________________
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧૬-૮-૭૩
પ્રબુદ્ધ જીવન” અંગે બે પત્રો પક્ષ [“પ્રબુદ્ધ જીવન”, વાચકો માટે એક ખૂબ - પ્રિમ :ત્ર બની મળી. વાંચીને ખૂબ જ આનંદ થશે. સાંપ્રત રાજકીય અને સામાજિક રહયું છે તેને લગતા પત્ર અવારનવાર આવતા જ રહે છે. આવા બનાવની નોંધ સાથે જીવનમૂલ્યોને સ્પર્શતા અન્ય લેખે વાંચ્યા. પત્રાને “પ્રબુદ્ધ જીવનમાં પ્રસિદ્ધિ આપવી જોઈએ એવો અમારો " “પ્રબુદ્ધ જીવન” દરેક ગુજરાતી કુટુંબ માટે સંસ્કારસાથી બની આગ્રહ હોય છે, જયારે મંત્રીશ્રી તેમ કરવાની ચેvખી ના પાડતા શકે તેવી ઉ ત્તમ સાહિત્યિક ગુણવત્તા ધરાવે છે, એવું મને લાગે છે. હોય છે–એમ છતાં કયારેક તે વાચકોના અભિપ્રાયને પ્રગટ કરવા - આવી અણમોલ દેણગી બદલ શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ તેમ જ જોઈએ એમ સમજીને “પ્રબુદ્ધ જીવન” અંગેના બે અભિપ્રાયો જ તંત્રીશ્રીને અભિનંદન,
આપને જણી નીચે પ્રગટ કરતાં અમે આનંદ અનુભવીએ છીએ. મંત્રીઓ, મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ]
પ્રતાપ એન. મોદીના નમસ્કાર
ક સંઘ સમાચાર – પ્રિય ભાઈશ્રી ચીમનભાઈ, ભાવનગર, તા. ૧૩-૭-૭૩
પર્યુષણ વ્યાખ્યાનમાળા - થોડે આરામ કરવા તથા થેડા સંબંધે તાજા કરવા હું દિલ્હી સંઘ આયોજિત પર્યુષણ વ્યાખ્યાનમાળાને આ કાર્યક્રમ ગયા હતા. ત્યાંથી આવ્યા બાદ “પ્રબુદ્ધ જીવન”ના વણવાંચ્યા કે આ અંકમાં પ્રગટ કર્યો છે. એમાં ગયા અંકમાં જે નામે પ્રગટ થયેલાં વાંચવા બેઠો.
એમાંથી શ્રી પાંડુરંગ શાસ્ત્રી તથા શ્રી નિર્મળા દેશપાંડેનાં નામે એ - મારું ધ્યાન ગયું “મરણભય'વાળા તમારા આત્મનિવેદન કારણે પ્રગટ નથી થયાં કે અનિવાર્ય સંજોગોને કારણે છેવટની ઘડીએ તરફ. જાતનું આવું સૂક્ષ્મ પૃથક્કરણ કરવા બદલ તમને ધન્યવાદ. તેઓએ વ્યાખ્યાન આપવા માટે આવવાની શકિત દર્શાવી, તેની તમારે લેખ વાંચતી વખતે આપણા મિત્ર પરમાણંદ યાદ આવી નોંધ લેવા વિનંતિ છે. ગયા. તેમની સાથે બેસીને કેટલી વખત આ પ્રકારનું આત્મમંથન - શ્રી પરમાનંદ કાપડિયા સભાગ્રહ કર્યું છે. તેમને જવાનો વખત આવ્યા ત્યારે થાડા ઢીલાપેચા થયા સંઘની કાર્યવાહક સમિતિએ એ નિણ ય કર્યો છે કે, સંઘહતા ખરા, પરંતુ અંદરના આત્માનું પાત તે જેવું હતું તેવું જ રહેલું, સંચાલિત શ્રી પરમાનંદ કાપડિયા સભાગૃહ, હવે પછીથી વેવિશાળ તે મને વિશ્વાસ છે.
અને ચાંદલાના પ્રસંગે માટે પણ આપવું, અને ખુરસીઓ, લાઈટ, “મરણભ, શા માટે એની ટુંકી છતાં વિશદ છણાવટ તમે કરી પંખા, વગેરેની ' સગવડ સાથે વધારેમાં વધારે ત્રણ કલાક માટેનું છે. હું પણ આવા વિચારમંથનમાં ઘણી વખત ખવાઈ જાઉં ભાડું, રૂા. ૧૦૧ લેવું. છું. મરણ એ વાસ્તવિકતા છે તેટલું સ્પષ્ટ ભાન થયા પછી કોઈને ' આ સભાગૃહમાં ખુરસીએ ઉપર ૧૦૦ અને જાજમ ઉપર પણ તેનાથી ડરવાપણું ન હોય. આમ છતાંયે મને લાગે છે કે
૧૨૫ વ્યકિતઓને સમાવેશ થઈ શકે છે. . વ્યકિતએ જયાં જયાં આત્મીયતા કેળવી હોય, અવવા તે જેની
તો સંઘના સભ્ય, તેમ જ શુભેરછકેને વિનંતિ કરવામાં આવે
છે કે પોતાના વર્તુળમાં આ બાબતની જાણ કરે, જેની સાથે જીવંત અને જીવનભરને સંબંધ બાંધ્યો હોય છે તે બધું છોડતાં વ્યકિતમાત્ર થોડીઘણી ગ્લાનિ જરૂર અનુભવે છે.
