________________
Regd. No. MH, li7
ondan
પ્રબુદ્ધ જેનરનું નવસંસ્કરણ વર્ષ ૩૪: અંક: ૨૦
મુંબઇ, ફેબ્રુઆરી ૧૬, ૧૯૭૩, શુક્રવાર વાર્ષિક લવાજમ રૂ. ૭, પરદેશ માટે શિલિંગ : ૧૫
* શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘનું પાક્ષિક મુખપત્ર
* છૂટક નકલ ૦-૪૦ પૈસા
-
હું
અંગનાં ખાન નવી વી અને મારી દુનિયા
તંત્રી ચીમનલાલ ચકુભાઈ શાહ
ફોઈડ અને ચોગ આ યુગમાં બે વ્યકિતઓએ પિતાની વિચારધારાથી કાન્તિ આપે છે અને ઘડે છે. ડ્રોઈડ યહુદી હતો (માકર્સ પણ). વિયેનામાં સર્જી છે-માર્સ અને ફ્રોઈડ, એકે આર્થિક ક્ષેત્રે અને બીજાએ જખ્યો અને લાંબો સમય ત્યાં રહ્યો. વિયેનામાં યહૂદીઓ પ્રત્યે માનસિક ક્ષેત્રે. ફોઈડના મનોવિશ્લેષણ (સાયકોએનાલિસિસ ) વિરોધ હતું. તે સમયનું વિયેના યુરોપનું સાંસ્કૃતિક કેન્દ્ર હતું. એસ્ટ્રિઅંગેનાં લખાણોએ માનવમનનું અવગાહન કરવામાં એક નવી ચન સામ્રાજ્ય, જેને પહેલા વિશ્વયુદ્ધ પછી અંત આવ્યો, તે સમયે દિશા ખોલી અને નવી પરિભાષા રચી. માકર્સની જેમ ફોઈડના સમૃદ્ધ હતું. ૧૧ વિદ્વાન લેખકોએ ફ્રોઈડનું મનોવિશ્લેષણ કર્યું છે. વિચારો પણ ઘણા અપૂર્ણ, એકપક્ષી અને ખેટા હતા, છતાં બન્નેના તેમનાં વિવેચનને સારું મનનીય છે.. . . વિચારોએ દુનિયા ઉપર અને ખાસ કરી પશ્ચિમની દુનિયા ઉપર તે સમયના વિયેનાનું જીવન અત્યંત વિલાસમય હતું. કામ
અને હવે સર્વત્ર, ઊંડી અને વ્યાપક અસર કરી છે. ફ્રોઈડના વાસના વિશેનાં ફ્રોઈડનાં વિધાન આ વિલાસમય જીવનના અનુવિચારેનાં ઘણાં પાસાં છે અને કેટલાંક માનસિક ચિકિત્સામાં સારી ભવનું પરિણામ હતું. His theories of sexuality reflect પેઠે ઉપયોગી નીવડયાં છે. આ વિચારોએ મેટી હાનિ પણ કરી છે the sordid sensuality of Vienna, વિયેનાની વિલાસી અને સમાજને અવળી દિશામાં દોરી ગયા છે. '
સુંદરીઓની માનસિક વિકૃતિઓ અને અસ્થિરતામાંથી ફોઈડના આ વિચારનું સાચું મૂલ્યાંકન કરવાનો સમય પાકી ગયો છે
મને વિશ્લેષણનો જન્મ થયો. અને તે થવા લાગ્યું છે.
Freud developed psychoanalysis as a treat
ment for psychoneurosis. He generalised from ફ્રોઈડના મુખ્ય બે સિદ્ધાંતોએ ઘેરી અસર કરી છે. એક એ
the neurotic fantasies of middle class viennese છે કે મનની વૃત્તિઓને દબાવવાથી માનસિક તાણ અને વ્યાધિઓ women of his period and sought to understand: થાય છે. બીજે સિદ્ધાંત એ છે કે મનુષ્યના વર્તનનું મુખ્ય પ્રેરક- human nature at all places and at all times બળ કામવાસના (સેકસ) છે અને બધા વર્તનનું મૂળ ન્યાં શોધી
અતિ મર્યાદિત અને અસામાન્ય કિસ્સાઓના અનુભવને ક્રોઈડે શકાય છે. આ બે સિદ્ધાંતે-આને અનુમાન કહેવાં જોઈએ, સિદ્ધાંતો નહિ - ને અનેક રીતે વિકસાવવામાં આવ્યા છે અને તેનાં ગંભીર
વ્યાપક સ્વરૂપ આપી પૂર્ણ સન્ય રૂપે રજૂ કર્યા, એટલું જ નહિ પરિણામે આવ્યાં છે. અજ્ઞાત અથવા સુષુપ્ત મન (અનકોન્શિયસ
પણ તેને વિજ્ઞાન કહી, વૈજ્ઞાનિક શોધખેળ પેઠે પુરવાર થઈ શકે માઈન્ડ) ફ્રોઈડની નવી શોધ નથી. પણ જે રીતે અજ્ઞાત મનના તેવા છે એમ ભ્રમ પેદા કરી, પ્રતિષ્ઠા આપી. Science of ભંડારને ફ્રોઈડે ખોદવા પ્રયત્ન કર્યો અને તેમાંથી જે અનુમાને તારવી
Psychoanalysis. ખરી રીતે આ માત્ર અનુમાને હતા, જેને. તેને સિદ્ધાંતનું સ્વરૂપ આપ્યું તેમાં કાંઈક નવીનતા હતી.
