Page Text
________________
૨૧૨
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧૬-૧-૭૩
& ડોલર અને રૂબલનો રોમાંચક સંબંધ જ ભારતના સંસદગૃહમાં જ્યારે ઉદ્યોગપ્રધાન શ્રી સી. સુબ- અમેરિકાની તહેનાતમાં આપવા માટે શ્રી કોશિગિને તૈયારી બતાવી હ્મણ્યમ કોકા-કોલાના પીણાને ધિક્કારતા હતા ત્યારે રશિ- હતી. અમેરિકાને એમ પણ કહેવામાં આવ્યું કે “તમે સખણા યામાં નવેસરથી પેપ્સીકલાનું પીણું દાખલ થઈ રહ્યું રહો તે રશિયામાં તમને દર વર્ષે ૨૪ કરોડ ગ્રાહકોની રોજિંદી હતું. દુનિયાભરના ૧૩૬ દેશમાં કલાનું પીણું હાજર થાય જરૂરિયાત માટેની વિશાળ બજાર મળી રહે છે.” શ્રી કોશિગિન અને પછી રશિયા શું કામ બાકી રહી જાય ? ખાસ કરીને પ્રમુખ નિક- અમેરિકન વેપારપ્રધાન વચ્ચેની ૧૨ કલાકની વાતચીતે અમેરિકા સનની રશિયાની મુલાકાત વખતે જ પેપ્સીકલાને રશિયામાં ઘૂસવાને અને રશિયા વચ્ચેના વેપાર કરારોની ગોઠવણને સરળ બનાવી સારો મોકો મળી ગયું. છેલ્લાં તેર વર્ષથી રશિયામાં પેપ્સીકોલા
દીધી છે. દાખલ કરવા માટે પેપ્સીકોલાની કંપનીના સંચાલક શ્રી ડોનાલ્ડ
- તે કરાર થવાના હતા ત્યારે જ રશિયન અધિકારીઓ અને
વેપારીએ અમેરિકન વેપારી મિત્રો પારોથી અમેરિકન મેગેઝિન કેન્ડાલ પ્રયાસ કરતા હતા. પણ જ્યારે પ્રમુખ નિકસન મસ્કો
ઝૂંટવતા હતા. કારણ કે ટપાલની નાકાબંધીને કારણે અમેરિકન ગયા ત્યારે તેમને શ્રી કૈનાલ્ડ કેન્ડાલની દોસ્તી યાદ આવી ગઈ. મેંગેઝિને માસ્કમાં આવતાં નથી. આ મેગેઝિનનાં એકેએક પાનાં પ્રમુખ કેનેડીની સામે હારી ગયા પછી નિકસન બહુ નિરાશ પીંખીને તેમાંથી મેઢામાં પાણી આવે તેવી રોજિંદી વપરાશની અને હતા ત્યારે પેપ્સીકલા કંપનીએ પ્રમુખ નિકસનને સારી
માજશેખની અમેરિકન ચીજોનું લિસ્ટ રશિયન વેપારીઓ બનાવતા
હતા. આ અમેરિકન વેપારીઓ રશિયા જવા ઊપડયા ત્યારે તો એ મદદ કરી હતી. તે મદદને બદલે તેમણે વાળી આપ્યા અને પેપ્સી
લોકોને ઘણાએ ચેતવ્યા હતા કે મેસ્કોની ૬૦ રૂમવાળી ભવ્ય કલાને રશિયામાં ૧૧ વર્ષને કેંન્ટ્રાકટ અપાવવામાં પ્રમુખ નિને હોટેલ શિયા” માં રેસ્ટોરાંમાં ચા પીરસતી છોકરી પણ જાસૂસ સારી વગ વાપરી. આમ પ્રમુખ નિફટ્સન એક ચતુર રાજપુરુષ
હોય છે એટલે ધ્યાન રાખજો. પણ મેસ્કો પહોંચેલા વેપારીઓને
લાગ્યું કે આ જાસૂસે પણ અમેરિકન મલિની કયારે આયાત થાય જ નહિ પણ બાહોશ સેલ્સમેન પણ બની શકયા છે. જો કે
તેની વિગતો જાણવા જ વધુ આતુર હતી! મસ્કો જઈને તેમણે રશિયા સાથે જે ધંધાકીય ગઠવણ કરી છે તે તે પેપ્સીકોલાના સેદાને સાવ ઠીંગણો બનાવે તેવી છે.