સંધના આજીવન સભ્યો પછી તે અંતરમાં એક એવી પ્રક્રિયા ચાલવા લાગે છે કે જે કોઈ
સંઘના આજીવન સભ્યનાં ૧૮૩ નામે અગાઉ પ્રગટ થઈ ઉપાય હાથમાં આવે તેનો આશરો લઈને મૃત્યુને પાછું ઠેલવું. તમે
ગયાં છે. નવાં નામે નીચે પ્રમાણે છે: મારી સાથે સંમત થશે કે, એવી મનેદશા ઉચ્ચ કોટિના માનવીમાં
૧૮૪ શી જ્યોતિબહેન મોહનલાલ પરીખ પણ જોવા મળે છે. આ પરિસ્થિતિને મરણભય ન કહેવું હોય તે
૧૮૫ ” નિર્મળાબહેન ન. શેકસી મને વાંધો નથી. આ પ્રકારની માનસિક પરિસ્થિતિને જિજીવિષાનું
૧૮૬" બેટાલાલ નીમચંદ સંઘવી નામ આપે તે પણ વાંધો નહીં.
૧૮૭ ” હિંમતલાલ ન્યાલચંદ દોશી મારો એ આગ્રહ છે કે હવે તમે શરૂ કર્યું જ છે ત્યારે તારી
૧૮૮ ” રસિક્લાલ ન્યાલચંદ દોશી જીવનકથા જેવું કંઈક લખવાનું નિયમિત રાખે.. તમે જ કહે છે કે
૧૮૯ ” જયસુખલાલ આર. વોરા મનની આ સ્થિતિ આકસ્મિક નથી. હું પણ માનું છું કે તેની પાછળ
સંઘના સભ્યોને વિજ્ઞપ્તિ એક પ્રકારની સાધના રહેલી છે. તમારી જીવનકથામાંથી એવી * ચાલુ વર્ષ ૧૯૭૩માં ઘણા સભ્યનાં લવાજમે બાકી છે. તો સાધનાની પ્રક્રિયા જાણવાનું પણ રસપ્રદ બનશે,
વ્યાખ્યાનમાળા દરમિયાન સૌ પોતાનાં લવાજમ ભરી જાય અને
ત્યાર બાદ જેમનાં લવાજમ બાકી રહે તેમને ડિસેમ્બર પહેલાં તેમના મરણભયવાળે લેખ મને ખૂબ ગમે એટલે ચાલુ માસના
લવાજમે મોકલી આપવા વિનંતિ છે. ઘરશાળા માં તેને છાખે છે. આશા રાખું છું કે તમે મંજૂર
, મંત્રીઓ, મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ રાખશે. સરકાર અને ધર્માદા ટ્રસ્ટાવાળે તમારે લેખ' પણ ઘણા
ભૂલ-સુધારી વિચારપૂર્ણ છે. અનુકૂળતાએ તેને પણ છાપવા ધારું છું.
ગતાંકમાં “ગુજરાતના રાજકારણ વિશે શી રતીલાલ દીપચંદ –હરભાઈ
દેસાઈને એક પત્ર” પ્રગટ થયું છે, તે લેખના પહેલા કોલમના [૨]
છેડે નીચેની ત્રણ લીટીમાં એમ છપાયું છે કે “મતદાર જેવો ભવદીય મંત્રીસાહેબ, “પ્રબુદ્ધ જીવન”, દહીંસર, તા. ૬-૮-૭૩ બીજો કોઈ માગણ નથી”. એને બદલે તે સુધારીને આ પ્રમાણે . “મિલાપ”માં અવારનવાર “પ્રબુદ્ધ જીવન”ના લેખેનું ઉદ્ઘતીકરણ વાંચવું “મત માગનાર જે બીજો કોઈ માગણ નથી.” વાંચું છું અને તે લેખની અનન્ય સામગ્રી જે ઈ તાજેતરમાં જ ભકતામર સ્તોત્રની રેકર્ડની જાહેરાતમાં તેના કર્તા તરીકે સિદ્ધસેન “પ્રબુદ્ધ જીવનને ગ્રાહક થયે છું.
દિવાકરનું નામ છપાયું છે તેના બદલે શી માનતુંગાચાર્યજી એમ વાંચવું. ગયા અઠવાડિયે ‘પ્રબુદ્ધ જીવનની પહેલી કોપી ટપાલદ્વારા
-તંત્રી