈ કોઈ રાજ્યને
તવિઅસ્મવિ સાજણ માણૂસસ મહુરા સમુલ્લાવા | અણગમતા પક્ષનું શાસન પણ શકય છે. પણ કેન્દ્ર તેમ જ રાજ્ય
(ઉ0 ૧૧-૧૪નીચે). સરકારની, આવી સાંકળ કે તેની એક કડી ઢીલી ન પડે તે ચન્દન ઘસાય તો કે તેમાંથી સુવાસ જ નીકળે તેમ સજજનને જોવાની જવાબદારી છે.
સંતાપે તો યે એના મુખમાંથી મીઠા બોલ જ નીકળે. - જ્યારે જ્યારે ભારતની સાંકળ–કહે કે કેન્દ્રવર્તી શાસન ઢીલું
તત્તમિણ સારમિણે દુવાલસંગીઈ એસ ભાવત્થા | પડયું છે ત્યારે હમેશાં બહારનાં બળેએ ભારત ઉપર પિતાની જાળ
ભવ ભ્રમણ સહાય ઈમે કસાણ ચઈજર્જરિત છે. પાથરવાનું શરૂ કર્યું છે. આજના વિશ્વમાં પણ આવાં બળો નથી
જ્યશેખર : ઉપદેશચિતામણિ ૪ પર, કામ કરી રહ્યાં એમ માનીને સબસલામત છે એમ માનીને ન
પાનું ૧૩૪ કેન્દ્ર ચાલી શકે, ન તે રાજય સરકારો. ટૂંકાણમાં આ બંને વચ્ચે સહ
તત્ત્વ આ, સાર આ, બાર અંગને ભાવાર્થ પણ આ જ, કે
જેને લીધે માણસ ભવાટવીમાં ભૂલે ભમે છે તે કાયને ત્યાગ કરવો. યોગ ઉપર જ ભારતની સુદઢ ઈમારત શકય છે.
અપ્પા નઈ વેઅરણી અપ્પા મે કુડસામલી | આ સંદર્ભમાં હું ભારતનું એક શકિતમાન બળ જે સંયુકત
અપ્પા કામદુહા હૈ, અપ્પા મે મiદણ વધ્યું છે કેંગ્રેસ હતી તેને ફરીથી ઉલ્લેખ કરું છું. પરિસ્થિતિ જોતાં આ
આપણે આત્મા મદુરાત્મા બને તો એ વૈતરણી નદી, અને વિભાજિત શકિતની બંને પાંખે ભલે અલગ રહે પણ સહયોગની ફટશામલી; અને સન્માર્ગે ચાલે તે એ કામધેન ને નન્દનવન, ભૂમિકા ઉપરથી કામ કરવા અનુકૂળ બને તો લોકોમાં નવી આશા જાગશે.
(ઉત્તરાધ્યયન સૂત્ર ૨૦૩૬) બંને પાંખે અલગ અલગ રીતે ભારતની સમસ્યાઓને પહોંચી વળશે
દેસાઈ વાલજી ગોવિન્દજી