Page Text
________________
૧૩૨
, જે પ્રબુદ્ધના જીવન
તા. ૧-૧૧-૭૪
-
સર્વોદય, માંસાહાર અને મહાવીર નિર્વાણ શતાબ્દી
મુજ
હાલની અપરા છે અર્થ માનસિક સામા છે
મહાવો
લે છે વગેરે બધા બી
[સર્વ સેવા સંઘના બંધારણમાં સુધારો કરવા માટે નિમાયેલ ઉપસમિતિના સભ્ય તા. ૨૯-૦૪ ને દિને વિનેબાજીને મળ્યા. સર્વ સેવા સંઘ દીર્ધકાળ ટકે એવી સંસ્થા બનાવવી હોય તે તેને આધ્યાત્મિક આધાર છે જોઈએ તે હકીકત લક્ષમાં લઈ વિનોબાજીએ કહ્યું:
“સત્ય, અહિંસા, અપરિગ્રહ તમે રાખ્યું છે તે ઠીક જ છે. તેમાં સંયમ પણ જોડી દો. સંયમને અર્થ માનસિક સંયમ. તેમાં બ્રહ્મચર્ય પણ વ્યાપક અર્થમાં આવી જાય છે. ગૃહસ્થધર્મને સમાવેશ થવા છતાં સંયમની અપેક્ષા રહે છે.” આ સંસ્થાને માધ્યાત્મિક આધાર આપવા માટે બીજા ક્યાં મૂલ્યો દાખલ કરવા જોઈએ એવા પ્રશ્નના જવાબમાં વિનેબાજીએ કહાં, માંસાહાર, એટલે કે માછલી, ઈંડાં, વગેરે બધાથી મુકિત. તે વિશે તેમણે જે કહ્યું તે અહીં આપવામાં આવે છે. - વિનોબાજી ભગવાન મહાવીર અને નિર્વાણ શતાબ્દીનો કેટલો વિચાર કરે છે તે પણ આ લખાણ ઉપરથી દેખાશે. ]..
સર્વ સેવા સંઘના બંધારણમાં સુધારો કરવા માટે નિમાયેલ છાડે છે, તે બધાની સેવ તમને મળશે, ઉપવાસ - દાન લાખે ઉપસમિતિના સભ્યો તા. ૨૯ મી સપ્ટેમ્બરે વિનોબાજીને મળ્યા.
મળશે. એમને રિપેર્ટ જોઈને વિનોબાજીએ સૂચવેલ કેટલીક વાત:
- આજે હિંદુસ્તાનમાં ૫૫ કરોડ લોકે છે. તેમાંથી પાંચ કરોડે (શાંતિસૈનિકના પ્રતિરક્ષાપત્ર બાબત) મને એ જાગ રહેતી માંસાહાર છોડ હશે. ગુજરાત આખું – આદિવાસી અને ડિકે પક્ષવાળા પણ એમાં આવી શકે છે. મારે એ નિશ્ચિત મત હિંદુઓને બાદ કરતાં – માંસમુકત છે. ગુજરાતમાં અઢી કરોડ છે કે શાંતિસૈનિક હોય કે લોકસેવક હોય કે સંઘને સભ્ય હોય, રોકે છે. તેમાંથી બે કરોડ માંસમુકત હશે. પછી રાજસ્થાન, તે દરેક પક્ષમુકત જ હોવો જોઈએ.
મહારાષ્ટ્ર બ્રાહ્મણ, દક્ષિણના લિંગાયત, જૈન વગેરે બધા છે જ. સત્ય, અહિંસા, અપરિગ્રહ તમે રાખ્યું છે, તે ઠીક જ છે.
