Page Text
________________
૧૨૮
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧-૧૧-૭૪
ના
-
-
-
-
ર '
કદ
-
-
-
a
સંયુકત રાષ્ટ્રસંઘ : સફળ કે નિષ્ફળ? - [ શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘના આશ્રયે તા. ૨૩-૧૦-૭૪ના રોજ “સંયુકત રાષ્ટ્રસંઘ સફળ કે નિષ્ફળ” એ વિષય ઉપર શ્રી રામુ પંડિતનું એક જહેર વ્યાખ્યાન રાખવામાં આવ્યું હતું તેની નોંધ નીચે પ્રગટ કરવામાં આવે છે. -તંત્રી]
જે સંયુકત રાષ્ટ્રસંઘને ૨૯મો જન્મદિન એનાં ૧૩૫ સમુદ્ધ અને ગરીબ દેશની વિકાસની ગતિ વચ્ચેની ખાઈ સભ્યરાષ્ટ્ર દુનિયાભરમાં ઊજવશે. ૧૯૪પથી આજ સુધી રાષ્ટ્રસંઘે
પૂરવા માટે ગયો દસક વિકાસને દસકા તરીકે જાહેર કરવામાં કરેલી કામગીરીની કડક આલોચના થશે. કોઈ એને બિરદાવશે તો
આવેલે ને સમૃદ્ધ રાષ્ટ્રો પોતાની રાષ્ટ્રીય આવકને માત્ર ૧ ટકો
વિકસતાં રાષ્ટ્રોની આર્થિક વિકાસ માટે ફાજલ પાડે એવી અપેક્ષા કોઈ એના મૃત્યુની આગાહી કરશે, પણ એના વિના દુનિયાની દશા વ્યકત કરવામાં આવેલી; પરનું એ અપેક્ષા પાર ન પડી. અાથી કેવી બૂરી હોત એવો વિચાર કદાચ બહુ ઓછાને આવશે. સંયુકત ચાલુ દસકાને બીજા વિકાસ દસકા તરીકે જાહેર કરવા માં આવ્યો છે; રાષ્ટ્રસંઘે એટલી બધી અપેક્ષા લોકોમાં જગાડી છે ને એ પાર
પરનું ખનિજ તેલની તંગીને પરિણામે જન્મેલી આર્થિક કટોકટીને પાડવા માટેની એની શકિત એટલી બધી મર્યાદિત છે કે એના
કારણે દરેક સમૃદ્ધ રાષ્ટ્ર પિતાનું ઘર ટાટું કરવામાં અટવાયું છે કે
ગરીબ રાષ્ટ્રની હાલાકી વધતી જ જાય છે. રૂડ્ઝવેલ્ટે આજથી ત્રીસ સ્થાપક અને સંચાલકોની માનવસહજ નબળાઈઓ ઘણી વાર વર્ષ પહેલાં કહેલું કે માત્ર એક નાનકડા ટાપુ ઉપર પણ ગરીબી લીમાં લેવાતી નથી.
પ્રવર્તતી હશે તે સર્વત્ર પ્રવર્તતી સમૃદ્ધિ માટે એ ખતરારૂપ સંયુકત રાષ્ટ્રસંધ એ કાચનું ઘર છે. એની એક પણ પ્રવૃત્તિ નીવડશે, આ આગાહી સાચી પડતી જતી લાગે છે. ખાનગી નથી ને ખાનગી રહી શકે એવી નથી. એના એકેએક તાજેતરમાં જ વિશ્વબેન્કના પ્રમુખ રૃબર્ટ મેકનામારાએ કહ્યું પગલાની કડક આલોચના થાય છે, ને એને છીંક આવે તે દુનિ
છે કે સમૃદ્ધ દેશેએ પિતાના અત્યંત સમૃદ્ધ નીવડી ચૂકેલા જીવન
ધોરણ ઉપર થોડે અંકુશ મૂકીને પણ વિકસતા દેશની હાલાકી યાના અનેક દેશોને શરદી થાય છે. સંયુકત રાષ્ટ્રસંઘને મૂલવવાના
ઓછી કરવામાં સક્રિય ભાગ ભજવ પડશે. સમૃદ્ધ દેના નાગરિકો માપદંડ દરેક દેશના જુદા છે. આથી એ જે ભૂલ કરે છે તે પહાડ
ગરીબ દેશના નાગરિકો કરતાં ખોરાકમાં ૪૦ ટકા વધુ કેલરી મેળવે જેવી દેખાય છે ને એની પ્રખર સિદ્ધિ ઢંકાઈ જાય છે.
