________________
તા. ૧-૧-૨૩
પ્રબુદ્ધ જીવન
૨૦૫
૯ શ્રી પુરુષોત્તમ માવળંકરનો વાર્તાલાપ ક - તાજેતરમાં અમદાવાદમાંથી ચૂંટાયેલા લોકસભાના સભ્ય શ્રી ચૂંટણીના અને લોકશાહીના નિયમોનું અક્ષરશ: મેં પાલન પુરુષોત્તમ માવલંકરને એક જાહેર વાર્તાલાપ તા. ૨૦-૧૨-'૭રના કર્યું છે, અને છેવટ સુધી કરતો રહીશ. રોજ સાંજના શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘના આશ્રયે, શ્રી પરમાનંદ ત્રણ વિરોધપક્ષોએ પણ મને બિનશરતી ટેકો આપ્યો. કાપડિયા સભાગૃહમાં, શ્રી રતિલાલ ચીમનલાલ કોઠારીના પ્રમુખ
આપણા દેશમાં ચૂંટણી લડવી એટલે ખાઈપીને તેની પાછળ પણા નીચે રાખવામાં આવ્યો હતો.
મંડી પડવું. પણ મેં મારા ચાલુ કામ કરવાનું અને નિરાંતે ઊંધવાનું ચાલુ શરૂખાતમાં આવકાર આપતાં પ્રમુખશ્રીએ માવળંકરદાદા
રાખ્યું હતું. કેમકે પરિણામની ઉપાધિ મેં ઈશ્વરને સોંપી હતી. સાથેના પિતાના સંસ્મરણો તાજાં કર્યા હતા અને શ્રી પુરુષોત્તમ
પ્રચારમાં ફોટો નહિ, છાપામાં જાહેરાત નહિ, કોઈની દીવાલ ભાઈ માવળંકર લોકસભાના સભ્ય તરીકે, ચૂંટણીને લગતા બધા જ
બગાડી નહિ અને ૩૫૦૦૦ ની લિમિટથી ઓછા ખર્ચ કર્યો. સવા નિયમોની મર્યાદા સાચવીને બેટી બહુમતિથી ચૂંટાઈ આવ્યા તે
છ લાખ મતદારોવાળા ક્ષેત્રમાં માત્ર ૨૦૦ જ બેનરોને ઉપયોગ માટે પોતાનો આનંદ વ્યકત કર્યો હતો. અને તેમણે જણાવ્યું
કર્યો.-આ બધાએ મારી જીતમાં મદદ કરી. કે, તેઓ થોડા સમય પહેલા જ અમારા સંધના આજીવન સભ્ય બન્યા.
- મારે અહીં એનો ઉલ્લેખ કરવો જોઈએ કે ચૂંટણીના થોડા અને ત્યાર બાદ આવા મહત્ત્વના પદે ચૂંટાઈ આવ્યા તેથી અમને
દિવસ પહેલા મને મારા ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ તરફથી એવા પાંચસે વિશેષ આનંદ થાય છે. તેઓ સાચા સેવક છે અને તેમના લેક
પત્રો મળ્યા કે તમને મદદ કરવા માટે અમે અમદાવાદ આવીએ હિતના કાર્યોમાં તેઓ વધારે ને વધારે ફત્તેહ મેળવતા રહે અને
છીએ અને અમે અમુક જગ્યાએ ઊતરવાના છીએ. મને આવી તેમનું નામ સેવાક્ષેત્રે વધારે ઉજજવળ બનતું રહે એવી મારી અંત:કરણની પ્રાર્થના છે.
મદદ મળશે એની મને કોઈ કલ્પને સુદ્ધાં નહોતી. ત્યાર બાદ શ્રી રામ પંડિતે શ્રી માવળંકરનો પરિચય આપતાં
શાસકપક્ષે છેલ્લે દિવસે મિલો બંધ કરાવી ત્યારે મજૂરો કહેતા જણાવ્યું કે લોકશાહીની પરંપરા માવળંકરની ગળથુથીમાં જ હતી.
