________________
૧૦૮
પશુદ્ધ જીવન
તા. ૧-૧૦–૭૪
પોતાના જ સાથીદાર હોય તેવા ત્રાસવાદીઓને આ લોકો મારી નમાં ડિગ્રીનું મૂલ્ય રહ્યું નથી. શિક્ષણમાં અwાઓ અને માહિતી નાખે છે. ટોકિયો ખાતે નવું આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ મથક બંધાતું હતું ઉપર વધુ વજન અપાય છે. યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓ પણ હવે ત્યારે “રેડ આર્મીના વિદ્યાર્થીઓએ તેને વિરોધ કર્યો. પોલીસે વિદ્યાર્થી- ગોખણપટ્ટી કરતા હોય છે. કડક શિસ્તવાળી સ્કૂલમાંથી પાસ એને હટાવવા કોશિશ કરી ત્યારે વિદ્યાર્થીઓ પોલીસ સામે સીધી થયેલે વિદ્યાર્થી કોલેજમાં આવે છે ત્યારે વિદ્વાન પ્રોફેસરો પાસેથી ઝપાઝપીમાં આવી ગયા અને વહેલી સવારે પોલીસની આખી પ્રેરણાત્મક પ્રવચને અને ઉચ્ચ કક્ષાના શિક્ષણની અપેક્ષા રાખે છે. તેમાં ટુકડીને હથિયારધારી વિદ્યાર્થીઓએ ઘેરી લીધી હતી અને સાફ તેને નિરાંશા મળે છે. પ્રોફેસર ઉદાસીન હોય છે અને ઢસરડા કરી નાખી હતી.
કરતા હોય તેવા લાગે છે. જાપાનની તમામ યુનિવર્સિટીના કલાસમાં અઠવાડિયા પછી પોલીસે બદલે લીધા ત્યારે બીજે દિવસે માઈક્રોફોન ઉપર પ્રેરને બેસવું પડે છે, કારણ કે મેટા વર્ગને એક પોલીસ અફ્સરની પત્ની ઉપર બીડેલે કાગળ ટપાલમાં આવ્યું. ઊંચા અવાજે સંબંધી શકાતા નથી. આને કારણે વર્ગમાં વિદ્યાતે કાગળ ફોડો તો તેમાંથી ‘બૉમ્બ’ ફાટ અને પોલીસની પત્ની ર્થીને રસ રહેતો નથી અને ત્યારે ઉદ્દામવાદી ચળવળવાળા જૂથમાં અને બાજુમાં ઊભેલો તેને બાળક મરી ગયાં. એ પછી પોલીસના વિદ્યાર્થીને રસ જાગે છે. સ્ટાફ કવાર્ટરમાં સંતાડેલા મેલાટોવ નામના બોમ્બ ફાટયા અને પણ જાપાનમાં એક બીજી નવી વાત જોવા મળે છે. જાપાઘણા પોલીસ મરાઈ ગયા. આટલી હિંસાવાદી પ્રવૃત્તિ પછી પોલીસે નની યુનિવર્સિટીના મોટા ભાગના શિક્ષકે પણ ઉદ્દામવાદી વિચારજાપાનભરમાંથી “ડ આર્મી' અને બીજા બે ઉદ્દામવાદી જૂથના નેતા- સરણી ધરાવતા હોય છે. ગુજરાતમાં આપણે જોયું કે વિદ્યાર્થીઓ એને પકડવા ઝુંબેશ ઉપાડી, પણ વ્યર્થ ગઈ.
રાજકીય ચળવળ કરતા હતા, પણ બહુ જોમ આવ્યું નહિ. જ્યારે એક મોટી ટેકરી ઉપર એક જુથના ઉદ્દામવાદીઓ ભરાઈ ગયા
પ્રોફેસરો પણ ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન વિશે ખરાબ બોલવા માંટ્યા હતા. પોલીસે તે ટેકરી આસપાસ ઘેરો ઘાલ્યો, આ ટેકરી ઉપરની ત્યારે વિદ્યાર્થીઓમાં બમણું જોર આવ્યું. પ્રોફેસરને પોતાની આ હોટેલ એક પોલીસ અફસરની સગી મહિલા ચલાવતી હતી. વિદ્યા- - તાકાતને પર હેત નથી. જાપાનમાં ઉદ્દામવાદી માનસને બળ ર્થીએાએ તેને બાનમાં રાખી. “પોલીસ ગોળીબાર કરશે તે તે મહિલાને
આપનારા કેટલાક પ્રોફેસરે છે. આવા પ્રોફેસરો પિતાને “એજ્યુમારી નાખશે” તેવી ધમકી ઉચ્ચારાઈ. દસ ઉદ્દામવાદીઓને પકડવા ૧૦૦૦ જેટલી પોલીસ શિયાળાની ઠંડીમાં ધ્રુજતી ઊભી હતી.
