________________
૨૪૪
* પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧૬-૪-૬૩
મ્યુનિસિપલ શિક્ષણ સમિતિના નવા ચેરમેન : * અટકાયતી સર્વ ઉપાયોને અમલ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત ૭થી
શ્રી લીલીબહેન પંડ્યાને અભિનંદન ૧૩ વર્ષ સુધીના બાળકોને જાતીય શિક્ષણ આપવા અંગે એક નવી જ મુંબઈની મ્યુનિસિપલ કોરપોરેશનની શિક્ષણ સમિતિના ચેરમેન
યોજના પિતાના ભાષણ દરમિયાન તેમણે રજૂ કરી હતી. આ ઉપરાંત અધ્યક્ષ--તરીકે શ્રી લીલીહેન પંડયાની તાજેતરમાં નિમણુક ઉપેક્ષિત બાળકોને ઊંચે લાવવા માટે—સભ્ય બાળકની ક્યા ઉપર ' કરવામાં આવી છે. આ પ્રસંગે
તેમને લાવી મૂકવા માટે–મ્યુનિસિપલ વહીવટ, રાજ્ય સરકાર તેમનું હાર્દિકઅભિનન્દન કરતાં
અને સામાજિક કલ્યાણલક્ષી સંસ્થાઓના સંયુકત અને સમન્વિત તેમને ડોક પરિચય આપો.
પ્રયત્નોની આવશ્યકતા ઉપર તેમણે ખૂબ ભાર મૂક્યો હતો. જરૂરી લાગે છે.
લીલીબહેનને પોતે સ્વીકારેલી નવી જવાબદારીને પહોંચી શ્રી લીલીબહેન મુંબઈના
વળવામાં તેમ જ પિતાના પ્રવચનમાં રજૂ કરેલા વિચારોને અમલી કાપડના વ્યાપારી અને ઉદ્યોગ
બનાવવામાં પૂરી સફળતા મળે એવી તેમના વિશે આપણી શુભેચ્છા છે ! પતિ સ્વ. હીરાલાલ અમૃતલાલ
એક લેકનિષ્ટ પ્રજાસેવકનું દુ:ખદ અવસાન ‘શાહનાં પુત્રી થાય અને - ઊંડી દિલગીરી સાથે જણાવવાનું કે પાલણપુરના અગ્રણી
અસાધારણ કુશળતા ધરાવનાર કેંગ્રેસી નેતા શ્રી ડાહ્યાલાલ મણિલાલ મહેતાનું હૃદયરોગના આક્રએજીનિયર તરીકે ભારતભરમાં મણના પરિણામે તા. ૨૪-૬૩ના રોજ મુંબઈ ખાતે ૫૫ વર્ષની
ખ્યાતિ મેળવનાર સ્વ. ડૅ. ઉમ્મરે અવસાન થયું છે. તેઓ જીવનના પ્રારંભથી કેટલાંક વર્ષ અનંત પંડયાનાં પત્ની થાય. સુધી મુંબઈમાં રહીને એક યા બીજા પ્રકારનો વ્યાપાર વ્યવસાય કરતા
મુંબઈની કૅલેજમાં કેળવણી | , લીલીબહેન પંડયા
હતા. પણ આજથી ૨૦ વર્ષ પહેલાં મુંબઈને વ્યવસાય સંકેલીને ,
લીધા બાદ ઈંગ્લાંડમાં રહીને તેઓ પાલણપુર જઈને વસ્યા હતા અને જવાબદાર રાજતંત્ર તેમ જ વિજ્ઞાનને વિષય લઈને લંડન યુનિવર્સિટીની ડીગ્રી મેળવવાની પ્રજાકીય હીલચાલમાં તેમણેઝંપલાવ્યું હતું. આ માટે “લોકસંધ’ તેમણે પ્રાપ્ત કરી છે. યુરોપ તેમ જ અમેરિકાને તેમણે નામની સંસ્થા ઊભી કરવામાં આવી હતી, જેના તેઓ સ્થાપક અને બહોળા પ્રવાસ કર્યો છે અને ભારતીય સન્નારી પ્રતિનિધિ- સુત્રધાર હતા. આઝાદી મળ્યા બાદ અને પાલણપુર રાજયનું મુંબઈ મંડળના એક સભ્ય તરીકે તેમણે રશીઆ જઈને અનેક શૈક્ષણિક
