________________
માં તેમનો આકર્ષક છે પણ આ દેવજી ના વેપારી
તા. ૧-૪-૭૩
પ્રબુદ્ધ જીવન તેની વિરુદ્ધ છે. પણ કેટલાક વિદ્યાર્થીએ રાજકીય પક્ષોના હાથા વિકેન્દ્રિત છે અને ઓછામાં ઓછી સરકારી દરમિયાનગીરીને સ્થાન બન્યા છે તે બળજબરીથી શાનિ થવા દેતા નથી.
છે. પણ તે સાથે તેમાં પરિગ્રહ, લોભ અને તૃષ્ણા ત્યાગ છે, કેન્દ્ર સરકારે દઢતાથી કામ લેવું જ પડશે અને કોમી બળોને સ્વેચ્છાએ સંયમ છે. આ સ્વૈચ્છિક સંયમ અને ત્યાગ પ્રજા અને ડામવાં જોઈશે.
તેને ધનિક અને સુખી વર્ગ સ્વીકારવા તૈયાર ન હોય તે શી ઘઉંને જથ્થાબંધ વેપાર
જયપ્રકાશ નારાયણના વિરોધથી વેપારી વર્ગ બહુ આશ્વાસન કેન્દ્ર સરકાર મક્કમ હોવાથી, છેવટ બધાં રાજાએ ઘઉને મેળવી શકે તેમ નથી અથવા તેને આશરો લઈ, પિતાના વિરોધ જથ્થાબંધ વેપાર પિતાના હસ્તક લેવાની શરૂઆત કરી છે. રૂને માટે ટેકો મેળવે તેમ નથી. વેપાર સરકાર હસ્તક લીધા તેના કરતાં આ પગલાને વધારે વ્યાપક સરકારના આ પગલાંના આર્થિક પરિણામે કરતાં પણ તેનાં અને સખત વિરોધ થશે છે. કારણ કે આ પગલાની અસર આખા રાજકીય પરિણામે વધારે વિચારણા માગે છે. વેપારી અને ખેડૂત દેશમાં વ્યાપારી આલમ ઉપર અને સમગ્ર જનતા ઉપર પડે છે. વર્ગ માટે ભાગે કેંગ્રેસને ટેકો આપતે રહ્યો છે. હવે સરકાર અને બન્ને પક્ષે જાણીતી દલીલે છે. સરકાર તરફથી કહેવામાં આવે છે. આ વર્ગ વચ્ચે સંઘર્ષ થાય છે. જમીનસુધારણાના કાયદાએથી મેટા કે વેપારીની સંગ્રહવૃત્તિ, નફાખોરી, અછતને પૂરો લાભ લેવાની ખેડૂતોને વિરોધ અને તેમનું સરકારવિરોધી સંગઠન થઈ રહ્યું છે. તકવાદિતા, કાળાં નાણાંને વ્યાપક ઉપયોગ, ખેડૂતોનું શેષણ અનાજને વેપાર સરકાર હસ્તક જતાં મેટા ખેડૂતે અને સરકાર વગેરે અનિષ્ટોને દૂર કરવાને બીજો ઉપાય નથી. સરકાર માને છે કે વચ્ચે વધારે સંઘર્ષ થશે એવું જ વેપારીઓનું. શાસક કેંગ્રેસમાં વેપારી આ પગલાથી સમસ્ત પ્રજાને, ખાસ કરી આમજનતાને, વાજબી વર્ગ સારા પ્રમાણમાં છે. મુંબઈમાં શ્રી દેવજી રતનશી શાસક ભાવે ઘઉં અને પછી બીજે ધાન્ય પૂરું પાડી શકાશે અને ભાવ કેંગ્રેસના આગેવાન કાર્યકર્તા છે પણ સરકારની આ નીતિને વિરોધ નીચે આવશે, મોંઘવારી ઘટશે અને ફુગાવે અંકુશમાં આવશે. કરવામાં તેમની આગેવાની છે અને તેમની સામે શિસ્તભંગનાં વેપારી તરફથી કહેવાય છે કે સરકાર પાસે આવા મેટા કામને પહોંચી પગલાં કેમ ન લેવાં તેવી માગણી થઈ રહી છે. રશિયામાં જમીનદારોને વળવા કાર્યક્ષમ તંત્ર નથી; અમલદારશાહી વધતાં લાંચરુશવત નાશ કરવા સ્ટેલિને દમનને દોર છૂટો મૂક્યો હતે. આપણે ત્યાં વધશે, પ્રજાને અનાજ પહોંચતાં વિલંબ થશે અને હાડમારી વધશે, લેકશાહી છે. શાસક પક્ષ નીચલા થર અને ગરીબોના મત મેળવવા કરોડને ખેટો ખર્ચ થશે અને બગાડ થશે, લાખો માણસો, ખાસ વર્ગવિગ્રહ અને સંઘર્ષ વધારશે? રાજકીય અને આર્થિક બળનું કરી મધ્યમ વર્ગના, જે આ ધંધામાં રોકાયેલ છે તે બેકાર થશે, કાળાં ધ્રુવીકરણ” (Polarisation of political and economic forces) બજાર વધશે, અનાજ ભૂગર્ભમાં જશે.