તે આમ લગભગ પાંચ કરોડ લોકો માંસ નથી ખાતા. બાકીના તેમાં “સંયમ” પણ જોડી દે. સંયમને અર્થ માનસિક રાંય. તેમાં બ્રહ્મચર્ય પણ વ્યાપક અર્થમાં આવી જાય છે. ગૃહસ્થને
જે લેકે માંસ ખાય છે તેમાંથી કે ઘણા લોકે રોજ નથી ખાતા, સમાવેશ થવા છતાં રાંયમની અપેક્ષા રહે છે
મહિનામાં એકાદ વાર કે પંદર દિવસે એકાદ વાર ખાય છે. એ ' મેં કહ્યું છે, જાતિ, વર્ગ, પંથ, ભાષા, પક્ષ, પ્રાંત, એ
રીતે જોતાં ૫૫ કરેડમાંથી વ્યાવહારિક દષ્ટિએ ન ખાનારા ૨૦ કરોડ બધાને અસ્ત એટલે સર્વોદય’ જાતિ, વર્ગ, પંથને ઉલ્લેખ એમાં છે. લગ્ન વગેરે પ્રસંગે કે ખાસ ભોજન સમારંભ વખતે ખાતા હશે. તમે કર્યો છે, પણ ભાષા, પક્ષા, પ્રાંતનેય ઉલ્લેખ કરવો જોઈએ. બાકી, સામાન્ય રીતે જ નથી ખાતા. મળતું જ નથી. બહુ મે આજકાલ ભાષાના આધારે પણ ઝઘડા થાય છે. '
પડે છે. તેથી સર્વ સેવા સંઘ જે પિતાના બધા સેવકો માટે આ સર્વોદયવાળા પિતાની સંસ્થા વિશે શું વિચારે છે? હજાર
માંસાહારમુકિતની વાત સ્વીકારી શકે, તો આધ્યાત્મિક આધાર વરસ ટકનારી રસ્થા, સે વરસ ટકનારી કે પચીસ વરસ ટકનારી?
સારો મળશે, અને મહાવીરના આશીર્વાદ મળશે. ' ' * પ્રત: સ્થાયી હજારો વરસ ટકનારી સંસ્થા હોય તો તેની
ખ્રિસ્તી લેકે માંસાહારી હોય છે તે તમે જાણો જ છો. સેંટ માટે આધ્યાત્મિક સાધાર જોઈએ. સર્વસંમતિ, સર્વાનુમતિ અગ્યિા
પિલ કહે છે -‘આહાર ઈશ્વર-પ્રાપ્તિનું સાધન નથી. આહાર લેવાથી ત્મિક મૂલ્યરૂપે આપણે દાખલ કર્યા છે, તેમ બીજા કયાં મૂલ્ય
આપણી ઉન્નતિ અને ન લેવાથી અવનતિ થવાની છે એવું નથી. આ હેતુસર દાખલ કરવાં જોઈએ?
તેથી મારે અાહીર જો મારા ભાઈને આપત્તિજનક લાગત - વિનેબા: શું તમારી એવી કિંમત છે– મહાવીરની સંવત્સ- હોય તો હું આજીવન માંસાહાર નહિ કરું, કે જેથી મારા ભાઈને રીના સ્મરણમાં બોલી રહ્યો છું - કે તમારા જેટલા સેવકે છે તે બધા માંસાહારથી, એટલે કે માછલી, ડાં વગેરે બધાંથી મુકત ધારો કે હું ખ્રિસ્તી છું, તમે હિંદુ છે. મારે માંસાહાર તમને થઈ જાય? આગળ જતાં હવે માંસાહાર ચાલવાનું નથી. તમારી
ગમતું નથી, તે હું માંસ ન ખાઈ શકું. જ્યાં સુધી નહિ? “વ્હાઇલ વસ્તી વધી રહી છે. ધારે કે એક માંસાહારી બળદને ખાશે. એટલે
ધ વર્લ્ડ સ્ટેન્ડઝ” મતલબ કે કાયમને માટે. હું તો મરવાને જ છું. કે બળદ ખેતરનું અનાજ ખાશે, અને આપણે બળદને ખાઈશું.