રાજયમાં વિર્સજન થયા બાદ જિલ્લા લેક્લ બોર્ડ અને જિલ્લા તેમ જ વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓનું નિરીક્ષણ કર્યું છે. છેલ્લાં પાંચ વર્ષથી કોંગ્રેસ સમિતિમાં અનેક જવાબદાર અધિકાર ઉપર રહીને તેમણે મુંબઈની મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની શિક્ષણ સમિતિના સભ્ય તરીકે પ્રજાની વિવિધ પ્રકારે સેવા બજાવી હતી. પાલણપુરમાં સ્થિર તેઓ સેવા આપી રહ્યા છે. મુંબઈની જાણીતી શિક્ષણસંસ્થા ચંદા
થયા બાદ તેમણે પેતેનું જીવન કેવળ લેકસેવાને સમર્પિત કર્યું હતું. રામજી ગર્લ્સ હાઈસ્કૂલના નિયામક મંડળના તેઓ ઘણા વખતથી વળી સહકારી પ્રવૃત્તિઓના સંચાલનમાં પણ તેઓ સારો ભાગ માનદ મંત્રી છે. વેલ્સીંગ હેમ હાઉસ હાઈસ્કૂલના વિજ્ઞાનવિભા
લેતા હતા. પાલણપુરમાં સ્થપાયેલી પ્રજાકીય સરકારના તેઓ એક 'ગના તે મુખ્ય નિમાયક છે.. ઈન્ડો–સોવિયટ કલ્ચરલ સોસાયટીના પ્રધાન હતા. ‘તરુણ પાલનપુર” “નવરાજસ્થાન” તેમ જ “ઉલ્લાસ” તેમ જ ઈન્ડો-અમેરિકન સોસાયટીના તેઓ એક સભ્ય છે. ઈન્ડિયન નામના સામાયિકોનું તેમણે જુદા જુદા સમયે સંપાદન કર્યું હતું.-ગુજ કાઉન્સિલ ઓફ વર્લ્ડ એફેર્સના પણ તેઓ એક સભ્ય છે. બાળકો રાત રાજ્યની વિધાન સભામાં છેલ્લી ચૂંટણી પહેલાના ગાળામાં તેઓ માટેની ઓર્થોપીડીક હૈપીટલની તેમ જ સોસાયટી ફોર ધી સર્વીસ
એક સભ્ય હતા. ત્યાર બાદ તેમની ઘણી અનિચ્છા હોવા છતાં ગુજઓફ ધી ક્રીપલ્ડ ચિલ્ડ્રનની (અપંગ બાળકોની સારવાર અને
રાતના સર્વોત્કૃષ્ટ લેખાતા નેતાની આજ્ઞાને અધીન બનીને છેલ્લી સેવા માટેના મંડળની) વ્યવસ્થાપક સમિતિનાં તેઓ એક સભ્ય
ચૂંટણીમાં તેઓ ઊભા રહ્યા હતા, પણ સ્વતંત્ર પક્ષના ઉમેદવાર સામેની અને માનદ્ કોષાધ્યક્ષ છે. આ ઉપરાંત તેઓ ચાર ઔદ્યોગિક
હરીફાઈમાં તેઓ સફળ થઈ શકયા નહોતા. છેલ્લા છ આઠ મહિનાથી કંપનીઓમાં ડીરેકરટ છે અને એ રીતે વ્યાપારઉદ્યોગને બહાળે
તેમની તબિયત સારી રહેતી નહોતી. તેમના પરલોકગમનથી ગુજરાતને અનુભવ ધરાવે છે. આવાં એક બહેનની મ્યુનિસિપલ શિક્ષણ
--વિશેષત: પાલણપુરને–એક સેવાનિષ્ઠ કાર્યકર્તાની ખેટ પડી છે. સમિતિના ચેરમેન તરીકેની નિમણૂક કરવામાં આવી છે તેના ઔચિત્ય , તેમના પરિચમાં આવતા સેં કોઈના દિલ ઉપર તેઓ સૌજન્ય. વિષે બેમત હોઈ શકે જ નહિ. સુયોગ્ય વ્યકિતની યોગ્ય સ્થાને
નમ્રતા અને સેવાભાવની ઊંડી ચિરસ્થાયી છાપ અંકિત કરી ગયા છે. વરણી કરવામાં આવી છે એમ આપણે સુનિશ્ચિતપણે કહેવું જ પડે. અમદાવાદમા રનર જન જીવનની
તેમણે પિતાની આ નિયુકિત થયા બાદ નવી નીમાયેલી મોકલવામાં આવેલ નિમંત્રણ અંગે સ્પષ્ટતા શિક્ષણ સમિતિ સમક્ષ, પ્રરનુત જવાબદારી ઉપર સ્થિર થઈને પોતે શું.