વધશે? શાસક કેંગ્રેસ મધ્યમ માર્ગ અને મિશ્ર અર્થતંત્રને વરેલી બન્ને પક્ષે દલીલમાં વજૂદ છે. પરિણામથી જ ખબર પડશે છે તે વધારે ડાબેરી થશે ? જમણેરી અને ડાબેરી બળાનું સંગઠન કે ક માર્ગ વધારે પ્રજાહિતકારી છે.
વધશે? શાસક કેંગ્રેસનું વર્તમાન સ્વરૂપ જોતાં તેનાં આવાં બધાં વેપારીઓએ માત્ર વિરોધ કરવાને બદલે, જે અનિષ્ટોને કારણે
પગલાં અર્ધદગ્ધ–Half hearted રહેશે એમ લાગે છે. પરિણામે
વિરોધ નેતરશે છતાં તેનાં પગલાં સફળ નહિ થાય અને અસ્થિરતા સરકારે આ પગલું લેવું પડયું છે તેને દૂર કરવા અથવા એાછાં કરવાના અસરકારક ઉપાય બતાવ્યા હોત તે, વેપારીએ પોતાના
હેવાનિયતની અવધિ સ્વાર્થ માટે જ લડે છે એમ ન લાગત અને પ્રજાહિત તેમના હૈયે છે
' દિલ્હીમાં બે નર્સે રાત્રે સિનેમા જોઈ એક મિની બસમાં બેઠી. તેવી ખાતરી પ્રજાને કરી આપવી જોઈતી હતી.
છેલ્લા બસસ્ટોપ ઉપર બધા ઉતારુઓ ઊતરી ગયા. નર્સોને છેડે સરકાર તરફથી આ જનાને અમલ બરાબર થાય તે જે ભય બતાવાય છે તેને કદાચ કારણ નહિ રહે. પણ કેટલીક રાજ્ય
દૂર જવું હતું એટલે ત્યાં સુધી લઈ જવા કન્ડકટરને વિનંતિ કરી.
બસ થેડી આગળ ગઈ અને ડ્રાઈવર અને કન્ડકટરની દાનતા સરકારોને આ યોજનામાં વિશ્વાસ નથી અને ફરજિયાત કરવું પડયું
બગડી અને નર્સો ઉપર હુમલો કર્યો. બન્ને નર્સે લશ્કરી હૉસ્પિટલમાં છે. વળી આ યોજનાના સફળ અમલ માટે, સખત પગલાં લેવાં
નેકરી કરતી હતી અને લેફ. કર્નલ હાદો ધરાવતી હતી. બહાદુર હતી જરૂરી થઈ પડે તે લેવા સરકારની હિંમત ન હોય, ખેડૂત બાંધેલા એટલે કાંઈક સામનો કર્યો, પછી બન્નેએ બસમાંથી પડતું મૂકયું. ભાવે અનાજ આપે નહિ, કાળાં બજાર થાય. આ યોજના પ્રજાને
એકનું તાત્કાલિક મૃત્યુ થયું અને બીજી સખત ઘાયલ થઈ. ડ્રાઈવર પૂરો સહકાર માગે છે.