છે. એમનું અક્ષરજ્ઞાનનું પ્રમાણ ચારગણું વધારે છે, આયમર્યાદા એની વ્યાસપીઠ પરથી દુનિયાના અનેક શાણા રાજનીતિજ્ઞોએ ૧૦ ટકા વધારે છે, ને બાળમરણનું પ્રમાણ ૯૦ ટકા ઓછું છે. ભાવિ સમાજનાં સ્વપ્ન કંડાર્યા છે, તે કોઈએ પિતાના જોડા
આથી સમૃદ્ધ દેશે જીવનધેરણ થોડું ઘટાડે તે બહુ બહુ તે એમને
થોડી અગવડ ભોગવવી પડે. પણ ગરીબ દેશેનું જીવનધોરણ છે કાઢીને ટેબલ પર પછાડ્યા છે. આદર્શવાદ ને રાધમતા, સંસ્કારિતા
એ કરતાં નીર જાય છે એ તે મૃત્યુના અને નફફટાઈ, બંનેના સાક્ષી બનવાનું રાષ્ટ્રસંધને નસીબે આવ્યું છે.
માં જઈને જ પડે.
આ કઠોર વાસ્તવિકત વિશે સમુદ્ધ દેશે બેચેન તે છે જ, વિશ્વયુદ્ધથી કંટાળીને નવો આદર્શ સમાજ સ્થાપવાની
એ દેશે કઈ કરવું જોઈએ એમ પાર માને છે. સંયુકત રાષ્ટ્રસંઘમાં અરમાને સાથે જયારે એની સ્થાપના થઈ ત્યારે સેવેલી અપેક્ષાઓ
થતી ચર્ચા કઈક નક્કર કાર્યક્રમ ઘડવા માટેની ભૂમિકા પણ પૂરી પાર પડી નથી. આજે સંયુકત રાષ્ટ્રસંધની પ્રતિષ્ઠા અને લાગવગ
પાડે છે; પરનું ગરીબ રાષ્ટ્ર પોતાની ગરીબાઈ દૂર કરવા વિધેયા ખૂબ ઓસરી ગયાં છે. નક્કર કામ કરતાં ચર્ચા, આક્ષેપ ને દલીલ
ત્મક પગલાં લેવાને બદલે માત્ર સાદ્ધોને દોષ દેવામાં જ વ્યસ્ત બાજીનો અખાડે ત્યાં સ્થપાયે છે. દુનિયાની મહાસત્તાએ પણ
રહે છે. ભૂતકાળના સંસ્થાનવાદના ભૂતને ઢંઢોળ્યા કરવાથી ભાવિ સંયુકત રાષ્ટ્રસંઘ દ્વારા સમસ્યાઓને ઉકેલ શોધવાને બદલે અગ
સુધારવાનું નથી. પુરુષાર્થ વગર પ્રગતિ થવાની નથી એ હકીકત ચેકો જમાવે છે, નિર્ણયને દોર પોતાના હાથમાં રાખે છે ને ધાર્યું ન થાય તે “વીટ'ને ઉપયોગ કરી ન્યાયી નિર્ણય કે પગલાં લેવાતાં
વિક્સતા દેશોએ પણ સમજવા- સ્વીકારવાની જરૂર છે. અટકાવે છે.
સંયુકત રાષ્ટ્રસંઘ ભલે જાદુઈ પરિણામ ન આણી શક ય;
પરનું ઊકળતી તપેલી પરના ઢાંકણાને સમયસર ખેસવાનું કામ . રાષ્ટ્રસંઘના સભ્યો રશિયામાં સાહિત્યકારો, કલાકાર, પત્ર
આંગળાં દઝાહીને પણ એણે ખંતપૂર્વક કર્યું છે ને બે-ત્રણ પ્રસંગ મર, વૈજ્ઞાનિકે, બૌદ્ધિકો વગેરે ઉપર લાદવામાં આવતા અંકુશની દુનિયાને વિશ્વયુદ્ધ ભણી ધસી જતી બચાવી છે. એની માનવતા ટીકા કરે તે રશિયન સત્તાધીશો અકળાય છે ને અમેરિકનોને એવા વાદી પ્રવૃત્તિને એટલી પ્રસિદ્ધિ નથી મળતી, જેટલી એની રાજકીય ભય સતાવ્યા કરે છે કે સંયુકત રાષ્ટ્રરાંધ ઉપર પછાત અને
પ્રવૃત્તિઓને મળે છે. અંશત: નિ:શસ્ત્રીક્રણ સિદ્ધ કરવામાં, કુદરતી
આપાિને ટાણે કમનસીબ માનવને સહાય પહોંચાડવામાં, નાની લોકશાહીવિરોધી રાષ્ટ્રોએ ચાધિપત્ય જમાવી દીધું છે. આવાં
