________________
9
૨૩.
#
FI
તા. ૧-૬-૭૩
પ્રબુદ્ધ જીવન
પ્રકીર્ણ નોંધ ઇઝરાઇલના ૨૫ વર્ષ
બુદ્ધિશાળી અને કાર્યકુશળ છે. વેરાનભૂમિને હરિયાળી બનાવી ઈઝરાઈલના જન્મને ૨૫ વર્ષ થયા. તેની શરૂઆત થઈ છે. ૧૯૪૮માં ૬ લાખની વસ્તી હતી, તે ૩૦ લાખ થઈ છે. ત્યારે વિરોધ વંટોળ થયે તે હજી સળગતે છે. મહદીઓ આ ઈઝરાઈલને ૨૫ વ\.' ઈતિહાસ અદભૂત છે. દુનિયાના બધા ભૂમિને પોતાની પવિત્ર ભૂમિ Holyland માને છે. ઇસ્લામના દેશોમાંથી યહુદીઓ ત્યાં આવ્યા છે. તેમની વચ્ચે શિક્ષણ, જન્મ થયો તે પૂવ સેંકડે વર્ષથી આ ભૂમિ તેમનું નિવાસ- સંસ્કારિતા, રહેણીકરણીનું મેટું અંતર હતું. આફ્રિકાના સ્થાને હતી. ઈશ્વરે તેમને બક્ષી છે. God's gift- એવી યહુદીઓ અને પશ્ચિમ યુરોપના યહુદીઓ વચ્ચે ધમ" સિવાય માન્યતા છે. ઇસ્લામ ધર્મના ફેલાવા સાથે મધ્યપૂર્વને વિશાળ કોઈ સામાન્ય તત્વ ન હતું. આવા વિસંવાદી તત્વોમાંથી પ્રદેશ આટોમન સામ્રાજ્યનુકસ્તાનના કજે આવ્યું. પ્રથમ
એક પ્રજા ઘડવાનું કામ હતું. હીબ્રુ ભાષા, જે મૃતપ્રાય હતી, વિશ્વયુદ્ધમાં આ સામ્રાજ્યને અંત આવ્યું અને અનેક આરબ
તેને સજીવન કરી, દેશની ભાષા બનાવી. ધમને પ્રાધાન્ય રાજ થયા. સેંકડે વર્ષના ગાળામાં યહુદીએ દુનિયામાં ફેલાઈ
આપી રાજ્યની સામાજીક અને આર્થિક રચના કરવાને ગયા. યહુદી પ્રજાને ઇતિહાસ આશ્ચર્યજનક છે. અત્યંત બુદ્ધિ
પ્રયત્ન કર્યો. It is theocratic state. દેશની સંખ્યા શાળી, કુશળ પ્રજા, પણ એક ખાસિયત કે સદા અલગ રહે
જોતાં, સૌથી શકિતશાળી દેશ ગણાય. જુની પેઢી અને નવી અને ગમે તે દેશમાં જાય ત્યાં તેની અલગતા કાયમ રહે, યહુદી
પેઢીને પણ સંધર્ષ છે. શરૂઆતના વર્ષોમાં, ત્યાગ અને ગમે તેટલો શિક્ષીત અને પ્રગતિશીલ હોય પણ ધર્મને પ્રભાવ
બલિદાનની ભાવના પ્રબુળ હતી, સમૂહજીવન–જેને “કીબુઝ' કહે ઘણ. ભારે ક્રિયાકાંડી. આહાર, રહેણીકરણી, સામાજીક વ્યવહાર,
છે. એક પ્રકારની સહકારી મંડળીઓ અને સહજીવન ખૂબ બધામાં બ્રાહ્મણોએ સ્મૃતિઓ અને ધર્મશાસ્ત્રો રચ્યા તેનાં
