________________
Bod. NoNH 117
કIબ જીવને
પ્રબુદ્ધ નનું નવસંસરણ વર્ષ ૩૫ : અંક: ૯
મુંબઈ, સપ્ટેમ્બર ૧, ૧૯૭૩ શનિવાર વાર્ષિક લવાજમ રૂ. ૭, પરદેશ માટે શિલિંગ : ૧૫
શ્રી મુંબઈ જન યુવક સંઘનું પાક્ષિક મુખપત્ર
છૂટક નકલ ૭-૪૦ પિસા
તંત્રી ચીમનલાલ ચકુભાઈ શાહ
સંવત્સરી
1
1 જ્ઞાન સર્ષે નીવે, રાત્રે નવા મંતુ
પોતાના મનમાં બાંધી રાખે છે તેનું વૈર કદી શાન થતું * કિની રે ૪૧ બgs, રં
ન શુ છે
નથી.. હું સર્વ જીવે પાસે ક્ષમા માગું છું, સર્વ જીવો મને ક્ષમા આપે,
न हि वेरेन बेरानि सम्मन्तीघ कुदाचनं સર્વ જીવો પ્રત્યે મને મૈત્રીભાવ છે, કોઈ જીવ પ્રત્યે મને વેર-વિરોધ નથી.
अवेरेन च सम्मन्ति एस धम्मो सनन्तनो । સંવત્સરી પર્વાધિરાજ છે. પયુ પણ આઠ દિવસ મનાવી છીએ, આ સંસારમાં વૈરથી વૈર કદી શાન્ત થતું નથી. અવૈરથી જ પણ ખરી રીતે એક જ દિવસ મહાન પર્વ છે-સંવત્સરી. તે દિવસને વૈર શાન્ત થાય છે. એ સનાતન ધર્મ છે. મહિમા લોકોને સમજાવવા અને એ મહાન દિવસ આવી રહ્યો છે તેની
अकोढ़ेन जिने कोधं, असाधू साधुना जिने । યાદી આપવા, એક મહિના પહેલાં શરૂઆત થાય છે. હવે મહિનાનું
जिने कदरियं दानेन, सच्चन अलीकवादिनं । ધર છે. એટલે કે તે પવિત્ર દિવસ એક મહિના પછી આવી રહ્યો અક્રોધથી ક્રોધને જીત. સાધુતા (ભવાઈ)થી અસાધુને જીતવે. છે, પછી પંદરનું ધર કર્યું, પછી અઠ્ઠાઈધર-આઠ દિવસ રહ્યા, દાનથી કૃપણને જીત. સત્યથી જૂઠને જીતવું. પણ એ દિનની મહત્તા પૂરી સમજીએ તે માટે આઠે દિવસને ધાર્મિક | ગિરિપ્રવચન, ક્રાઈસ્ટના ઉપદેશને સાર છે. તેમાં કહ્યું છે: ગણી, આઠ દિવસના પર્યુષણ ગણ્યા.
Ye have heard that it was said by them of old time, Thou
shalt not kill; and whosoever shall kill shall be in danger of આવા આ પવિત્ર દિને શું કરીએ? સંવત્સરી પ્રતિક્રમણ અને
judgement; but I say unto you, That whosoever is angry with સામાપના. વર્ષ દરમ્યાન થયેલ પાપ માટે પ્રાયશ્ચિત્તા અને થયેલ ૫
his brother without a cause shall be in danger of the judgement. રાધની ક્ષમાપના. લાખે જેને આ દિવસે પ્રતિક્રમણ કરે છે, ક્ષમા- જૂના કાળમાં એમ કહ્યું છે કે કોઈની હિંસા ન કરવી. જે કોઈ પના કરે છે. જછમ કરું–મારાં કરેલ દુષ્ક મિથ્યા થાવ. ' હિંસા કરશે તેણે તેનું ફળ ભેગવવું પડશે. પણ હું તમને કહું છું કે, - કોઈપણ ક્રિયા વર્ષો સુધી એકધારી રીતે કરતા આવીએ એટલે - જે કંઈ વિનાકારણ પેતાના ભાઈ સાથે ગુસ્સે કરશે તેણે (માઠું) તે રૂઢ અને જડ થઈ જાય છે. તેને પ્રાણ ઊડી જાય છે. પછી તે ફળ ભોગવવું પડશે. એવી રીતે થાય છે કે હાંસીપાત્ર બને છે. તેની પૂરી સમજણ જેને હિંસા કરવી અને કૌધ કર–બને સમાન અ૫રાધ છે. ન હોય તેને શ્રદ્ધા ન રહે. તેથી કેટલાક છોડી દે, તે મેટાભાગના Ye have heard that it hath been said, Thou shalt love