કેશનલ લેબરસં” કહે છે. મોટા ભાગના પ્રેરો સરકારવિરોધી આ આખું દરય જાપાનના ટેલિવિઝન ઉપર પણ બતાવાયું હતું. હોય છે. જાપાનમાં અમેરિકન લકરના થાણા સામે આ પ્રોફેસરો એ પછી પોલીસ ટેકરીના મકાનમાં દોડી ગયા અને બે પોલીસને જબરો વિરોધ કરે છે. ઘણા પ્રેફેસરો વ્યકિતગત સંશોધન પ્રવૃત્તિમાં તે વિદ્યાર્થીઓએ મારી નાખ્યા. એ પછી વિદ્યાર્થીઓ પકડાઈ ગયા. પડયા હોય છે અને વર્ગમાં પૂરતું ધ્યાન આપી શકતા નથી. આવી પોલીસે જોયું કે એ મકાનમાં ચૌદ મડદાં હતાં. આ વૈદ મડદાંમાં એક ગર્ભવતી વિદ્યાર્થિની હતી. પોલીસને પછીથી માલૂમ પડયું કે
નિષ્કાળજી માટે પણ પ્રોફેસરે બડાઈ મારે છે!“હું તો સંશોધન કરું છું; ઉદ્દામવાદમાંથી સરકી જતા વિદ્યાર્થીઓ ઉપર ત્રાસ ગુજારીને અને
કલાસની કોને પડી છે !” તેમણે કરેલા મતપરિવર્તનની શિક્ષારૂપે એમને ખતમ કરવામાં આ બધાં કારણોને લઈ વિઘાર્થીઓ જે રોમાંચક અનુભવો આવ્યા હતા. આમ પાટલી બદલનારાઓને વિદ્યાર્થીએ કરી અને સાહસની અપેક્ષા રાખતા હોય છે તેઓ ઉદ્દામવાદ તરફ આકશિક્ષા કરે છે.
ય છે. પણ ઉપરનું આંતરિક કારણ થયું–એટલે શિક્ષણ સંસ્થાનું વિદ્યાર્થીઓ હિંસા ખાતર હિંસા કરતા નથી. તે સમજી ગયા
આંતરિક કારણ થયું. બીજું બાહ્યો કારણ પણ છે. ભારતની માફક છે કે બળ વગર સિદ્ધિ થતી નથી એટલે જયારે કોઈ પણ રાજકીય નેતા પોતાનાથી ભિન્ન મત ધરાવીને તેને દૂરગ્રહ ચાલુ રાખે ત્યારે
જાપાનમાં જે રૂઢિચુસ્ત પક્ષ સત્તા ઉપર છે તે સામ્યવાદનો વિરોધ તે નેતાને ખાખરો કરવામાં આવે છે. વિદ્યાર્થીઓનાં વિધી જમાં કરનાર છે. આ મૂડીવાદી ગણાતો પકાને વેપારીઓ, ઉદ્યોગપતિઓ પણ લડાઈ થાય ત્યારે વિદ્યાર્થી નેતાને સ્ટીલના પાઈપ કે જે અને માલદાર ખેડૂત તરફથી અઢળક નાણાં મળે છે. લઘુમતીવાળે હથિયાર હાથમાં આવે તેનાથી ઢીબી નાખવામાં આવે છે.
સમાજવાદી પક્ષ સત્તાધારી પક્ષ સામે છાતી કૂટયા કરે છે, પણ કંઈ આ પ્રકારનું હિંસાવાદી વલણ વિદ્યાર્થીમાં ક્યાંથી ઘૂસી
વળતું નથી ત્યારે વિદ્યાર્થીઓને સહકાર માગે છે. મોટા ભાગના ગયું? માનસશાસ્ત્રના એક અમેરિકન પ્રોફેસર શ્રી બેન્જામિન સી.