વિકસાવ્યું. ઉગતી પેઢીમાં આ ભાવના ઓછી થતી જાય છે અને કરતાં પણ વિશેષ મહુદીધમમાં છે. પ્રસ્તી ધર્મ અને ઈસ્લામ
વ્યકિતગત જીવન જીવવાની ભાવના જાગી છે. આખી પ્રજા ૨૫ બન્ને ઉપર યહુદી ધર્મની ઘણી અસર છે, તેને વિશાળ
વર્ષથી યુદ્ધના ધોરણે જીવે છે. ધાર્મિક સાહિત્ય છે. અર્થોપાર્જન અને લેભમાં મારવાડીને
આરબ-ઈઝરાઇલ સંઘર્ષને અંત કેવી રીતે આવે ? ઈઝરાપણ ચડી જાય, અને લોહી પીવાવાળા એવી એની ઈલને ઉખેડી નાખે અથવા નાબુદ કરે તે અશકય છે. સમજદાર શાખ, યહુદીમમાં જીવનના દરેક ક્ષેત્રમાં ઘણા મહાપુરૂષ આરબ આ જાણે છે છતાં વાસ્તવિકતા સ્વીકારવા તૈયાર થયા છે. પણ ગમે તે કારણે, યહુદી કામ પ્રત્યે જ્યાં તે રહે ત્યાં નથી. ઈઝરાઇલના સીમાડાઓની ફુલગુંથણી–રડન, સીરીયા, ઈર્ષા અને વિરોધ રહે. યહુદી કેમે સહન કર્યું છે તેટલું લેબેનાન, ઈજી દુનિયાના ઇતિહાસમાં કેઇ કામે સહન કયુ નથી. પ્રથમ વિશ્વ
અટવાઈ ગયા છે કે તેને કઈકે વ્યવસ્થિત કરવા અનિવાર્ય યુદ્ધમાં આ કોમની આર્થિક સહાય મિત્રરાને મોટા છે. ૧૯ ૬૭ ના યુદ્ધમાં ઇઝરાઇલે, ઇજીપ્ત અને જેમ્સનનાં ધણો પ્રમાણમાં હતી. બ્રીટન અને અમેરિકામાં યહુદીઓ મોટા પ્રદેશ કજે કર્યો છે અને હજી તેના કબજામાં છે. રાષ્ટ્રસંઘે
પ્રદેશ મુજે ધનાઢયા હતા અને છે. આ ભટકતી કેમને ઠરીને ઠામ થવા ઠરાવ કર્યો છે કે ઈઝરાઈલે આ પ્રદેશ પાછે સોંપ. આપણે પિતાને દેશ Homeland હેવો જોઈએ એવી માંગણી ૧૯૧૪થી
થી
જ
જેમ પાકિસ્તાનને પ્રદેશ પાછા સેપે. ઇઝરાઇલ આ માટે જોરશોરથી ઉપડી. ઝીનીઝમને પ્રચાર વધતો રહ્યો. ૧૯૧૭માં
તૈયાર નથી. કદાચ કાયમી સીમાડાએ નકકી થાય તે ઇઝરાઈલ પ્રખ્યાત બેલફર જાહેરાતથી બ્રીટને વચન આપ્યું કે યહુદીઓને
ઘણે ભાગ પાછા આપવા તૈયાર થાય. આ પ્રદેશ રાખવામાં તેમની ભૂમિ પાછી મળશે. ત્યારથી દુનિયાભરમાંથી યહુદીઓને
પણ કંઝરાઈલને મુંઝવણ છે. આ પ્રદેશની વસ્તી આરખે છે. પ્રવાહ પેલેસ્ટાઈન ભણી વળે. આ ઘણી રોમાંચક કથા છે.