પણ મારે પંથ રહેશે. “ખ્રિસ્તધર્મસાર”માં મેં આને શિર્ષક આપ્યું ખેતરનું અનાજ ખાવાને બદલે અનાજ ઉગાડનારને ખાઈશું તો
છે “શિષ્ટાચાર : નિરામિષમ”. અર્થાત નિરામિષ રહેવું શિષ્ટાચાર છે. એક માણસના ૨ હાર માટે ચાર એકર જમીન જોઈશે. પણ જો
પ્રશ્ન : આપણા બધા લોકો કદાચ આને સ્વીકાર નહિ કરે. દૂધના આહાર પર રહીશું, તો બે એકર જમીન જોઈશે અને અનાજ વિનબા: એ તે હું જાણું છું. આને લીધે તમારામાંથી ઉપર રહીશું, તે એક એકર. દિવસે દિવસે જમીન એપછી પડતી
કેટલાક જશે. તો સારું છે. સફાઈ થઈ જશે અને નવા આવશે. મારો
ખ્યાલ છે, વૈષ્ણવ, લિગાયત ઘણા આવશે. એમ જેટલા જશે જવાની. માટે જો સમાજે જીવતા રહેવું હશે, તે માંસાહાર છોડવો જ '
તેની પૂર્તિ થશે અને જશે તે પણ વિચારશે કે રહી જવું કે પડશે.
માંસાહારને પકડી રાખવો? બર્નાર્ડ શોએ કહેલું કે હું મારા પેટને - આધ્યાત્મિક દષ્ટિની વાત અલગ છે. પરંતુ કેવળ જીવવાની પ્રાણીઓનું કબ્રસ્તાન બનાવવા નથી માંગતે. તેઓ માંસ નહોતા દષ્ટિએ, એટલે કે શારીરિક રીતે જીવવા માટે પણ માંસાહાર ખાતા. છોડયે જ છૂટકો છે. આમ, આજે માંસાહારત્યાગની વાત પાછળ હું તો ત્યાં સુધી તૈયાર છું કે તમે ઠરાવ કરે કે મહાવીર– ડબલ એન્જિન લાગી ગયાં છે, તેની પાછળ બેવડું જોર લાગ્યું છે. નિર્વાણની શતાબ્દી છે, તે એક વરસ અમે મસિ નહિ ખાઈએ એક તે આધ્યાત્મિક અને બીજું, જીવન ટકાવી રાખવાની દષ્ટિએ. એમ નક્કી કરીએ તે આવતા વરસે ન ખાવું સહેલું થશે. જેમ તે માંસાહાર છોડવાની હિંમત જો તમે કરી શકે, તે તમને આધ્યા- કે હમણાં તમે કહ્યું કે કેટલાક પ્રાંતોએ એક વરસ માટે શિકારની ત્મિક આધાર મળી જશે. સત્ય, અહિંસા, રાયમ વગેરે તો છે જ. બંધી કરી છે. શિકારનું તે એવું છે કે એક વરસ બંધ કર્યો તે તે ઉપરાંત એક નિશ્ચિત વસ્તુ- માંસાહાર પરિત્યાગ! :
આવતા વરસે બેવડ થઈ શકે છે. પરંતુ કોઈએ જો એક વરસ | હું તમને અને વ્યાવહારિક લાભ બતાવું. આનાથી હિંદુ- માંસાહાર છોડો, તે એને પૂછી શકાય કે એક વરસ છોડો તે હવે તાનના વૈષણવ, શૈવ, કબીરપંથી, જૈન, જેમણે બધાએ માંસાહાર ચાલુ શું કામ નથી રાખતા?
વિનોબા
છે. સફાઈ થી આને લીધે તો
તેનાલ છે પણ
માલિક: શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ. મદ્રક અને પ્રકાશક: શ્રી ચીમનલાલ જે. શહ. પ્રકાશનરથળ: ૩૮૫, સરદાર વી. પી. રોડ, મુંબઈ-૪. ટે. નં. ૩૫૦૨૯૬,
' મુદ્રણસ્થાન: ધી સ્ટેટસ પીપલ પ્રેસ, કોટ, મુંબઈ-૧
| SR No. | 525959 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1974 Year 35 Ank 17 to 24 and Year 36 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Chimanlal Chakubhai Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1974 |
| Total Pages | 256 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 30 MB |