________________
આવી લેવી આ
નિયમ થા,
આવે.
જાય એવી આશા રણ પણે
એમ કે લોહીની
૨૨ - પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧-૬-૭૩ જાહેર ટ્રસ્ટ હોય તે તેની આવક કરમુકત હતી અને દાન ટ્રસ્ટભંડોળ માટે જ આપવામાં આવે છે એવી શરતથી તેને અપાતાં દાનને પણ કેટલેક અંશે કરમુકિત મળતી. જાહેર આપે તે આવક ન લેખાય. કેટલા જણ પાસે આવી કાર ટ્રસ્ટ એટલે સાર્વજનિક જ નહિ પણ કોઈ કેમ કે જ્ઞાતિ માટે લખાવી લેવી પડે? આવા અર્થહીન કાયદાથી શું ફાયદો છે ? હાય (Section of the Public) તે પણ જાહેર ટ્રસ્ટ હું જાણું છું કે કેટલાક ટ્રસ્ટે આવક વાપરતા ન હતા અને ગણાય.
વર્ષો સુધી જમા કરતા. તેને માટે યોગ્ય નિયમ થાય, પણ બધા 1 ઉત્તરોત્તર આવી કરમુકિત સરકાર ઓછી કરતી આવી
ટ્રસ્ટોને એક લાકડીએ હાંકવાથી મૂડી જ ન રહે એ સ્થિતિ આવે. છે, અને બીજા ઘણું અંકુશ મૂકાતા જાય છે. ૧૯૬૧માં ઈન્ક.
એક બીજો મહત્વનો ફેરફાર થયું છે કે કોઈ ટ્રસ્ટ કે ટેક્ષને નવો કાયદો કર્યો ત્યારે કે ઇ કેમ કે જ્ઞાતિ માટે ટ્રસ્ટ
સંસ્થાને કોઈ રકમ મળી હોય, તે ક્યાંથી અથવા તેના તરફથી હોય તે, તેને અપાતા દાનને મળતી આંશિક કરમુકિત રદ કરી. મળી છે તેને સંતોષકારક ખુલાસા ટ્રસ્ટીઓ આપી ન શકે તેમજ ૧-૪-ર પછી આવા કેમ કે જ્ઞાતિ માટે થતા ટ્રસ્ટની તો તે દાન આવક ગણાશે. અને ૫ ટકા આવક વેરાને આવકને પણ કરમુકિત રદ કરી. પણ તા. ૧–૪–૨ પહેલા
પાત્ર થશે. કાળાનાણાંને ધર્માર્થ વપરાતા અટકાવવા આ થયેલ આવા ટ્રસ્ટો માટે તેની આવકને મળતી કરમુકિત ચાલુ રાખી. હવે ઇન્કમટેક્ષમાં ફેરફાર કરતું નવું બીલ પાલમેંટમાં રજુ
પ્રબંધ થાય છે. કાળાનાણાંનું અનિષ્ટ બહુ વ્યાપક છે એ
ખરું છે, પણ વર્તમાન કરવેરાનું માળખું જોતાં, એ હિસાબે બચત થયું છે તેમાં આવા કેમ કે જ્ઞાતિ માટેના બધા ટ્રસ્ટની આવક પર આવક વેરો લાગુ પડશે એવો પ્રબંધ કરે છે. પરિણામે
થવી લગભગ અશકય છે, તેથી દાન-ખાસ કરીને મોટી રકમનુંઆવા ટ્રસ્ટોની આવકનાં મોટો ભાગ કરવેરામાં જશે.