અને કન્ડકટર ૨૨/૨૩ વર્ષના યુવાને હતા. એ પણ છે કે ઘઉંના પરચૂરણ વેપારની છૂટ છે. સરકાર આ બનાવ ઘણે આઘાતજનક છે. ડ્રાઈવર અને કન્ડઅને આવા વેપારીઓ વચ્ચે સમજણપૂર્વક કામ થાય તે પ્રજાને કટરનું વર્તન પૂર્વયોજિત ન હતું. જેમ થોડા સમય પહેલાં બહુ હાડમારી ન થાય. પણ પરચૂરણ વેપારીઓ કાળાં બજારમાં પડી નેપીઅન્સી રોડ ઉપર એક ફ્લેટમાં ત્રણ મજુએ એક બાઈનું જાય તો પ્રજાની હાલાકી વધે અને સરકારે સખત હાથે કામ લેવું ખૂન કર્યું, તેવું જ તત્કાલનું આ દુષ્કૃત્ય હતું. પાર્લાપડે. રેશનિંગ અને ફેર પ્રાઈસ શેપના અનુભવો બતાવે છે કે ગેર- મેંટમાં આ બનાવની ચર્ચા થઈ ત્યારે પોલીસે સખત હાથે કામ રીતિએ સારા પ્રમાણમાં રહે છે.
લેવું જોઈએ એવી માગણી થઈ. પણ આપણે ભૂલવું ન જોઈએ કે આ સરકાર અત્યારે તે આ માર્ગને જ વરેલી છે. ચેખાને
આવા બનાવો સમાજના રોગિષ્ઠ અને અસ્થિર માનસનું પ્રતિબિમ્બ જથ્થાબંધ વેપાર પણ લેશે એટલું જ નહિ પણ પ્લાનિગ મિનિસ્ટર
છે. પોલીસ કેટલું કરી શકે? શું એક એક માણસ પછવાડે પોલીસ મિ. ધરે કહ્યું છે કે જીવનજરૂરિયાતની બીજી વસ્તુઓ – ખાંડ,
મૂકીશું? દિલ્હીમાં ગુનાનું પ્રમાણ ઘણું વધતું રહ્યું છે. બધાં મોટાં કાપડ, ઘાસલેટ, સાબુ વગેરેને વેપાર પણ સરકાર હસ્તક કરો શહેરોનું આ અનિષ્ટ છે. અમેરિકામાં મોટાં શહેરોમાં રાત્રે સ્ત્રીએ પડશે. સંગ્રહખેરી કે નફાખોરીનાં અનિષ્ટો દૂર કરવાને એક માર્ગ
એકલા બહાર નીકળવામાં જોખમ છે. માત્ર સ્ત્રીઓ જ શું, પુરુષે પણ
લઘૂંટાય છે. મુંબઈમાં કહેવાતા સારા લત્તાએામાં અનીતિનાં ધામમાંથી સહકારી ધોરણ છે. પણ સહકારી મંડળીઓને અનુભવ સુખદ નથી.
કેટલીક યુવાન સ્ત્રીઓને છોડાવવાના બનાવો લગભગ હમેશ બહાર મહારાષ્ટ્રની ખાંડની સહકારી મંડળીએાએ નવી “રાજાશાહી ” પેદા
આવે છે. જીવન પ્રત્યે નફરત વધતી જાય છે. તેને ઉપાય પોલીસ કરી છે. '
કે કાયદો નથી પણ સમાજના આગેવાન અને પ્રજા ઉપર અને શ્રી જયપ્રકાશ નારાયણે સરકારના આ પગલાને વિરોધ કર્યો યુવાન પેઢી ઉપર પ્રભાવ પાડી શકે તેવા શિક્ષકો કે ધર્મગુરુઓની છે. તેમની દષ્ટિ સર્વોદયની છે. જેમાં રાજ્યતંત્ર અથવા અર્થતંત્ર જવાબદારી છે.
વધશે.