________________
Regd. No. MH. 111
છે
જ
પ્રબુદ્ધ જેનનું નવસંસ્કરણ વર્ષ ૩૫ : અંક: ૩
મુંબઇ, જુન ૧, ૧૯૭૩ શુક્રવાર
ન વાર્ષિક લવાજમ રૂ. ૭, ૫રદેશ માટે શિલિંગ: ૧૫
શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘનું પાક્ષિક મુખપત્ર -
છૂટક નકલ –૪૦ પૈસા
તંત્રી: ચીમનલાલ ચકુભાઇ શાહ
® સરકાર અને ધર્માદા ટ્રસ્ટ
®@
આ સરકાર કલ્યાણ રાજ્ય છે. અને એમ માને છે કે અત્યારે દુષ્કાળની સ્થિતિ પ્રવર્તે છે ત્યારે હું જાતઅનુપ્રજાની બધી જરૂરીયાત, અન્ન, વસ્ત્ર, રહેઠાણુ, શિક્ષણ, આરો- ભવથી કહું કે ગુજરાત, સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છનું કેઈ ગામ કે તાલુકે ૫ અને દરેક પ્રકારની સુખાકારી પિતે પુરી પાડશે. ગરીબી ભાગ્યે જ એ હશે કે જ્યાં સંસ્થાઓ અને વ્યકિતઓએ રાહતહઠાવવાને નિરધાર કર્યો છે. ગરીબી ન હોય તે બીજાની કાર્ય સારા પ્રમાણમાં ઉપાડી લીધું ન હોય. સરકાર કોડે મદદની જરૂર ન રહે. એટલે ધર્માદા ટ્રસ્ટ અથવા સામાજીક રૂપિયા ખરચે છે. જ્યારે આવા પ્રજાકીય કાર્યમાં તેને પ્રભાસેવાની સંસ્થાઓની જરૂર ન રહે. બધું સરકાર કરે. આ બધું શુમાં બહુ ઓછું ખરચાય છે, તે પણ તે મેડલું ઉગી નીકળે થાય ત્યારે, પણ અત્યારે એમ લાગે કે આ બધું થઈ ગયું છે કે તેનો મને જાતઅનુભવ છે. એમ માની સરકાર ધર્માદા ટ્રસ્ટને ખતમ કરવા બેઠી છે. આવા
એક સમય એવો હતો કે આવા ધર્માદા ટ્રસ્ટ અને ટ્રસ્ટ અને તેના ટ્રસ્ટીઓ ઉપર એક પછી એક એવા નિયંત્રણ અને બેજાઓ લાદવામાં આવે છે કે કેઈ સારા માણસને ટ્રસ્ટી
સંસ્થાઓને સરકાર ઉતેજન આપતી. કારણકે છેવટે તે એ
સરકારને બે હળવો કરે છે. દરેક જ્ઞાતિ, કેમ કે પ્રદેશમાં રહેવાનું મન ન થાય અને ટ્રસ્ટ માટે આવકના બધા દ્વાર બંધ
આવી સંસ્થાઓ સુંદર કામ કરી રહી છે. કેટલાક વર્ષોથી મેં થાય. સરકારી ધોરણે જ્યાં પ્રજાની આવી બધી જરૂરીયાત
એ પણ અનુભવ્યું છે કે સુખી માણસે આવા ટ્રસ્ટ કરી તેમાં પુરી પાડવામાં આવે છે ત્યાં આ સેવાઓ કેટલી યત્રિક, કરૂ
સારા પ્રમાણમાં ફાળો આપે છે અને સંસ્થાઓ ચલાવે છે.