પ્રમુખ નિક્સન સાથે અમેરિકાના ધનપતિ શ્રી ડેવિડ રોકપ્રમુખ નિકસન સાથે અમેરિકાની જબરી કંપનીઓના સે
લર પણ મેસ્કો ગયા હતા. વડા પ્રધાન કોશિગિનને શ્રી રોકજેટલા સંચાલકો પણ મેસ્કોની યાત્રાએ ગયા હતા. તે લોકો પ્રમુખ
ફેલરે કહ્યું : “મિસ્ટર પ્રાઈમ મિનિસ્ટર, તમે અમેરિકન મૂડી રશિયામાં નિકસનને વિશ્વના એક નંબરના સેલ્સમેન તરીકે બિરદાવે છે. રશિયા
રોકવા માટે કહે છે પણ મારી પોતાની ચેઝ મેનહટ્ટન બેંક અમે
રિકન પેઢીઓને મૂડી રોકવા ત્યારે જ કહે કે જ્યારે એ રોકાણમાંથી જેવા દુશ્મનને પ્રમુખ નિકસન અમેરિકાને ઘણા માલ વેચી
નફો મળે.” આવ્યા છે. રશિયામાં પૉકેટ સાઈઝનાં ઈલેકટ્રોનિક યંત્ર મળતાં નથી.
ત્યારે શ્રી કોશિગિને કહ્યું હતું કે “અમને ખબર છે કે દુનિગુણાકાર અને ભાગાકાર કરે તેવાં આ યંત્ર રૂા. ૨૪૦૦ માં મળે
યામાં નફાની આશા સિવાય કોઈ ધંધો કરતું નથી.” (સામ્યવાદી છે. ભારતમાં આ ક્ષેત્રે દાણારીથી આવે છે. રશિયા આવાં યંત્રો દેશ પણ). જ્યારે શ્રી રોકફેલર સાનફ્રાન્સિસ્કો પાછા ફર્યા ત્યારે તેમણે બનાવી શકતું નથી. એટલે મસ્કો જઈ આવેલા અમેરિકન વેપા- તેમના સાથીદારોને કહ્યું કે રશિયાનાં સરકારી કોર્પોરેશને સાથે ભાગી રીઓએ રશિયન અધિકારીઓ જે વેપાર ખાતામાં હોય તેમને આવાં
દારીમાં ઉદ્યોગો નાખવામાં કાંઈ હરકત નથી. સામ્યવાદીઓ નફામાં
ન માનતા હોય તે તેને ઈલાજ છે. મૂડીવાદ અને સામ્યવાદની ઈલેકટ્રોનિક યંત્રની ભેટ નવા વરસ માટે મોકલી છે.
ભાગીદારીવાળી પેઢીની સ્થાપના સ્વિઝરલેન્ડમાં કરી શકાય છે. છેલ્લાં પચ્ચીસ વર્ષથી અમેરિકાના પ્રમુખોએ રશિયા સાથે અને એ રીતે અમેરિકામાં નફાને તાણીને લાવી શકાય છે! સિંહની વેપાર કરવા ઉપર કડક પ્રતિબંધ મૂકીને તેને ચુસ્તપણે પાળ્યા છે
બેડમાં હાથ નાખીને તેના મૂછના વાળ ખેંચવા અને સામ્યવાદી
દેશમાંથી નફો ખેંચ એ બંને બરાબર છે. એ કપરું કામ કરવા અને હવે એ બધા નંગ પ્રમુખ નિક્સને મોકળા કરી મૂકયા છે.