આપવું શકય નથી. કેટલાય લેકે ખાનગી પૈસે ધમથ સંભવ છે કે બીનસાંપ્રદાયિકતાના ખોટા અને અવળા વાપરવા એમજ આપી છે. વિશેષમાં ઘણું ટ્રસ્ટ તરફથી ખાસ કરી ખ્યાલ આવું પગલું લેવાતું હશે. દરેક વ્યકિત સંપૂર્ણપણે ધર્મસ્થાનમાં ફંડ-પેટી રાખવામાં આવે છે. તેમાંથી સારી આવક રાષ્ટ્રીય કે અાંતરરાષ્ટ્રીય થઈ જાય એવી આશા રાખવી વ્યર્થ થાય છે. મંદિરને ભંડાર હોય છે, જેની સારી આવક હોય છે. છે. ધર્મ કે લોહીના સંબંધે બંધાયા હોય એવા સ્વધમીએ કેટલીય વખત સમારંભે ૨જી ટીકીટથી સારી આવક અથવા જ્ઞાતિજને માટે પ્રથમ આકર્ષણ હેય તેમાં દોષ નથી. કરે છે. આ બધી આવક કમાંથી અથવા કેના તરફથી આવી કેમ કે જ્ઞાતિ માટે દાન આપવાવાળા સાર્વજનિક ટ્રસ્ટમાં પણ તે કહેવું અશકય છે. ઇન્કમટેક્ષ ઓફીસરને સત્તા આપી છે દાન આપે છે. આવા ટ્રસ્ટ પણ, કોઈ કેમ કે જ્ઞાતિની સેવા કે તેને સંતોષ ન થાય તે આવી બધી આવક ઉપર કરી, જાહેર બેજે ઓછો કરે છે. રાજકીય દ્રષ્ટિએ કેમવાદ ૬૫ ટકા આવક વેરો લેશે. વધે તે ખતરનાક છે. સરકાર પોતે જ તે વધારી રહી છે. ચૂંટ- કે ટસ્ટનું નાણું કાઈ કંપની અથવા ધંધામ-સરકારી ણીઓએ માઝા મૂકી છે. સેવાના ક્ષેત્રમાં વ્યકિત સમરત દેશને
કંપની સિવાય-રોકી શકાશે નહિ. કેટલાય લેકે પિતાના વિચાર કરતાં પહેલા, પિતાની કેમ કે જ્ઞાતિને વિચાર કરે
ટ્રસ્ટના નાણાં પિતાના ધંધામાં અથવા કંપનીમાં રોકી સારી તેમાં કોઈનું નુકસાન નથી. સરકારને પૂરો ખ્યાલ પણ નહિ આવક કરે છે. આમાં જોખમ છે, લાભ પણું છે. હવે તે હોય કે કેમ કે જ્ઞાતિ માટેના આવા હજારો સ્ટે આ દેશમાં સદંતર બંધ કરે છે. ' છે અને ભારે સેવા કરી રહ્યા છે. આ બધાની આવક ઉપર અત્યારે કોઈ વ્યકિત કરમુકત હોય તેવા કોઈ ટ્રસ્ટને આવક વેરો લાદવાથી સામાજીક સેવાનું ક્ષેત્ર કેટલું સંકુચિત દાન આપે તે દાનની રકમના ૫૫ ટકા તેની આવકમાં મજરે થઈ જશે અને પરિણામે સમાજને કેટલી મોટી હાનિ થશે તેની મળે છે. હવે ૫૦ ટકા મજરે મળશે. કલ્પના આ કાયદો ઘડનારને નહિ હોય, ધાર્મિક ટ્રસ્ટ હેય
આ બધા ફેરફારોનું એકજ પરિણામ આવશે કે ધર્માદા તે તે એક કોમના જ હોય. બધા ધાર્મિક ટ્રસ્ટની આવક ઉપર ટ્રસ્ટી અને સયાઓ
ટ્રસ્ટ અને સંસ્થાઓની આવકમાં મોટો કાપ પડશે અને કેમી આવક વેરો આવશે.
ટ્રસ્ટો કે સંસ્થાઓની આવક ઉપર આવક વેર પડતા તેને આવા બધા ટ્રસ્ટ અને તેની સંસ્થાઓ મરી પરવારશે.
