Page Text
________________
૩૮
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧૬-૬-૭૩
- નો ઓ૫ નવી દિશા * મોટા ભાગના લોકો ચીલાચાલુ એકધારું અને મહદ્ અંશે નિરસ માગતા હોઈએ તે સૌપ્રથમ તો આપણે એમાંથી બહાર આવવા જીવન જીવતા હોય છે. સવારે જાગે અને રાત્રે સૂવાનો સમય થાય પ્રયત્ન કરવો જોઈએ. આપણે જે કંઈ કરવા માગતા હોઈએ એને ત્યાં સુધીનું માણસનું જીવન એટલું નિરસ અને ઘરેડિયું બની ગયું સ્પષ્ટ ખ્યાલ આપણામાં હોવું જોઈએ. એને પાર પાડવા માટે જે હોય છે કે પછી તેઓ એક યંત્રની માફક હાલતા-ચાલતા અને કામ કંઈ કરવું પડે એ કરવાની લગન આપણામાં જાગવી જોઈએ. જે કરતા હોય એવું લાગે છે. સહેજે, જ એવો વિચાર આવે છે કે માણસમાં આ જાતની તાલાવેલી અને લગન ઉદ્ભવે એ માણસ આવા ધરેડિયા, બંધિયાર અને નિરસ જીવનમાં પરિવર્તન લાવવાનું પછી પિતાની અંદર વર્ષો સુધી ઘર કરી બેઠેલા અમુક રીતના સંસ્કાર, શકય છે ખરું? માણસ ગમે તેવી પરિસ્થિતિમાં પણ જીવનના અમુક પ્રકારનાં વલણ અને પ્રમાદ તેમ જ નિષ્ક્રિયતાને ભેદી શકે રસને સુકાવા ન દે અથવા તે જો જીવનરસ સુકાઈ ગયો હોય તો છે અને નિર્ધારિત નવા માર્ગે પ્રયાણ કરી શકે છે. અલબત્ત, આ ફરી રસ જાગ્રત થાય એવું બની શકે ખરું? આવા પ્રશ્ન જે પિતાની કામ સહેલું નથી એટલું સ્વીકારવું જોઈએ. વર્તમાન અવસ્થાથી અકળાઈ ગયો હોય એને મૂંઝવે છે પણ ઘણીવાર
કેટલાક લોકે જીવનના પ્રારંભમાં ઘણું સિદ્ધ કરવાનાં સ્વપ્ન એમાંથી એને માર્ગ ન સૂઝે એવું પણ બને છે. એને લીધે એના
સેવતા હોય છે. ત્યારે એમને એમ પણ લાગતું હોય છે કે પિતાની મનમાં નિરાશાને વિચાર દઢ થાય છે.
પાસે આ સ્વપ્નને સાકાર કરવા જેટલી આંતરિક તાકાત છે. પણ પણ કોઈક વાર આ બધી અકળાવનારી પરિસ્થિતિ, જેનામાં
જીવનના પ્રારંભમાં થોડાક અવરોધે, થડક વિરોધ થાય કે તરત જ થોડીક પણ ચેતના હોય છે, એને એક એવો ધક્કો આપે છે કે જેથી
એમને વિશ્વાસ ડગવા લાગે છે. એ સાથે એમના વિચારોમાં પણ એને એની જૂની દુનિયા ખતમ થતી દેખાય છે અને એને મનમાં વસી
પરિવર્તન આવે છે અને તેઓ ચાલુ પ્રવાહમાં જ સામેલ થવામાં જાય છે કે પોતે પિતાની આસપાસ અમુક ચોક્કસ વિચાર અને વિચા
માને છે. એ પછી જ્યારે ભૂતકાળનાં સ્વપ્નાં કોઈવાર યાદ આવે તો રને પરિણામે અમુક વર્તનની જે કિલ્લેબંધી ઊભી કરી છે એ
આપણા કરમમાં જ આવું એકધારું નિરસ અને કેટલેક અંશે નિફળ નિરાશાભર્યા વિચાર-વર્તનની કિલ્લેબંધીને ભેદીને એમાંથી બહાર
કહેવાય એવું જીવન લખાયેલું હોય એમાં આપણે શું કરી શકીએ? આવ્યા વિના છૂટકો જ નથી. આવા લોકો પછી એકધારા જીવનના
એમ કહીને મન મનાવવામાં આવે છે. અને નિરાશાના ખ્યાલમાંથી પુરુષાર્થ અને સંકલ્પના બળે અવશ્ય
આ પ્રકારના તેડી પાડતા વિચારો પછી માણસના મનમાં દઢ બહાર આવે છે.