ઈઝરાઈલને તે ભાગ થાય તે આરબ વસ્તીનું પ્રમાણ ઈઝરાયલમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં હીટલરે ૬૦ લાખ મઢીઓને ખમ વધી જાય અને ૧૫–૨૦ વર્ષ પછી એવે સમય આવે કે આ અત્યાચાર અક૯, અમાનુષી હતા. યુરોપના બીજા દેશમાં
ઈઝરાઈલમાં આરબોની બહુમતિ થાય. તેથી ઈઝરાઈલમાં આ પણુ યહુદીઓ પ્રત્યે સારી પેઠે વિરોધ હતા એટલે શરણાર્થીઓને
વિષે તિવ્ર મતભેદ છે, કેટલાક, આ બધે પ્રદેશ પાછો આપી પ્રવાહ વળે. છેવટે ૧૯૪૮ માં આરબ રાજ્યના સખ્ત વિરોધ
દેવાની તરફેણુમાં છે, તો કેટલાક અમુક ભાગ–સલામતી માટેછતાં પેલેસ્ટાઈનના રાષ્ટ્રસંઘે ભાગલા કર્યા અને ઈઝરાઈલને
રાખવાના આગ્રહી છે. બધે ઠેકાણે બને છે તેમ અંતે બધા જન્મ થયો. યહુદીઓ આક્રમક અને શકિતશાળી છે, મરણિયા
થાકશે ત્યારે છેવટ કાંઈક નીવેડે આવશે. બીજે ભડકો થાય થવાને હજાર વર્ષને અનુભવ છે. પરિણામે ઈઝરાઇલમાંથી
પછી કે તે પહેલાં, કાંઈક સમજપૂર્વક ઉકેલ લાવવો જોઈએ. સાત લાખ આરબેને ભાગવું પડયું અને ઇઝરાઇલના સીમાડાઓ
એટલું જ જોવાનું રહે છે. ઉપર ચારે તરફ ઘેરીને હજી પડયા છે. આ આરબ શરણથી
ભારત-પાકિસ્તાન અને બંગલા દેશ એને નિભાવવા રાષ્ટ્રસંઘે ૨૫ વર્ષમાં અબજો ડોલર ખરચ્યાં ભૂતએ નિર્ણય કર્યો લાગે છે કે આ ઉપખંડમાં શાન્તિ છે. આ સાત લાખ આરબે આરબ દેશમાં સહેલાઈથી સમાવી થવા ન દેવી. માનવતાની દ્રષ્ટિએ પાકિસ્તાનના ૯૦ હજાર યુદ્ધશકાત, પણ આ પ્રશ્નને સળગતે રાખવા આરબરા કેદીઓ, બંગલા દેશમાં વસતા બે લાખ બિહારીઓ અને પાફિતેમને પોતાના દેશમાં લેતા નથી. ત્રણ વખત આરબ રાજાએ સ્તાનમાં વસતા ' ચાર લાખ બંગાળીઓના પ્રશ્નોના નિકાલ ઈઝરાઇલ ઉપર આક્રમણ કર્યું અને હાર્યા. સાત કરોડ લાવવા ભારત તથા બંગલા દેશે સંયુક્ત દરખાસ્ત કરી, તેને આરબોમાં સંગઠન નથી, નાસરે સંગઠન કરવા પ્રયત્ન કર્યો ભૂતોએ સ્વીકાર કર્યો નથી. કદાચ ૯૦ હજાર યુદ્ધકેદીઓને પણ સફળતા ન મળી. ઈઝરાઈલને અમેરિકાની અને દુનિયાના પાછા લેવાની તેને ઉતાવળ નથી, પાછી જાય તે તેની મુંઝવણ યહુદીઓની અઢળક સહાય છે. અબજો ડોલર અને લશ્કરી. વધે, જયારે આપણુ દેશ ઉપર તેને મેટો આર્થિક બેને ચાલુ સરંજામ અવિરત વહયે જાય છે. યહુદીઓ પોતે ખૂબ મહેનતુ, રહે, આવી કાંઇક ગણતરી હશે. પણુ આટલેથી ન અટકતા
તે હનત ભાગ ૧ વા છે. અને ડાલ અમારી
મા, બંગ