મોટે ભાગ ગુમાવવા પડશે. ગરીબી હટે ત્યારે ખરી પણ . કેટલાક લોકો આવા ટ્રસ્ટોને નામના સાર્વજનિક બનાવે છે,
અત્યારે ગરીબાઈનું દુઃખ હળવું કરવાનું થોડું પણ સાધન છે તે છેતરપીંડી છે અને છેવટ ટ્રસ્ટીઓને કઇક દિવસ સંકટમાં
તે સરકાર લઇ લેશે અથવા બંધ કરશે. મૂકવાવાળું છે. આ બીજો મોટો ફેરફાર આ વર્ષથી એ થાય છે કે ટ્રસ્ટ ફંડ.
ટ્રસ્ટીઓ ઉ૫ર ૫ણ જવાબદારી વધતી જાય છે.
આ ઉ૫ર
દરેક સ્ટે ઈન્કમટેક્ષ રીટર્ન ભર પડે. કાળા કરે તે પણ આવક ગણાશે. આવકના સાચે અથ
સ્ટને ઇન્કમટેક્ષ મિલકતમાંથી ઉત્પન્ન થતી આવક-વ્યાજ, ભાડુ'. ડીવીડન્ડ વિગેરે. કમીશ્નરમાં રજીસ્ટર કરાવવું પડે, ચેરીટી કમીશ્નરની ઉપલક ફંડફાળા થાય તે દર વર્ષે ઓછા, બધું હોમ-ખાસ
સત્તાઓ વધારી છે. દરેક ટ્રસ્ટે બજેટ રજુ કરવું પડે. પિતાના
ઘરને કે ધંધાને વહીવટ કરવામાં પણ પૂરી કાળજી રાખી ઉદ્દેશ માટે કરેલ હોય, તેવા દાન Voluntary Contribution આજ સુધી આવક નહેતા ગણાતા, હવે તે આવક્ર ગણશે.
શકાતી નથી. ટ્રસ્ટ મેટા પગાર આપી ન શકે. કુશળ માણસે
ન મળે. વહીવટ કાંઇક હી રહે. આ બધી જવાબદારી માથે મારો અનુભવ છે કે દરેક સંસ્થા માટે પાંચ-સાત વર્ષે તેના તટ પુરો કરવા માટે ફંડકાળો કરવા પ્રયત્ન કરીએ અને
રાખતા હવે મુંઝવણ થાય તેવું છે. કેટલાય દ્રસ્ટેમાં હું કસ્ટી
છું. સાથી અથવા માણસ ઉપર વિશ્વાસ રાખી ચલાવીએ પાંચ-સાત વર્ષની નિરાંત થાય. આવા દાનને આવક ગણે અને
છીએ, પણ હવે લાગે છે કે બે અને જવાબદારી બહુ વધી આવક વેરાને પાત્ર કરે તો બધું ધોવાય જાય. વળી એ
જાય છે. સંસ્થાઓ ચલાવવી અઘરું થતું જાય છે. પ્રબંધ કર્યો છે કે બધા ટ્રસ્ટ સાર્વજનિક અથવા કેમી-એ
ટ્રસ્ટને ગેરવહીવટ અથવા ટ્રસ્ટ ફંડને દુરુપયોગ પિતાની આવકના સે ટકો ચાલુ વર્ષ દરમ્યાન વાપરી નાખવા. જોઈએ, જે ન વાપરે અને બચત રહે તે તેના ઉપર આવક અટકાવવું જરૂર છે. ૫ણુ અસહ્ય બે નાખે તે સારા વેરા લાગે. પાંચ-સાત વર્ષ માટે એક વખત મહેનત કરી સારૂ કંડ પ્રમાણિક માણસની ચિન્તા વધી પડે. સૌથી ખતરનાક વસ્તુ કરીએ તે એક જ વર્ષમાં વાપરી નાખવાનું હોય તે મૂડી રહે તે એ છે કે ધર્માદાટ્રસ્ટ અને સંસ્થાઓની આવકના દ્વાર નહિ અને દર વર્ષે ખસ્યની ચિન્તા રહે. હવે ૨૫ ટકા બચત એક પછી એક સરકાર બંધ કરે છે, ગરીબની હાડમારી વધારશે. કરવાની છૂટ આપે છે, પણ તે બીજે વર્ષો વાપરી નાખવી પડે. કોઈ
ચીમનલાલ ચકુભાઈ