આસન જમાવે છે. મુશ્કેલીઓ અને વિરોધ સામે એણે નમતું જોખી અલબત્ત, આ કામ સહેલું નથી. કેવળ એકવાર પોતાના જીવનમાં
દીધું હોય છે અને એને એનાં તત્કાલીન સંજોગો એની આંતરિક પરિવર્તન લાવવાનો વિચાર કરીને પછી જૂની લઢણમાં સરી પડવાથી
શકિત કરતાં વધારે બળવાન લાગે છે. આ બધાના ખુલાસારૂપે કંઈ વળતું નથી. વર્ષો સુધી તમે જીવનનો એક યાંત્રિક ઢાંચે બનાવ્યું
તેમ જ પિતાનું મન મનાવવા માટે એ “ભાગ્ય’નું બહાનું આપે છે હોય અને તેણે આપણી ચેતનાને એટલી સુષુપ્ત બનાવી દીધી હોય અને પિતાના જીવનને ‘સામાન્ય બનાવી દે છે. કે એને ગાળીને એનું વિસર્જન કરવાનું અને ચેતનાને ફરી નવ
I હવે આ રીતે દઢ થઈ ગયેલા માનસમાંથી બહાર નીકળવા પલ્લવિત કરવાનું મુશ્કેલ છે એ શંકા વગરની વાત છે. એટલે
માટે ઘણી શકિત જોઈએ; અને જે માણસ ફરી પોતાનામાં આવી વિચાર તે ઘણા કરે છે પણ એમાંથી સફળતા બહુ ઓછાને મળે છે
ચેતના અને શકિત લાવી શકે છે એ પોતાના જીવનને લાગેલાં જાળાંને પોતાના જીવનને નવો વળાંક આપવામાં બહુ ઓછા લોકોને
સાફ કરી શકે છે, જીવનને નવો ઓપ અને નવી દિશા આપી શકે છે. સફળતા મળે છે એનો અર્થ એવો નથી કે કોઈ વિશિષ્ટ પ્રકારના માણસે જ આવું કરી શકે છે અને બીજા લોકોને માટે આવી સિદ્ધિ
. જીવનમાં પરિવર્તન લાવવું એ ઘણું મુશ્કેલ કામ હોવા છતાંયે મેળવવાનું અશકય છે. જીવનમાં આવી સિદ્ધિ મેળવવાનું અત્યંત
જે માણસ જીવનમાં કંઈક પ્રાપ્ત કરવા માગે છે, જીવનને
અર્થપ્રદ બનાવવાના વિચારો જેને વખતોવખત સતાવ્યા કરતા હોય મુશ્કેલ હોઈ શકે છે, અશકય કંઈ નથી.
છે, એવા માણસ માટે આ એક કરવા જેવું સૌથી મહત્ત્વનું કામ છે. . ઘણા લોકો આવું પરિવર્તન લાવવાના વિચાર કરે છે. થોડીક
માણસ જે ખરેખર ધારે અને એ પ્રમાણે પોતાનું વર્તન કરવા માટે ક્ષણો એમને એમ લાગે છે કે પોતાનું વર્તન પણ આ વિચારોને
સંકલ્પ કરે તો પછી એ વર્ષોની જામેલી નિરર્થક જીવનરીતિમાંથી અનુરૂપ હોવું જોઈએ પણ પછી થોડીવારમાં તેઓ હતા તેવા થઈ
બહાર આવી શકે છે. બળવાન, શકિતશાળી વિચાર. સંકલ્પ અને જાય છે. કેવળ વિચારથી કંઈ થઈ શકતું નથી. એ વિચારને
પુરુષાર્થ માણસને જીવનને ચેતનસભર બનાવવા માટે આવશ્યક સાકાર કરવા માટે આપણામાં સંક૯૫ હો ઈએ. જેએ આવી
આત્મવિશ્વાસ આપી જ રહે છે. આવા આત્મવિશ્વાસવાળા શકિતસાધના કરી શકે છે એમને એમનું જીવન ચેતનવંતું કરવાની,
શાળી માણસને પછી કોઈ મુશ્કેલી કે અવરોધે ડરાવી શકતા નથી રાખવાની, જીવનમાં સતત ઉત્સાહ રહે એ રીતે કામ કરવાની,
-શિવમ નવાં નવાં કામો હાથ ધરવાની ગુરુચાવી મળે છે. આ
- ઋતંભરા વિદ્યાપીઠનો અભ્યાસક્સ જે માણસ પોતાના જીવનને ફરી ધબકતું કરવા માટે અને પડી ગયેલી ઘરેડમાંથી બહાર નીકળવા માટે સાધના કરવા તત્પર થાય છે - તંભરા વિદ્યાપીઠનો ૮મા અભ્યાસક્રમ વર્ગ ૫ જુલાઈ એ માણસ પછી પોતાના વિચારોને આચરણમાં મૂકી શકે છે. માણસને ' ૩થી પૂર્ણિમાબહેન પકવાસાના નિવાસસ્થાને ૨૯, ડુંગરસી રોડ, અમુક કંઈક કરવાનો વિચાર આવે છે તે બુદ્ધિ અને તર્કની વાત મલબારહીલ, મુંબઈ-૬ ખાતે શરૂ થનાર છે. આ આધ્યાત્મિક વર્ગમાં થઈ, પણ એ વિચાર આપણા સમગ્ર ચિત્તતંત્રમાં વ્યાપી જાય અને ખાસ કરીને હિંદુ, બૌદ્ધ અને જૈન ધર્મના આધારે ચર્ચા થશે. જે આપણે એમય બની જઈએ ત્યારે પછી એમાંથી જે શકિત નિર્માણ બહેનને રસ હોય તેમને આ વર્ગમાં જોડાવા આમંત્રણ આપવામાં થાય છે એના દ્વારા આપણે ધારી સિદ્ધિ મેળવી શકીએ છીએ. આવે છે. એમણે વધુ માહિતી માટે ઉપરના સરનામે સંપર્ક સાધવે
એટલે આપણે આપણા નિરાશાવાદી માનસમાં પરિવર્તન લાવવા એમ જણાવવામાં આવે છે.
| SR No. | 525958 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1973 Year 34 Ank 17 to 24 and Year 35 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Chimanlal Chakubhai Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1973 |
| Total Pages | 278 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 33 MB |