________________
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧-૯-૭૩
.
ધ્યાન ધરીએ. સાથીઓ સાથે જ હતા. આમેય એ રમણીય સ્થાન એનું મેં જોઉં છું પણ કંઇ ઉકેલ મળતો નથી. માત્ર નસકોરાંને છે. મને ગમે છે. નક્કી કર્યું કે ત્યાંના મંદિરમાં જઈને એક દિવસ અવાજ સંભળાય છે. નસકોરાં કહેવાય કે સ્ત્રીઓનાં નસકોરાં માટે ધ્યાન ધરીએ. રામે ગયા. ધ્યાન શરૂ કર્યું. પણ એક પછી એક ત્રણ બીજો કોઇ શબ્દ હશે? “ઝીણી નોરી” એમ કહેવાય? વ્યકિતઓ આવીને કુતૂહલવૃત્તિર પૂછપરછ કરવા લાગી. અમે બાલ્કનીમાં જઈને ઊભે રહું છું. પેલી ટી. વી.ની ટેપ તરફ ધ્યાન કરતા હતા એમાં ચીમ ખલેલ પહોંચી. મંદિરમાં આ રીતની.
તિરસ્કારભરી નજરે જોઉં છું. પણ મીઠે મધુર પવન વાઇ રહ્યો છે ખલેલથી દુ:ખ થયું. છેવટે મંદિર છોડીને બહાર ઝાડ હેઠળ ધ્યાન અને તેમાં તિરસ્કાર ખોવાઇ જાય છે. પવન સારા લાગે છે. સૂવાની કરવું શરૂ કર્યું. ત્યાં કોઈ ખલેલ ન હતી.
મઝા તો બાલકનીમાં જ આવે. ભગવાને શું કામ બેડ-રૂપ સજ્ય ધ્યાનની ભૂમિકા કરવી જોઈએ. રડતા બાળકને શાંત રાખવા
હશે ? કેવું ભરત વાતાવરણ છે! સામે દરિયાનાં મોજાંને ઘુઘવાટ, માટે જેમ રમકડું આપીએ છીએ તેમ મનને શાંત રાખવા માટે સરળ
નીરવ શાંતિ. મ્યુનિસિપાલિટીની ઝળાંહળાં બત્તી નીચે પથરાઈ સાધન લઈને ધ્યાનમાં બેસવું જોઈએ.
રહેલે મસમોટો રસ્તો, કોઈ રડીખડી ટેકસી પસાર થઇ જાય છે. એક સાધકની વાત છે. એણે કઠોર નિર્ણય કર્યો કે હું દરરોજ બાજુમાં થોડે દૂર સ્કાયસ્કેપરના છેક માળે એક લાલ બત્તી ઉઘાડચોંક કલાક ધ્યાન એકાગ્રતાપૂર્વક કરીશ. એમાં ખલેલ નહીં ચાલે. બંધ થાય છે. કહે છે કે નીચી સપાટીએ ઊડતાં એરોપ્લેને ઊંચાં એકાગ્રતા નહીં રહે તે ફરી શરૂ કરીશ. છેવટે પરિણામે એનું માથું પાકી મકાને જોઇ શકે તે માટે ફરજિયાત મુકવી પડે છે. એરોપ્લેનવાળા ગjી ધ્યાન માટે નમ્રતા જોઈએ. એક વખત ન જાણ્યું તે કંઈ નહીં. બત્તી તો જુએ પણ એરોપ્લેનની ઉડાણની ઊંચાઇ અને પેલી લાલ ફરીવાર પ્રયાસ કરવો જોઈએ. પ્રયત્ન તે પૂરો કરવા જોઈએ, પણ સાથે બરની વચ્ચે કેટલે ગેપ રહેતા હશે તેની એને કેમ ગમ પડતી હશે? પરમા-માને અનુરાગ પણ જોઈએ.
મરશે, જવા દેને, આપણે શું કામ છે?..બિલ્ડિંગમાં નીચે બગીચામાં - આજે આપણા જીવનમાં અને સમાજમાં આટલી ગુસીબતો
માળી લોનને પાણી પાઈ રહ્યો છે. બચ્ચાને જીવ! શું કામ ઊંઘ અને મુશ્કેલીઓ છે; છતાં મને ભાવિ માટે ખૂબ આશા, વિશ્વાસ વેચીને ઉજાગરો કરતો હશે? કહે છે રાત્રે પાણીનું પ્રેસર વધારે અને શ્રદ્ધા છે. પરિસ્થિતિ એટલી હદે બગડી છે એથી જ સ્તો આવે છે. એ જે હોય તે પણ હરિયાળી લેન કેવી સરસ લાગે છે! સુધારાની વધુ આશા છે. ગીતામાં પણ આવું જ ભગવાને કહ્યું છે ને. આજે ભગવાનને આવવા જેવું થયું છે, અને મને ખાતરી છે કે
...કેટલા વાગ્યા હશે? કાંઈ ખબર પડતી નથી. બત્તી કરું?
શું કામ છે? જેટલા વાગ્યા તેટલા ખરા, આપણને તે ઊંઘ સાથે ભગવાન આવશે. હવે ભગવાનને જે અવતાર હશે તે સમૂહ-અવતાર હશે. તમે
કામ છે ને? પણ ચા વિચારોની હારમાળા અટકે તે ઊંઘ આવે ને? અને હું, ૨પણે બધાએ આ માટે તૈયારી કરવી જ રહી. ભગવાનના
કહે છે કે નિવિચાર થવાય તે ધ્યાનમાં પ્રવેશ થાય. હવે આમાં એજન્ટ , "ાવા સૌએ તયારી કરવી જ જોઈશે અને ૨ોને માલ વેચવા કેમ કરવું?. પણ માળે આ તો બવ્ય જે સારું થઈ ગયું! મંદિર કે સેલ્સમેન થવું જોઈશે. છાપામાં જાહેરખબર આવે છે તેમ આ મસ્જિદ, પ્રતિક્રમણ કે પર્યુષણ, કશાની જરૂર નથી. માત્ર વિચારથી માટે મોક્ષ જે સારે પગાર પણ મળવાન છે.