અમદાવાદ ખાતે ચાલુ માસની ૧૩ તથા ૧૪ તારીખે શેઠ શું કરવા માગે છે તે વિષે એક પ્રેરક, ભાવનાશાળી અને એમ છતાં
કરતુરભાઈ લાલભાઈ દ્વારા યોજવામાં આવેલ જૈનેના સંમેલન વ્યવહારૂ સુચનાથી ભરેલું પ્રવચન કર્યું હતું. તેમાં તેમણે જણાવ્યું ' હતું કે શિક્ષણ ખાતા તરફથી પહેલા પગલા તરીકે નવી નિશાળ
અંગે ‘પ્રબુદ્ધ જીવનમાં તે વિશે પ્રગટ કરવામાં આવેલી નોંધમાં એમ બાંધવા પાછળ બે કરોડનો ખર્ચ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત બધી જણાવવામાં આવ્યું હતું કે “આ માટે આખા દેશમાંથી શેઠ કસ્તુરનિશાળોને જરૂરી ફરનીચર અને આવશ્યક શિક્ષણ સામગ્રી પૂરી ભાઈએ પોતાને યોગ્ય લાગી તેવી ઓશરે ૫૦૦ વ્યકિતઓને નિમંપાડવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવશે. કોઈ કલાસરૂમ શિક્ષક વિનાને
ત્રણ પાઠવ્યાં છે.” આ વિધાનમાં રહેલી ભૂલ તરફ ધ્યાન ખેંચતા ન હોય તેની પૂરી સંભાળ રાખવામાં આવશે. શૈક્ષણિક વર્ષની શરૂઆતમાં જ નવા શિક્ષકોની નિમણુંક કરવામાં આવશે. શિક્ષણની
શ્રી રતિલાલ દીપચંદ દેસાઈ જણાવે છે કે “શેઠ સાહેબ કે એમના 'ગુણવત્તામાં સુધારો થાય. તેમ જ વિઘાથી" બને સાથી કાર્યકરોએ પસંદ કરેલ અમુક વ્યકિતઓને વ્યકિતગત આમંત્રા તેટલા ઓછા નપાસ થાય તે માટે શૈક્ષણિક પદ્ધતિમાં જરૂરી સંશે- મોક્લવામાં આવ્યા છે. તે ઉપરાંત મોટા ભાગનાં આમંત્રણ ધન કરવામાં આવે તે હેતુથી શિક્ષકો માટે એક શૈક્ષણિક કાર્યક્રમ
મુખ્ય મુખ્ય શહેરો અને ગામના સંઘોને કે ઉપાશ્રયના ટ્રસ્ટીઓ હાથ ધરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત મ્યુનિસિપાલીટીમાં ભણતા આ બાળકો અકાળે કેમ મૃત્યુ પામે છે તેનાં કારણોની પૂરી તપાસ કર
' કે વહીવટદારને પિતાના તરફથી, આમંત્રણપત્રમાં સૂચવેલ વામાં આવશે અને તે અટકાવવા માટે જરૂરી ઉપાયો હાથ ધરવામાં સંખ્યા પ્રમાણે, પ્રતિનિધિઓ મોક્લવાનું લખવામાં આવ્યું છે. આવશે. વળી બાળક ચેપી દર્દોના ભંગ ન બને તે માટે આ સુધારણા સૂચવવા માટે રતિભાઈને હું આભાર માનું છું. પરમાનંદ