વિદ્યાર્થીઓ માટે સામ્યવાદી પક્ષ સાથે સંલગ્ન હોય છે. ઘણી વખત ડમૂકે ટોકિોમાં રહીને અભ્યાસ કરતાં તેમને માલૂમ પડયું કે જગ- જાપાનમાં કાંઈ ન કરવાનું હોય ત્યારે ઉદ્દામવાદી સાહસ કરવા માટે તની કેળવણી પદ્ધતિ જ વિદ્યાર્થીના માનમાં પલટો લાવી રહી પેલેસ્ટાઈન ગેરીલા જેવાં દળે સાથેના સહયોગમાં કામ કરવા કે દક્ષિણ છે. ખાસ કરીને જાપાની યુનિવર્સિટીઓની સંખ્યા વધવાની સાથે કોરિયામાં સ્થાપિત હિતોને ઉખેડવા આ “રેડ આમીના વિદ્યાર્થીને દૂષણો વધ્યાં છે.
જાય છે. એ જાણવું રસપ્રદ થશે કે ભારતમાંનું કઈ ઉદ્દામવાદી જૂથ જાપાનમાં ૧૯૩૭ની સાલથી વિદ્યાર્થીઓ અને યુનિવર્સિ- જાપાનના રેડ આમી’ને સંપર્ક સાધે તે ભારત આવીને કોઈ પણ ટીની સંખ્યા કૂદકે ને ભૂસકે વધવા માંડી છે, ત્યારે જાપાનમાં માત્ર પ્રધાનનું ખૂન કરવાનું કામ આ જૂથ ખુશીથી ઉપાડી લે. એ ૪૫ યુનિવર્સિટીમાં ૭૩,૦૦૦ વિદ્યાર્થી હતા. અત્યારે જાપાનમાં
પ્રકારનું ખુલ્યું આમંત્રણ રેડ આર્મી' જગતનાં તમામ સુદામવાદી ચાર વર્ષના ડિગ્રી કોર્સવાળી ૩૯૮ યુનિવર્સિટી છે અને બે વર્ષમાં વિદ્યાર્થી દળોને આપ્યું છે. પરંતુ મરકોના સામ્યવાદી પક્ષ સાથે કૅલેજને ડિપ્લોમાં આપતી ૪૯૧ કોલેજો છે. વિદ્યાર્થીની સંખ્યા
જોડાયેલું દળ મસ્કતરફી સરકારેને બહુ અડકતું નથી ! ૧૫ લાખની ઉપર થઈ ગઈ છે. બે વર્ષના કોર્સવાળી કૅલેજોમાં જાપાની યુવાને કતલ કરવા સુધી અને કોઈ ધ્યેય માટે ૩ લાખ વિદ્યાર્થી છે તે જુદા. ૬ લાખ વિદ્યાર્થી એકલા ટોકિયો
આત્મસમર્પણ આપવા માટે કેમ તૈયાર થઈ જાય છે તેની પણ શહેરમાં છે. એટલે કુલ વિદ્યાર્થીના લગભગ અડધોઅડધ વિદ્યાર્થી ટેકિયામાં ખડકાયેલા છે. એક નિહાન યુનિવર્સિટી છે તેમાં જ
આપણને નવાઈ લાગતી હોય. પરંતુ ૧૨૮૦ થી ૧૮૮૦ ની ૮૩,000 વિદ્યાર્થી છે અને તેમાં અવારનવાર હિંસાત્મક તાકાને સાલ સુધી જાપાનમાં ‘સમુરાઈની જે પ્રથા હતી તે હજી પણ જીવી થયાં કરે છે.
રહી છે. યુકી મિશિમા જેવા વિદ્વાન લેખક અને કવિએ પણ સંખ્યા વધવાને કારણે શિક્ષણની ગુણવત્તા નબળી થઈ છે. તલવાર વડે પિતાનું મસ્તક કપાવી નાખ્યું હતું. વિદ્યાર્થીનોમાં રા વધુ ને વધુ વિદ્યાર્થીને દાખલ કરવા માટે શિક્ષાણનાં જે કડક ઘારણે ' સમુરાઈ (આત્મસમર્પણ) ની પ્રથા જાગ્રત કરવામાં આવી રહી છે. હતાં તે નબળાં કરવા પડયાં છે. વિદ્યાર્થી નાપાસ થતું હોય તે વિદ્યાર્થીને ત્યાગ અને બલિદાનના પાઠ શીખવાય તો તેના જેવું પણ આગળ ધકેલવો પડે છે. આને કારણે ભારતની માફક જાપા- બલિદાન બીજુ કોઈ કરી શકે નહિં.
કાંતિ ભટ્ટ