ગુકિત એ જ ધ્યાન, એ જ ઈશ્વર, એ જ સત્યની પ્રાપ્તિ. સીધું ને * ફાધર વાલેસ
સટ! એ કૃષ્ણમૂર્તિ ને રજનીશ-આવા બધા લોકો સે વર્ષ પહેલાં મધરાતે....!
કેમ પેદા નહીં થયા હોય? તે આપણને વારસામાં જ નિવિચાર
ધ્યાન મળ્યું હોત ને? આ બધી દ્વિધા તે ન થાત ! હશે, ભલે . એકાદ ઊંઘ પૂરી થઇ હશે અને જાગી જવા.
આપણા વારસદારે ભાગવત . ...કમબખેતીને સદો! કેટલા વાગ્યા હશે–કોને ખબર ! રિસ્ટવોચ એશીકે પડેલું હતું પણ અંધારામાં શું દેખાય? એક રેડિયમ
...નિવિચાર કેમ થવાનું હશે? વિચારોની તાકાત તો ઘણી છે, વાળું લાવવાની જરૂર છે. વાગ્યા હશે એટલા ખરા-જાણીને શું
હ! વિચારોથી છૂટવાનું દુષ્કર -દુષ્કર લાગે છે ખરું. કામે ય છે? ફરી જલદી નીંદર આવી જાય તે સારું. હમણાં
" સાગરના તરંગમાં પણ કેવી તાકાત છે? પણ આ જમાનવનીત'માં જોડણી વાંચી હતી જરુર સારવું કે જરૂર? જોડણીકોશ નાના વૈજ્ઞાનિકોએ બી કમાલ કરી. એમણે પ્રચંડ તાકાતની શોધ જેવો પડશે..
કરી માં – પરમાણુમાં. કોઠી ધોઈધોઈને કાદવ કાઢો. કશું ન ત્રણ નવકાર ગણવાનો પ્રયત્ન કરું છું. પહેલે અડધે ગણાય જડયું તે છેવટે અણુમાં શકિતની શોધ કરી? ભલા આદમી, ત્યાં તે બીજો વિચાર આવું આવું કરી રહેલ જણાય. મને લાગે છે કાંઈ હાથીની તાકાત વિશે કહેવું હતું; પ્રકૃતિમાં શકિત ભરી પડી નવકારથી નહીં પરે; ઉવસગ્ગહર ગણવું પડશે. પહેલી એક ગાથા છે– સાગર છે, ધરતીકંપ છે, ઝંઝાવાત છે, એની વાત કરવી હતી. માંડ પૂરી.. મંગલ કલ્યાણ આવાસ...આ દેશમાં હવે કયારેય મંગલને | એણે તો એટમની શોધ કરી. છત્ ..! આવાસ થશે ખં? રાત્રે જ એક મિત્ર-દંપતી સાથે વાતે ચાલી
. પત્ની જાગી ગઈ. મને કહે: આવું અગડમ બગડમ હતી. ભાવિ એકદમ અંધારમય જણાય છે. આશાનું કોઇ કિરણ
લખે છે? મને અચાનક સુરેશ દલાલ યાદ આવ્યા. કેવું સુંદર દેખાતું નથી.
લખે છે? કેવું અદ્ભુત.! બે દિવસ પર એક મિત્ર મળ્યા. ‘મારી .. છેક નીચેના માળે રહેતા કોઇ ભાઇના ટી.વી.ની ટેપ અમારી *
બારીએથી' બંધ થવા વિશે વાત થઈ તે કહે: આ સુરેશ દલાલ શું બાહકનીની ભેંતને અડીને પસાર થાય છે. જોરદાર પવનની સાથે
લખે છે? માળું બધું જ અગડમ બગડમ. કશું સમજાય જ નહીં. ટેપને ભીંત સાથે અફળાવાથી સતત પેટ...પેટ...પેટ..અવાજ આવ્યા
મેં કહ્યું હતું, તમને નહી સમજાય. મેલો પડતું. આજના કવિઓનાં જ કરે છે. આ શું લોકોની રીતે કહેવાય? કેટલી વાર ગુરખા સાથે
ભેજાં હવે પહેલાના કવિઓ જેવાં ન હોય ! કહેવરાવ્યું કે તમારા ટી. વી.ની પટી અહીંથી ખેસવી લો... આખી શત ઊંઘ નથી આવતી. પણ સાંભળે છે કૅણ? કયારેક તે કાતર
બચ્ચારા સુરેશ ! હેડકી આવી હશે – આટલી રાત્રે? લઇને અરધી રાતે કાપી જ નાખીશ, કરે બેટા લહેર !
: ચાર રસ્તા પરથી કોઈ દૂધવાળા ભૈયે સાઈકલ પર પસાર પથારીમાં પત્ની બાજુમાં સૂતી છે. કદાચ સપનાં જોતી હશે! થયે . ચાર સાડા ચાર થઈ ગયા હશે. સૂઈશું? હવે ઊંઘ આવશે? સપનામાં મને જ જોતી હશે ને? બીજા કોને જુએ? હું ધારી ધારીને
' સુધભાઈ એમ. શાહ