thy neighbour and hate thine enemy. But I say unto you, love લેકે યંત્રવત કરી જાય. પથ્થર ઉપર બહુ પાણી પડે તે લીસે થઈ
your enemies, bless them that curse you, do good to them that જાય, આપણે પણ એવા લીસા થઈ જઈએ કે બધું સરી જાય. hate you, and pray for them which despitefully use you and આ દિવસ અંતરનિરીક્ષણને છે, જીવનશુદ્ધિને છે. ક્ષમાપના persecute you....... For if ye love them which love you,
what reward have ye? કરતા જે પ્રાર્થના કરીએ છીએ તે મથાળે લખેલ ગીથામાં બતાવી
તમે સાંભળ્યું છે કે એમ કહેવામાં આવ્યું છે કે તારા પડેશી છે. બધા જીવ પાસે, થયેલ અપરાધની ક્ષમા માટે પ્રાર્થના છે. બીજા
સાથે પ્રેમથી વર્તવું અને તારા દુશ્મનને ધિક્કારવે. પણ હું તમને કહું ચરણમાં પોતાના તરફથી ખાતરી આપવામાં આવે છે કે
છું કે તમારા દુમન સાથે પ્રેમથી વર્તવું, તમને શાપ આપે તેને સર્વ જીવ પ્રત્યે મૈત્રીભાવ છે, કોઈ જીવ પ્રત્યે વેરભાવ
આશીર્વાદ આપવે, તમને ધિક્કારે તેનું ભલું કરવું અને તમને નથી. આ ક્ષમાપના અને મૈત્રીભાવ માત્ર મનુષ્ય પ્રત્યે જ
પરેશાન કરે અથવા તિરસ્કાર કરે તેને માટે પ્રાર્થના કરવી... તમારા નથી. સર્વ જીવો–સમસ્ત સજીવસૃષ્ટિ પ્રત્યે છે. કણભર
પ્રત્યે પ્રેમથી વર્તે તેની સાથે પ્રેમથી વર્તન કરે તેમાં શું વિશેષ કર્યું? વિચાર કરીશું તો જણાશે કે આ કેટલી ઉદાત્ત અને ભવ્ય ભાવના
તમારા દુશ્મન સાથે પણ પ્રેમથી વર્તન કરે તે વિશેષ કર્યું છે, અને તે સાથે કેટલી કઠિન છે. જે મહાપુરુએ આવી વિશ્વ
ગણાય. એ ઉપદેશમાં રહેલ જીવનદર્શન ન સમજીને ત્યાં સુધી મૈત્રીની ભાવના ભાવી અને આચરી બતાવી તેમણે સમસ્ત જીવસૃષ્ટિ
તેની સાર્થકતા ન સમજાય, તેનું આચરણ કરી ન શકીએ. માણસને સાથે એકત્મિભાવ અનુભવ્યું.
મે દુશમન અહંકાર છે. “પાપમૂલ અભિમાન, તુલસીદાસે કહ્યું અન્ય ધર્મોમાં પણ આ બેધ છે.
છે. અહંકારથી ક્રોધ આવે છે, હિંસા થાય છે, વેરઝેર થાય છે, સર્વ ધમ્મપદમાં કહ્યું છે:
કષાયનું મૂળ છે. अक्कोच्छिमं अवधि में अजिनि मं अहासि मे
આ ઉપદેશને સાર છે અહંકારને ગાળી નાખવાને, અહંકારથી येतं उपनय्हिन्ति वेरं तेसं न सम्मति ।
માણસ બીજાથી જુદાઈ અનુભવે છે. નમ્રતાથી એકતા અનુભવે છે. મને ધમકાવ્યો, મને માર્યો, મનં જીજે, મને લૂંટ, આ પ્રકારની માણસ જેટલે દરજજે પોતાની જાતને બીજાથી જુદે માને એટલે