તંગી ઉદ્ભવે ત્યારે અનાજ વહેંચવામાં, માનવહક્કો વિશે જાગૃતિ રાષ્ટ્રોની રાષ્ટ્રસંઘમાં બહુમતી છે એ વાત સાચી, પણ એમની ફેલાવવામાં, રંગભેદ ભૂંસવા અંગે લોકમત કેળવવામાં ને માનવલાગવગ” ન્યાં છી છે, કારણ કે માત્ર સારી બહુમતીથી લેવાતા માનવ વચ્ચે ભાઈચારો વધારવામાં સંયુકત રાષ્ટ્રસંઘે માટે ફાળે નિર્ણયે અમલી બની શકતા નથી. “વાતાવરણનું પ્રદૂષણ કે
પદપા 3 આપ્યો છે. ‘ત્રાસવાદ' જેવી સમસ્યાઓ માટે રાષ્ટ્રરાંધનું સૌજ ય સ્વીકારાય છે
વિશ્વમાં વાતાવરણનું પ્રદૂષણ વધતું જાય છે ને ઉપલબ્ધ ખરું, પણ નિ:શસ્ત્રીકરણ, સંરક્ષણ કરારે, આર્થિક સહાય વગેરે
સાધનાને પ્રમાણમાં વસતિ ખૂબ ઝડપથી વધતી જાય છે ત્યારે બાબતમાં બે સત્તાજૂથે અંદરોઅંદર સમજૂતી કરી છે. રાષ્ટ્રસંઘના ગંભીર કટોકટી ઉદ્ભવવાનો સંભવ છે. આ કટોરીના ઉકેલની ગાવી મહામંત્રી કોર્ટે ડહાઈએ સાચું જ કહ્યું છે કે સત્તાની સમતુલાનું
વિશ્વસહકારમાં છે. સંયુકત રાષ્ટ્રસંઘ વિશ્વસહકારનું પ્રતીક છે. ઠંડું રાજકારણ વિશ્વના મધ્યમ ને નાના કદનાં રાષ્ટ્રોના હિતની અવગણના
યુદ્ધ સાવ ઠંડું પડયું છે ને સહકાર ને તડજોડની ભાવના વધતી કરવાનું ચાલુ રાખશે તે વીસમી સદીની બાકીની ૫ સદીમાં સ્થિર જાય છે ત્યારે તે વિશ્વસંધે વધુ મહત્ત્વને ભાગ ભજવવાની વિશ્વસમાજ સ્થાપવાનું મુશ્કેલ બનશે.
તક ઝડપતા રહેવું પડશે. * ; ઊડીને આંખે વળગે એવી વિશ્વસમસ્યા છે આર્થિક અસ
- સંયુકત રાષ્ટ્રસંઘે શું સિદ્ધ ન કર્યું એની ચર્ચા ક્રવાને બદલે માનતાની. વિશ્વની નાનકડી લધુમતી પ્રજા સમૃદ્ધિમાં આળોટે છે ને
એનું અસ્તિત્વ ન હતા તે દુનિયા કેવી છિન્નભિન્ન હેત, અસ્થિર ૧૦૦ કરતાં વધુ દેરોમાં વસતા કરોડે માનવ ગરીબાઈમાં રહેંસાઈ
ને અજંપાવાળી હેત એ આપણે કેમ વિચારતા નથી? સંયુકત રહ્યા છે. આર્થિક સમૃદ્ધિ પાછળની અધિળી દેટને કારણે અમુક
રાષ્ટ્રસંઘે માનવતાવાદને જિવાડયો છે, એની માવજત કરી છે. દેશની વાર્ષિક વિકાસવૃદ્ધિ એમની વસતિવૃદ્ધિ કરતાં ચાર
ભૌગોલિક સીમાઓ ભલે ન ભૂંસાય, પણ માનવેનાં હૃદય ઉપર પાંચગણી વધારે છે. આથી એમનું જીવનધોરણ ખૂબ ઝડપથી ૨
બાઝેલાં જાળાં દૂર થાય તો પણ સંયુકત રાકસંઘની સ્થાપના વિશ્વ - જતું જાય છે, જ્યારે ગરીબ રાષ્ટ્રોને આર્થિક વિકાસ ગોકળગાયની માટે સાર્થક નીવડી ગણાશે. આપણે આનંદે ઊજવીએ એને ગતિએ આગળ વધે છે ને. વસતિ સસલાની ઝડપે. , સ્થાપનાદિન, એને જન્મદિન,
રામુ પંડિત
| SR No. | 525959 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1974 Year 35 Ank 17 to 24 and Year 36 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Chimanlal Chakubhai Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1974 |
| Total Pages | 256 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 30 MB |