હતા કે તેમણે અમારો પાવર કટ કર્યો છે તે અમે તેમને પાવર માવલાંકરની જીત એ ૨૫ વર્ષે પહોંચેલી લોકશાહી માટે એક
કટ કરીશું. શુભ પ્રસંગ ગણાય.
ચૂંટણી ખર્ચ ઘટાડવા માટે એમ કરવું આવશ્યક છે કે, કાર્ય કરનારને અમદાવાદની પ્રજા લોકસભામાં ચૂંટીને મોકલે છે. કેન્ડીડેટા મતદારોને નંબર પહોંચાડે છે તેને બદલે ચૂંટણીપંચ જ તેમાં માવળંકરને ત્રીજો નંબર છે. પહેલા માવલંકરદાદા,
તે નંબરો પહોંચાડે. બીજા, ઈન્દુચાચા અને ત્રીજા, પુત્તમ માવળંકર.
શાસક પક્ષે ૨૫ તારીખે જનતા-રેલી નામે મોટી રેલી કાઢી - - ત્યાર બાદ શ્રી માવળાંકરે બોલતાં જણાવ્યું કે, મારા સાહસને
તેમાં વાહનો અને છોકરાંઓ ઘણા હતા પણ જનતા જ નહોતી. અંતે આજે પ્રથમવાર આપની સમક્ષ આવતાં હું આનંદની
આ પહેલા હું માનતો હતો કે ઈન્દિરાજીના હાથ આપણે મજબૂત
કરવા જોઈએ. પરંતુ એ હાથ એટલા બધા વધારે પડતા મજબૂત લાગણી અનુભવું છું. આ સભાગૃહમાં આવતાં પૂ. પરમાનંદ
થઈ ગયા કે આપણા હાથપગ ઢીલા પડવા લાગ્યા. ભાઈની સ્મૃતિ તાજી થાય છે. તેમને હું મારી આદરઅંજલિ
જ્યાં મજબૂત સરકાર અને મજબુત વિરોધપક્ષ હોય ત્યાં આપું છું.
પાર્લામેન્ટની ડેમેસીનાં મૂળિયા ઊંડાં ઊતરે છે. શ્રી માવળંકરને વાર્તાલાપ એક રસપ્રદ કહાણી જેવો હતો.
લોકસભામાં જેટલી હાજરી જવાહરલાલ આપતા હતા તેના તેમને સ્વતંત્ર રીતે ઊભા રહેવાનું સાહસ કરવાની કેમ પ્રેરણા
પચીસ ટકા પણ હાજરી ઈન્દિરાજી આપતા નથી. અને તેનું અનુથઈ, તેમની જીત કયા કારણોથી થઈ અને લોકોએ તેમને કેવા પ્રેમથી કરણ પ્રધાને પણ કરે છે. નવાજયા તેની વિગતપૂર્ણ અને રસપ્રદ કહાણી રજૂ કરીને શ્રી આપણી લોકશાહીમાં એક પ્રકારનું ઈમબેલેન્સ આવ્યું છે–ઘોંઘાટ માવળાંકરે પાતાને હર્ષ પ્રદશિત કર્યો હતો અને તેમને સાંભળીને વધ્યો છે. પણ આપણે બધા શોક-પૂફ થઈ ગયા છીએ. શેતાઓ ક્ષણે ક્ષણે હાસ્યના હેલે ચઢીને સભાગૃહને ગજાવતા હતા. મારા માટે આ અધિવેશન નિરીક્ષણનું છે, આવતા અધિવેશનમાં
- તેમણે કહ્યું કે, લોકોના આ પ્રેમને જવાબ મારે ભાષણ કરીને મોઢ ઉઘાડીશ. લોકસભાના સભ્યોની હાજરી વધારે રહે તેને સ્પીકરે નહિ પણ કાર્ય કરીને આપવાનું છે.