સાથે એ પણ અનુભવું છું કે સરકાર તરફથી આવા ટ્રસ્ટો અને @હીન, બને છે અને ત્યાં કેટલે ભ્રષ્ટાચાર અને ગેરરીતિઓ,
સંસ્થાઓને ઉત્તેજન આપવાને બદલે ઉત્તરોત્તર તેના ઉપર ચાલે છે તેને ખ્યાલ આપણને પૂરે નહિ આવે, કારણકે
નિયંત્રણ અને બેજાઓ લાદવામાં આવે છે. અત્યારે એવી એવો અનુભવ હજી આપણને થયો નથી. પણ સમૃદ્ધ દેશમાં
પરિસ્થિતિ ઉભી થઈ છે કે ટ્રસ્ટી થવામાં ચિન્તા અને ભય જમાં અનેક પ્રકારની Social Services રાજમ તરફથી મળે
રહે છે. છે તેના અહેવાલ વાંચીએ તે આ બધું એક મોટો વ્યાપાર થઈ ગયું હોય તેવું લાગે.
હું એ પણ જાણું છું કે આવા ટ્રસ્ટોમાં ગેરવહીવટ અને પરમાર્થ પ્રવૃત્તિને આત્મા અંગત સેવા અને અંતર ઉંચાપત પણ થાય છે. તેથી તેના વહીવટ ઉપર દેખરેખ રાખકરૂણા છે. માત્ર પૈસા આપવાથી કે કઈ બીજા પ્રકારની સહાય
વાની પણ જરૂર હતી. તે માટે 'પબ્લીક ટ્રસ્ટ એકટ જુન મુંબઈ કરવાથી જ દુઃખ ઓછું થતું નથી, પણ દુઃખમાં સહભાગી રાજયમાં કરતાં પહેલાં, તપાસ કરી, ભલામણ કરવા સરકારે થઈએ અને પ્રેમ અને દયાભાવ હોય ત્યારે જ આવી સહાય જસ્ટીસ ટેલકરના પ્રમુખપદે સમિતિ રચી હતી, તેને હું અથવા સેવા ચરિતાર્થ થાય છે.
મંત્રી હતે. ચેરીટી કમિશ્નરની નિયુકિત કરવાની ભલામણ કરી આપણા દેશમાં આ પરમાર્થભાવ હાડોહાડ છે. કોઈ ત્યારે સમિતિના કેટલાક સભ્ય ચેરીટી કમિશનરને વિશાળ વ્યકિતનું મૃત્યુ થાય અને સાધારણ સુખી હોય તે તે કેટલી સત્તા આપવા માગતા હતા, તેને મેં વિરોધ કર્યો હતો અને મિલ્કત મૂકી ગયો તે જાણવાની ઈંતેજારી નહિ થાય પણ તેની એક લાંબી અલગ નાંધ Minute of Dissent લખી હતી. પાછળ અથવા તેણે પોતે શું ધર્માદો કર્યો તે તુરત પૂછાશે.
છેવટે ટ્રસ્ટનો વહીવટ ટ્રસ્ટીઓએ કરવાનો છે. ચેરીટી એવી રીતે કઈ શુભ પ્રસંગ હેય-લગ્ન કે બીજો કેઈ–ત્યારે તેણે શું કરીયાવર કર્યો કે લીધું દીધું તે જાણવાની ઇચ્છા નહિ
કમીશ્નરને સુપર ટ્રસ્ટી બનાવવાનો નથી. થાય, પણ ધમાંદા કેટલા કર્યો તે જાહેર કરવું જ પડે. આ ભાવના પણ અત્યારે ચેરીટી કમીશનર અને તેની સત્તાઓની વાત આપણુ દેશમાં એટલી બધી ઊંડી અને વ્યાપક છે કે સાધારણ એક બાજુ રાખું છું. પણ ટ્રસ્ટની આવક ઉપર અને તેના સ્થિતિના માણસ હોય તે પણ તણાઈને મૃત્યુ અથવા શુભ ઉપગ ઉપર ઈન્કમટેક્ષ એકટમાં જે પ્રબંધ થાય છે તેથી મને પ્રસંગે કેને કાંઈ ધર્મો કરે જ.
ભારે ચિન્તા થાય છે.