અમેરિકન કંપનીએ તૈયાર થઈ છે. તે પછી ભારતમાં અમેરિકન ઘણા સિદ્ધાંતવાદી પ્રમુખ નિક્સનની આ નીતિને વિરોધ કંપનીઓ રૂા. બે લાખ રોકીને રૂા. બાવીસ કરોડને નફો સહેલાઈથી કરે છે. તેમણે કદાચ કાર્લ માકર્સનાં પુસ્તકો વાંચ્યાં છે તે હજી તેમને ઘરભેગા કરી જાય તેમાં નવાઈ પામવા જેવું નથી. યાદ હશે. માકર્સે કહ્યું છે કે “એક એવો સમય આવશે કે મૂડીવાદીઓ રોકફેલર જેવા વ્યવહાર ઉદ્યોગપતિને રશિયામાં વ્યાપારી નફા માટે આપણને (સમાજવાદીઓને) દોરડાં વેચશે અને આપણે સાહસ કરવામાં કંઈ જોખમ લાગ્યું નથી. તેમણે એક અમેરિકન એ મૂડીવાદીના દેરડા વડે તેમનાં જ ગળાં ઘાંટી નાખીશું.” પણ બેંકની શાખાઓ રશિયામાં સ્થાપવાના હક્કો શ્રી કોશિગિન પાસેથી સિદ્ધાંતવાદીઓની આ વાતને કોઈ સાંભળતું નથી. સૌને વેપાર કરવો મેળવી લીધા છે. પેપ્રીલાનું પીણું રશિયામાં વેચવાના હક્કો છે. તેમાં પાછળ રહી જાય તે આબરૂ જાય. અમેરિકામાં તો પૈસે અપાયા છે પણ તેની સામે રશિયન રેડકા દારૂ અને બીજા શેમ્પન એ જ આબરૂ છે
જેવા હળવા દારૂ અમેરિકામાં વેચવાના હક્કો રશિયાએ મેળવ્યા રશિયા સાથે પ્રમુખ નિક્સન જે કરાર કરી આવ્યા છે તેને છે. એક અબજ ડૅલરના અમેરિકન ઘઉં રશિયાએ ખરીદ્યા છે તે પણ કારણે રશિયામાં નિકાસ કરનારી અમેરિકન પેઢીઓને અને રશિયાને
નિસન અને બ્રેઝને વચ્ચેની જગતની “શાંતિ વાટાઘાટો”ના મોટાં ધિરાણ અમેરિકન સરકાર તરફથી મળશે. આવડાં મોટાં ધિરાણ એક ભાગરૂપે જ ખરીદાયા છે. અમેરિકાએ હજી સુધી કોઈ મૂડીવાદી મિત્રદેશને પણ આપ્યાં વ્યાપાર અંગેની વાતચીતે વખતે જૂની દોસ્તી તાજી થઈ નથી. ખુદ અમેરિકન વેપારીઓને પણ પ્રમુખ નિકસનની આ હતી. ૭૪ વર્ષની વયના એકિસડંટલ પેટ્રેલિયમ કંપનીના ઉદારતા માટે નવાઈ લાગે છે. પણ આ ઉદારતા પરસ્પરની છે. માલિક ડે. અરમાન્ડ હેમરે લેનિનના ભૂખ્યા ક્રાંતિકારી અમેરિકન વેપારીઓએ રશિયાના વડા પ્રધાન શ્રી કોશિગિનને પણ લડવૈયાઓને ૧૯૨૦ ના દાયકામાં અનાજની મદદ કરી નિકટથી નિહાળ્યા છે. અમેરિકાના વેપાર ખાતાના પ્રધાન સાથે કરી હતી. આ જૂની મદદનાં સ્મરણોને તાજાં કરીને કોશિગિન કોશિગિને સતત બાર કલાક ગાળીને રશિયાની કુદરતી સંપત્તિનાં અને ડે. અરમાન્ડ વચ્ચે એકબીજાને ધબ્બા મારવા જેવી વખાણ કર્યા છે. એ કુદરતી સંપત્તિને મોટો ભાગ અમેરિકાને આપ- દોસ્તી થઈ ચૂકી છે અને ડૉલર અને રૂબલ વચ્ચેના રોમાન્સને વાની વાત કરી છે. રશિયામાં કુદરતી ગેસ, કોલસે, હીરા, નિકલ પરાકાષ્ઠાએ પહોંચાડે છે. ડૅ. હેમરની એવી જના છે કે અને તાંબું જે પેઢી દર પેઢી ચાલે તેટલી વિપુલતામાં પડયાં છે તે મેસ્કોમાં અમેરિકન જીવનની ઝાંખી કરાવવા એક કાયમી વ્યાપારી
| SR No. | 525958 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1973 Year 34 Ank 17 to 24 and Year 35 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Chimanlal Chakubhai Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1973 |
| Total Pages | 278 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 33 MB |