આગ્રહ રાખવો જોઈએ. - હું કોઈ વ્યવસાયી રાજકારણી નથી, એટલે બીજી ચૂંટણીમાં લોકસભાનું કોરમ પર સભ્યોનું છે, પણ ૩૨ની હાજરી હું ઊભો રહું કે નહિ તેની મને ખબર નથી. જે કામ આવી પડયું હોય તે પણ કામ ચલે, કોઈ બોલે નહિ. મેં વિરોધ કર્યો. ઘંટડી છે તેને દેશની ઉન્નતિ માટે કેમ આગળ વધારવું તેને હું મારી ફરજ વાગી- બધા દેડતા આવ્યા, ઈન્દીરાજી-ચૌહાણસાહેબ સુદ્ધાં -- સમજું છું. હું કાયમ લેકશાહીને વળગી રહીશ. કોઈ પક્ષની કંઠી ભરાયા–કોણે ઘંટડી વગાડી એમ કહીને - આવી લોકશાહી ચાલે છે. બાંધી શકે એવી મારી વૃત્તિ નથી રહી.
સત્ય, ન્યાય, નીતિને વળગીને જ હું આગળ વધીશ, અને - આજે બધું દિલ્લીમાંથી નક્કી થાય છે - એટલે કે ઉપરથી
એટલે હું એકલો છું એમ મને લાગતું નથી. લોકેએ મારામાં જે પરંતુ નીચેથી નક્કી થવું જોઈએ અને દિલહીએ એને સ્વીકારવું વિશ્વાસ મૂકયો છે તેને અમુક અંશમાં પણ હું સફળ કરી બતાવીશ જોઈએ. આજે રાજકારણી ગંદકીના છાંટા નહિ પણ કાળે ઊડી એ આપને વિશ્વાસ આપું છું. રહી છે.
કેટલાક લોકસભાના સભ્યોની કીમતી પરદેશી ગાડીઓ જોઉં અપક્ષ ઉમેદવાર એટલે દરેક નાગરિકને અને દરેક પક્ષને
છું અને મને જનતા યાદ આવે છે. પ્રતિનિધિ ગણાય.
મેં અને પીલુ મેદીએ હમણાં જ શી ઈન્દિરાજી પાસે નર્મદાને નવી - શાસક કેંગ્રેસના ખખડધજ તંત્ર સામે મેં' એકલા પ્રશ્ન છેડ્યો હતો અને સમગ્ર રાષ્ટ્રની દષ્ટિએ તેને ઉકેલ તાત્કાલિક ઊભા રહેવાની હિંમત કરી, તેની પાછળ એક વિચાર એવો હતો આપો. જોઈએ એવી રજૂઆત કરી - તેને ઈન્દિરાજીને જવાબ કે શાસક પક્ષની સામે કોઈ ઊભે જ ન રહી શકે એ પ્રણાલિકાને
સંતોષપ્રદ હતે. મારે તેડવી હતી અને મને પ્રેરણા આપી હતી અંતરના અવાજે. ગાંધીજી અંતરના અવાજની વાત કરતા હતા તેની મને આ સમયે
- ત્યારબાદ સંઘના મંત્રી શ્રી ચીમનલાલ જે. શાહે બે શબ્દો અનુભૂતિ થઈ.
કહ્યા હતા. બીજા મંત્રી શ્રી સુબોધભાઈ એમ. શાહે આભારવિધિ મને જીતાડવા માટે મારા સહકાર્યકરોએ કામ કર્યું તેના કરતાં
કર્યો હતો. - જૈન સેશ્યલ ગ્રે ૫ વતી પણ શ્રી ચીમનલાલ જે. શાહે શાસક પક્ષે ખાટાં પગલાં ભરીને મને જીતાડવા માટે મોટો ફાળો
હાર પહેરાવ્યા હતા. અને સભા વિસજિત થઈ હતી. આપ્યો છે એમ . મારે કહેવું જોઈએ.
સંકલન: શાન્તિલાલ ટી. શેઠ