પુરાવો મળવો શકય નથી. - સંક્ષેપમાં કહીએ તે આ બે વિધાનોનું પરિણામ એ આવ્યું
Much of Freud is arbitrary metaphysical કે મનની વૃત્તિઓ ઉપર કોઈ કાબૂ રાખો અને તેનું નિયમન કરવું
speculation masquerading as Science. These એ નુકસાનકારક લેખાયું. મનને છૂટો દેર આપવો એ વિકાસને theories cannot be falsified, cannot be expereમાર્ગ ગમ્યું તેમ જ કામવાસનાને મુકતપણે વિહાર કરવા દેવી mentally refuted or upheld. તે મનને સ્વસ્થ રાખવાનું લણ લેખાયું. નાના બાળકના વર્તનમાં આમ છતાં, ફ્રોઈડના વિચારોએ માણસના મનનો કબજો લીધે પણ ફ્રોઈડે કામવાસનાનાં મૂળ શોધી કાઢયાં. પરિણામ ભયંકર છે અને માનસિક પરિવર્તન આણ્યું છે. એનું કારણ માનવસહજ આવ્યું. વર્તમાન સંયમહીન સમાજ અને કામવાસનાને વિસ્ફોટ- નિર્બળતા છે. સંયમ કઠણ છે. તેથી સંયમ–તેને દમન કહ્યું – સંયમ
જ્વાળામુખી પેઠે ફૂટી નીકળવું – એ મહદ્ અંશે ડ્રોઈડને આભારી બિનકુદરતી છે અને હાનિકારક છે એવો વિચાર માણસને છે. તેણે પોતે આવું પરિણામ કયું નહિ હોય.
સ્વાભાવિક રીતે આવકારદાયક થાય. વળી કામવાસના અતિ પ્રબળ કોઈ વિચારમાં સત્યને અંશ ન હોય તે તે ટકે નહિ. ઘણી અને લોભામણી છે. તેને ઉત્તેજન આપનાર “વિજ્ઞાન ” માણસને વખત નો વિચાર પરંપરાગત વિચારનાં અનિષ્ટ પરિણામેના લપસવું હોય અને ઢાળ મળે એવું થાય. પ્રત્યાઘાતરૂપે જન્મે છે. પણ એ સત્યને અંશ પૂર્ણ સત્યને દાવ કરે
The theory had a certain charm and a wide અને તેને તેવી રીતે સ્વીકારવામાં આવે ત્યારે અનિષ્ટ પરિણામ
appeal because everyone enjoys thinking about આવે છે.
sex and enjoys the comforting companionship of તાજેતરમાં ડ્રોઈડ ઉપર ૧૧ વિદ્વાન લેખકોને નિબંધસંગ્રહ an unconscious. પ્રક્ટ થયું છે તેમાં ફોઈડના વિચારોની મીમાંસા અને તેનું સાચું " ફોઈડના વિચારોમાં સત્યને અંશ એ છે કે માણસના અજ્ઞાત સ્થાન બતાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. તે
મનમાં અસંખ્ય વિકારે ભર્યા છે. તે વિકારો ઉપર માણસ સમજણ કોઈ પણ લેખક પિતાની આસપાસના સંજોગો અને પરિસ્થિતિથી પૂર્વક સ્વપુરુષાર્થથી કાબૂ ન મેળવે અને માત્ર બહારના દબાણથી પૂરી રીતે પર થઈ શકતો નથી. આ સંજોગો તેના વિચારોને જન્મ તેનું દમન કરે અને પીડાય તે વિપરીત માનસિક પરિણામ